Trên phạm vi toàn cầu, có rất nhiều điều đáng ăn mừng. Kiến trúc sư Lưu Gia Kỳ của Trung Quốc đã giành được giải thưởng Pritzker - "Giải Nobel của kiến trúc" - cho những công trình học thuật và văn hóa giản dị.
Trong khi đó, một dự án nhà ở xã hội ở London và một nhà thờ bê tông khiêm tốn ở quần đảo Canary của Tây Ban Nha đã vượt qua các đối thủ cạnh tranh hào nhoáng hơn để giành được 2 trong số những giải thưởng lớn nhất của ngành kiến trúc. Nhưng năm 2026 có thể được định hình bởi những công trình kiến trúc hoành tráng, gây tiếng vang lớn.
Trong số đó, có những bảo tàng được mong chờ từ lâu, những tòa nhà chọc trời phá kỷ lục và một vương cung thánh đường Công giáo hùng vĩ, công trình đã mất gần 150 năm để hoàn thành. Dưới đây là 10 dự án kiến trúc được dự đoán sẽ trở thành chủ đề bàn tán nhiều nhất trong năm 2026.
Sau khoảng 144 năm khởi công, dự án xây dựng kéo dài nhất thế giới đang sắp hoàn thành.
Công việc hoàn thiện các tác phẩm điêu khắc, chi tiết trang trí và cầu thang chính dự kiến của nhà thờ Sagrada Familia có thể kéo dài đến những năm 2030. Nhưng trong năm nay, tháp Chúa Giêsu Kitô cao 162m, ngọn tháp thứ 18 và cũng là ngọn tháp cuối cùng của nhà thờ (17 ngọn tháp ngắn hơn được dành riêng cho 12 tông đồ, 4 Thánh sử và Đức Trinh Nữ Maria), dự kiến sẽ hoàn thành kịp thời cho lễ kỷ niệm 100 năm ngày mất của kiến trúc sư Antoni Gaudí vào tháng 6.
Sự phức tạp và tinh xảo trong trang trí của thiết kế, một sự kết hợp siêu thực giữa kiến trúc Gothic, Art Nouveau và các hình thức lấy cảm hứng từ thiên nhiên, là một phần nguyên nhân dẫn đến tiến độ xây dựng đáng kinh ngạc. Nhưng sự thiếu hụt kinh phí, những trở ngại về thủ tục hành chính hay đại dịch Covid-19 cũng góp phần vào điều này.
Có lẽ thách thức lớn nhất là việc các bản vẽ và mô hình thạch cao của Gaudí bị phá hủy vào năm 1936, khi xưởng của ông bị thiêu rụi trong cuộc Nội chiến Tây Ban Nha. Mặc dù có lẽ ông sẽ không phiền lòng vì phải chờ đợi: "Khách hàng của tôi không vội vàng", một câu nói nổi tiếng của kiến trúc sư Antoni Gaudí.
Trong vài tuần của tháng 2, khu đất rộng hơn 46.500m2 ở phía đông nam Milan, Italia sẽ là nơi ở của hàng nghìn vận động viên tham gia Thế vận hội mùa đông 2026.
Lịch sử gần đây của Thế vận hội, cả mùa hè và mùa đông, đều cho thấy sự lãng phí trong việc xây dựng nhà ở tạm thời hoặc các khu nhà ở dài hạn khó bán (Rio de Janeiro), bảo trì kém (Athens) hoặc nằm ngoài khả năng chi trả của các gia đình thu nhập thấp (London).
Tại Milan, thị trường cho thuê đắt đỏ nhất Italia, hãng kiến trúc Skidmore, Owings & Merrill (SOM) đã thiết kế một Làng Olympic có thể chuyển đổi thành khu ký túc xá sinh viên giá cả phải chăng với 1.700 giường chỉ trong vòng vài tháng sau lễ bế mạc. Điều đáng mừng là nhiều tiện ích dành cho vận động viên - không gian giao lưu, giải trí và tập thể dục - cũng rất cần thiết cho sinh viên.
Dự án này cũng mang đến cơ hội tái tạo đô thị. Ngoài việc thiết kế 6 tòa nhà mới, các kiến trúc sư đã khôi phục 2 công trình lịch sử trên khu đất, một khu nhà ga xe lửa cũ. Và trong khi cái tên "làng" gợi lên hình ảnh một cộng đồng khép kín, SOM coi đây là một "khối đô thị mở" được kết nối với khu vực Porta Romana xung quanh thông qua các lối đi công cộng và không gian xanh.
