Sau nhịp hồi phục mạnh trong tháng 4, thị trường chứng khoán bước vào tháng 5 với tâm thế vừa hưng phấn vừa dè chừng.
Mùa đại hội cổ đông và báo cáo tài chính quý 1 khép lại để lộ rõ sự phân hóa: lợi nhuận doanh nghiệp vẫn tăng trưởng, nhưng định giá không còn quá rẻ, trong khi áp lực từ giá dầu, lãi suất và dư nợ margin cao bắt đầu phủ bóng lên triển vọng ngắn hạn.
CỔ PHIẾU LỚN KÉO VN-INDEX TRỞ LẠI VÙNG 1.900 ĐIỂM
Tháng 4/2026 khép lại với diễn biến tích cực ngoài kỳ vọng của nhiều nhà đầu tư. Sau cú điều chỉnh mạnh trong tháng 3 bởi tác động từ xung đột Trung Đông và biến động giá năng lượng, VN-Index đã phục hồi mạnh mẽ với 4 tuần tăng liên tiếp, tăng 10,7% trong cả tháng – mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 8/2025.
Theo Chứng khoán SHS, diễn biến thị trường trong tháng 4 khá sát với kịch bản cơ sở mà công ty này xây dựng từ đầu năm. Động lực chính đến từ nhóm vốn hóa lớn, đặc biệt là nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup, giúp VN-Index quay trở lại sát vùng 1.900 điểm sau khi từng rơi sâu về vùng 1.600 điểm.
Tính đến cuối tháng 4/2026, tổng vốn hóa toàn thị trường đạt khoảng 419 tỷ USD, tương đương khoảng 82% GDP năm 2025. Riêng nhóm VN30 đạt khoảng 249 tỷ USD, chiếm gần 59% vốn hóa toàn thị trường. Trong đó, hệ sinh thái VinGroup chiếm tới khoảng 99 tỷ USD, tương đương gần 40% vốn hóa VN30 và hơn 23% toàn thị trường.
Điều này cũng khiến câu chuyện định giá thị trường trở nên đặc biệt hơn. Theo SHS, VN-Index hiện giao dịch ở mức P/E khoảng 15,2 lần. Tuy nhiên nếu loại bỏ ảnh hưởng của nhóm VIC, VHM, VRE, mức P/E của phần còn lại chỉ còn quanh 12,96 lần, P/B khoảng 1,8 lần và P/S khoảng 1,4 lần – vùng được đánh giá là tương đối hợp lý trong bối cảnh lợi nhuận doanh nghiệp vẫn duy trì tăng trưởng.
Chứng khoán SSI cũng cho rằng đà hồi phục của thị trường trong tháng 4 được hỗ trợ đồng thời bởi nhiều yếu tố như môi trường rủi ro toàn cầu dịu lại, kỳ vọng nâng hạng thị trường từ FTSE Russell, kết quả kinh doanh quý 1 khả quan cùng định hướng điều hành chính sách theo hướng hỗ trợ tăng trưởng.
Dù vậy, nhiều công ty chứng khoán bắt đầu phát tín hiệu thận trọng hơn khi thị trường đã có chuỗi tăng khá dài. SHS nhận định sau 5 tuần tăng liên tiếp, VN-Index đang đối mặt nguy cơ hình thành đỉnh ngắn hạn, đặc biệt khi chỉ số đã quay trở lại vùng trước thời điểm lao dốc vì xung đột Trung Đông.
Theo đánh giá của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), diễn biến thị trường thời gian qua chủ yếu được dẫn dắt bởi một số cổ phiếu vốn hóa lớn, trong khi phần lớn cổ phiếu còn lại vẫn chưa phản ánh đầy đủ kết quả kinh doanh quý 1 tích cực. Nói cách khác, lợi nhuận doanh nghiệp đã cải thiện nhưng niềm tin vào tính bền vững của chu kỳ tăng trưởng vẫn chưa thực sự được củng cố.
Trong khi đó, một yếu tố khác cũng được giới phân tích đặc biệt lưu ý là dư nợ cho vay margin tiếp tục leo lên mức cao mới. Theo SSI, đến cuối tháng 3/2026, tổng dư nợ margin toàn thị trường ước đạt khoảng 424.000 tỷ đồng, tăng khoảng 50% so với cùng kỳ năm trước.
Dù tỷ lệ margin trên vốn chủ sở hữu của các công ty chứng khoán vẫn trong tầm kiểm soát nhờ quá trình tăng vốn mạnh năm 2025, nhưng nếu so với quy mô free-float trên HOSE, tỷ lệ này đã tăng lên 13,4%, cao hơn đáng kể so với cuối năm ngoái.
Áp lực lãi suất và giá năng lượng cũng đang bắt đầu phản ánh vào kỳ vọng lợi nhuận các quý tới. SSI cho rằng tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường có thể chững lại do mặt bằng chi phí vốn cao hơn, giá nhiên liệu neo cao và nền so sánh quý 2-3/2025 tương đối lớn.