Các nhà quy hoạch di sản Olympic tương lai chắc chắn sẽ theo dõi dự án này với sự quan tâm đặc biệt.
Sự ra đi gần đây của Frank Gehry, một trong những kiến trúc sư vĩ đại của thời đại đương đại, đã mang đến một ý nghĩa hoàn toàn mới cho việc khai trương chi nhánh Abu Dhabi được chờ đợi từ lâu của bảo tàng Guggenheim ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Đây là một trong số nhiều dự án đang được tiến hành vào thời điểm Frank Gehry qua đời bao gồm cả Forma, một cặp tòa nhà chọc trời chung cư xếp chồng lên nhau ở quê hương Toronto của ông. Bảo tàng này chắc chắn sẽ được coi là tác phẩm cuối cùng của Frank Gehry.
Một khối hỗn độn tưởng chừng như lộn xộn gồm các hình khối cong và góc cạnh, khác nhau về kích thước, hình dạng và kết cấu, đây là tác phẩm thể hiện sự “tinh nghịch” nhất của Gehry. Tuy nhiên, thiết kế này không hoàn toàn tự tham chiếu: Các sân trong có mái che được lấy cảm hứng từ những sân trong ở Trung Đông, trong khi các khối hình nón của kiến trúc sư lại gợi nhắc đến “barjeel”, những tháp gió truyền thống được sử dụng trong khu vực để làm mát các tòa nhà một cách thụ động.
Tuy nhiên, Bảo tàng Guggenheim Abu Dhabi cũng mang ơn người tiền nhiệm ở Bilbao, một công trình được nhiều người coi là kiệt tác của Gehry. Giới lãnh đạo tiểu vương quốc cũng hy vọng sẽ lặp lại cái gọi là "Hiệu ứng Bilbao" của kiến trúc sư này - thuật ngữ hiện được sử dụng mỗi khi một bảo tàng mang tính biểu tượng đưa một thành phố lên bản đồ bằng cách thu hút sự chú ý, du lịch và đầu tư - trên đảo Saadiyat của Abu Dhabi.
Liệu những chậm trễ kéo dài trong quá trình xây dựng có làm trì hoãn việc khai trương dự kiến vào năm 2026 hay không vẫn còn phải chờ xem. "Chúng tôi mong muốn sẽ công bố ngày khai trương chính thức trong tương lai", người phát ngôn của Guggenheim nói với truyền thông.
Châu Phi sắp chào đón tòa nhà cao nhất thế giới mới: Tháp F (hay còn gọi là Tòa tháp F) cao khoảng 422m tại Abidjan, Bờ Biển Ngà.
Được thiết kế bởi kiến trúc sư người Liban gốc Bờ Biển Ngà Pierre Fakhoury, tòa nhà chọc trời 64 tầng này sẽ vượt qua kỷ lục hiện tại do Tháp Iconic của Ai Cập nắm giữ với khoảng cách chưa đến 30m. Tòa tháp thứ 6 trong khu hành chính của Abidjan (sau các tòa tháp A đến E, đều được khánh thành vào đầu những năm 1980), Tháp F đã là một phần trong kế hoạch phát triển đô thị của thành phố trong hơn 50 năm.
Tuy nhiên, Bờ Biển Ngà đã trải qua những biến động chính trị đáng kể trong những thập kỷ đó, bao gồm cả các cuộc nội chiến năm 2002 và 2010. Vì vậy, trong khi các mặt phẳng góc cạnh của mặt tiền kính tòa nhà được thiết kế để gợi lên hình ảnh một chiếc mặt nạ châu Phi cách điệu thì ý nghĩa biểu tượng của tòa tháp còn sâu sắc hơn thế nhiều.
Liệu một tòa nhà "siêu cao" có thực sự cần thiết ở một thành phố có mật độ dân số chỉ bằng khoảng 1/4 so với New York hay không là một câu hỏi chính đáng. Nhưng các tòa nhà chọc trời không chỉ đơn thuần là về diện tích sàn. Tòa nhà này có thể truyền tải thông điệp về sự ổn định đến các nhà đầu tư và thế giới bên ngoài.
Các dự án phát triển đô thị mang tính đột phá đang được lên kế hoạch trên khắp Abidjan, bao gồm cả hệ thống giao thông công cộng tốc độ cao dự kiến khai trương vào năm 2028. Trong khi đó, tuyến đường cao tốc dài 1.000km sắp được xây dựng nối Bờ Biển Ngà với Nigeria (qua thủ đô của Ghana, Benin và Togo), cho thấy tiềm năng kinh tế của "Hành lang Abidjan-Lagos" ở Tây Phi.
Không gì sánh bằng một nhà hát opera tráng lệ để khẳng định vị thế thành phố có kiến trúc tinh tế. Trong 2 thập kỷ qua, Quảng Châu, Hàng Châu và Cáp Nhĩ Tân đã gia nhập danh sách các thành phố Trung Quốc ủy thác cho các nhà thiết kế nổi tiếng giám sát việc xây dựng các nhà hát opera của mình.
Địa điểm tiếp theo là Thượng Hải. Nhiệm vụ này được giao cho Snohetta, một công ty kiến trúc Na Uy đã trở thành chuyên gia trong lĩnh vực này kể từ khi khai trương nhà hát opera nổi tiếng tại thủ đô Oslo vào năm 2008. Công ty này cũng có các dự án sắp tới tại Busan, Hàn Quốc; Diriyah, Ả Rập Xê Út và Düsseldorf (Đức).
Trên thực tế, thiết kế của Nhà hát Opera Thượng Hải có một số đặc điểm chính tương đồng với công trình ở Oslo như: Vị trí bên bờ sông, nhiều bề mặt trắng tinh khiết và hình dáng phẳng, dường như nhẹ nhàng nổi lên từ mặt đất. Tuy nhiên, điểm nhấn mang tính biểu tượng ở đây là cầu thang xoắn ốc thách thức trọng lực.
Cầu thang sẽ đưa du khách lên một quảng trường sân thượng rộng lớn (cũng giống như ở Oslo) mở cửa cho công chúng. Cầu thang có hình dạng giống như hóa thạch ammonit này cũng phục vụ một chức năng thẩm mỹ rộng hơn, nằm ở trung tâm của một mặt bằng hình tròn dường như trải rộng xung quanh nó như một chiếc quạt.
Khi khai trương, 3 không gian biểu diễn của địa điểm này bao gồm 1 khán phòng chính có sức chứa 2.000 chỗ ngồi sẽ trình diễn opera theo cả truyền thống phương Tây và Trung Quốc.
Bất kể thiết kế như thế nào, một trung tâm dành riêng cho Barack Obama ở khu South Side của Chicago chắc chắn sẽ gây ra nhiều tranh cãi chính trị. Những người phản đối cựu tổng thống đã nhắm vào chi phí tăng vọt của dự án, việc loại bỏ thư viện nghiên cứu thông thường dành cho các tài liệu lưu trữ không mật và quyết định để Quỹ Obama, chứ không phải Cục Lưu trữ và Quản lý Hồ sơ Quốc gia, điều hành hoạt động.
Việc Trung tâm Tổng thống Obama được điểm nhấn bởi một tòa tháp bằng đá cẩm thạch cao 68,5m, trông giống như một cột đá obelisk mà một số người gọi là “Obamalisk” đã cung cấp thêm lý do để chỉ trích. Bên cạnh đó, nhiều người lại gọi nó là “Ngôi sao Tử thần”.
Những người đứng sau dự án này, 2 kiến trúc sư Tod Williams và Billie Tsien là một sự lựa chọn hiển nhiên. Họ từng được giao nhiệm vụ cùng thiết kế Đại sứ quán Mỹ tại Mexico City dưới thời chính quyền Obama.
Theo tuyên bố thiết kế từ công ty kiến trúc của 2 người, tòa tháp bảo tàng đặc sắc này “phản ánh sự vươn lên từ tầng lớp bình dân”, 4 mặt của nó được thiết kế để tượng trưng cho 4 bàn tay chắp lại. Mặt tiền cũng khắc những dòng chữ từ bài phát biểu mà Obama đã đọc nhân kỷ niệm 50 năm cuộc tuần hành Selma đến Montgomery.
Nhưng còn rất nhiều điều thú vị khác trên khu đất rộng gần 81.000m2 của công viên Jackson bao gồm vườn rau quả, lối đi bộ xuyên qua vùng đất ngập nước, khán phòng và một chi nhánh của Thư viện Công cộng Chicago.
Trụ sở mới của Ngân hàng Trung ương Iraq là một sự trở về đầy cảm xúc đối với Zaha Hadid.