THÁNG 5 BƯỚC VÀO “VÙNG THỬ LỬA”
Bước sang tháng 5, giới phân tích nhìn nhận thị trường sẽ khó duy trì trạng thái “dễ tăng” như tháng trước khi động lực thông tin bắt đầu suy giảm.
Theo SSI, sau giai đoạn cao điểm công bố kết quả kinh doanh và đại hội cổ đông, tháng 5 thường là khoảng trống thông tin. Điều này có thể khiến mức độ biến động gia tăng và dư địa tăng của thị trường bị thu hẹp.
Trong bối cảnh thanh khoản có xu hướng giảm theo mùa, dòng tiền được dự báo sẽ ưu tiên các cổ phiếu midcap có nền tảng lợi nhuận tốt, tài chính lành mạnh và định giá hợp lý.
VDSC cho rằng thị trường trong 3 tháng tới sẽ chịu ảnh hưởng lớn từ diễn biến địa chính trị tại Trung Đông. Tuy nhiên, công ty này nhận định rủi ro gián đoạn nguồn cung dầu khó kéo dài quá lâu khi căng thẳng đang dần hạ nhiệt.
Đáng chú ý, trạng thái backwardation của giá dầu – tức giá giao ngay cao hơn giá kỳ hạn xa – cho thấy thị trường đang kỳ vọng cú sốc địa chính trị sẽ dần được kiểm soát theo thời gian.
Ngoài yếu tố dầu khí, hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung cũng được xem là biến số quan trọng với tâm lý nhà đầu tư toàn cầu. Nếu căng thẳng thương mại được hạ nhiệt hoặc dòng chảy năng lượng toàn cầu ổn định hơn, thị trường có thể được hỗ trợ đáng kể.
Về triển vọng lợi nhuận quý 2, VDSC kỳ vọng lợi nhuận toàn thị trường tăng khoảng 18% so với cùng kỳ. Trong đó, nhóm bất động sản – đặc biệt là VIC, VHM, VRE và VPL – tiếp tục được dự báo đóng vai trò dẫn dắt nhờ nền so sánh thấp và tiến độ triển khai các đại dự án mới.
Ở nhóm ngân hàng, tăng trưởng tín dụng được kỳ vọng đạt khoảng 16%, dù biên lãi ròng (NIM) vẫn chịu áp lực do định hướng hỗ trợ nền kinh tế.
Đối với nhóm phi tài chính, lợi nhuận được kỳ vọng duy trì tích cực nhờ giá hàng hóa và năng lượng ở mức cao, dù biên lợi nhuận có thể dần thu hẹp khi lượng tồn kho giá cao phản ánh vào kết quả kinh doanh.
VDSC hiện đưa ra vùng P/E mục tiêu của VN-Index trong 3–4 tháng tới ở mức 12,2x–14,x và dự báo chỉ số có thể dao động trong biên độ rất rộng, từ 1.623–2.317 điểm tùy theo diễn biến của các biến số vĩ mô và dòng tiền.
Trong khi đó, ABS Research đánh giá vùng 1.920 điểm sẽ là mốc quan trọng quyết định xu hướng tiếp theo của thị trường. “Nếu VN-Index vượt được vùng này, dòng tiền có thể thay đổi đáng kể, đặc biệt ở giai đoạn đầu cơ giá tăng”, ABS nhận định.
Đơn vị này cho rằng việc Moody’s nâng triển vọng tín nhiệm quốc gia lên mức “tích cực”, cùng kỳ vọng Việt Nam được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng trong tháng 6/2026 có thể trở thành chất xúc tác mới cho dòng vốn ngoại.
Theo ABS Research, trong kịch bản tích cực, VN-Index có thể hướng tới vùng 2.084–2.145 điểm nếu vượt thành công đỉnh cũ và thanh khoản cải thiện rõ rệt.
Ở góc nhìn thận trọng hơn, Chứng khoán TPS dự báo VN-Index nhiều khả năng vẫn duy trì quán tính tăng trong tháng 5 nhưng sẽ đi kèm các nhịp rung lắc mạnh.
TPS cho rằng vùng 1.865 điểm hiện đóng vai trò hỗ trợ quan trọng, trong khi vùng 1.925 điểm là ngưỡng kháng cự đáng chú ý của chỉ số trong ngắn hạn.
Nhìn chung, sau cú hồi mạnh của tháng 4, thị trường đang bước vào giai đoạn mà yếu tố chọn lọc cổ phiếu sẽ trở nên quan trọng hơn so với việc “mua gì cũng tăng”. Dòng tiền chưa rút khỏi thị trường, nhưng tâm lý đã thận trọng hơn rõ rệt khi VN-Index tiến sát vùng đỉnh cũ trong bối cảnh áp lực từ giá dầu, lãi suất và margin cao vẫn hiện hữu.