Đây là công trình duy nhất mà nữ kiến trúc sư người Anh gốc Iraq quá cố này thực hiện tại Baghdad, thành phố nơi bà sinh ra và lớn lên trước khi rời đi để theo học các trường nội trú ở châu Âu vào những năm 1960. Nhưng dù Hadid đã giám sát thiết kế, được công bố lần đầu vào năm 2011, cái chết đột ngột của bà 5 năm sau đó đã khiến bà không kịp chứng kiến công trình khởi công.
Với phần khung xương bên ngoài nở rộ từ phần đế hẹp như 1 chiếc ly sâm panh, tòa tháp cao khoảng 162m là điểm nhấn nổi bật trong đường chân trời đặc trưng của Baghdad với những tòa nhà thấp tầng. Theo công ty ZHA của Hadid, thông báo trên Instagram của công ty hiện tràn ngập những người trẻ Iraq tự hào đăng tải ảnh và video về tòa tháp kèm theo tên của Hadid.
Nếu có bất kỳ công trình nào có thể được bỏ qua vì trông giống như một con tàu vũ trụ vừa đáp xuống Trái đất thì đó chính là bảo tàng mới của George Lucas.
Công trình trị giá 1 tỷ đô la của nhà sáng tạo "Chiến tranh giữa các vì sao" nhằm tôn vinh nghệ thuật kể chuyện bằng hình ảnh sẽ mở cửa vào tháng 9, hơn một thập kỷ sau khi ông lần đầu tiên đưa ra kế hoạch về một tổ chức dành riêng cho "nghệ thuật kể chuyện". Trong 7 năm đó, người dân Los Angeles đã chứng kiến tầm nhìn tương lai của kiến trúc sư người Trung Quốc Ma Yansong dần trở thành hiện thực, với hình dạng cong và thuôn dài dường như lơ lửng tại Công viên Triển lãm phía Nam Los Angeles.
Mặc dù thiết kế của Ma Yansong mang hơi hướng siêu thực, triết lý của ông lại bắt nguồn từ thiên nhiên. Người sáng lập MAD Architects đã dành cả sự nghiệp của mình để phản đối các đường thẳng và góc vuông, xuất phát từ quan điểm cho rằng các tòa nhà hình hộp khiến các thành phố trở nên "nhân tạo".
Tầm nhìn của Ma Yansong về một "thành phố Shanshui" - những thiết kế lấy cảm hứng từ tranh phong cảnh Shanshui truyền thống của Trung Quốc (nghĩa đen là "núi và nước") - có thể được tìm thấy khắp Trung Quốc và công ty của ông gần đây cũng đã hoàn thành các công trình ở châu Âu cũng như Bắc Mỹ. Với gần 9.300m2 không gian triển lãm, đây là công trình quan trọng nhất được hoàn thành bởi kiến trúc sư người Hoa trên đất Mỹ.
Được mệnh danh là cuộc đại tu lớn nhất mạng lưới đường sắt Melbourne trong 40 năm qua, Đường hầm tàu điện ngầm là một kỳ tích kỹ thuật.
Với chi phí 8,9 tỷ USD (hơn 231 nghìn tỷ đồng), dự án kéo dài 10 năm này kết nối nhiều tuyến tàu điện ngầm hiện có thông qua 2 đường hầm song song dài 1,6km chạy sâu - có những điểm sâu hơn 40 mét - bên dưới trung tâm thành phố. Sau khi khai trương thử nghiệm vào tháng 11, tháng 2 đánh dấu “Sự chuyển đổi lớn” khi các nhà điều hành bổ sung thêm 1.000 chuyến tàu mỗi tuần và các đường hầm được tích hợp hoàn toàn vào mạng lưới rộng lớn hơn.
Tuyến đường sắt mới này được phục vụ bởi 5 nhà ga ngầm trung tâm thành phố rất cần thiết. Tên của các nhà ga được đặt dựa trên hơn 50.000 đề xuất từ công chúng, trong đó có Anzac, viết tắt của Quân đoàn Lục quân Úc và New Zealand, những người được vinh danh bằng ngày tưởng niệm quốc gia vào tháng 4 hàng năm vì lòng dũng cảm trong chiến đấu.
Về mặt kiến trúc, chúng được thiết kế để tạo ra sự kết nối trực quan với các con phố phía trên. Đối với những nhà ga gần mặt đất hơn, điều này có nghĩa là các lối vào rộng lớn và giếng trời giúp chiếu sáng sảnh chờ. Trong khi đó, những nhà ga sâu hơn lại có không gian rộng lớn hơn (hay "giống như nhà thờ", theo cách diễn đạt của các kiến trúc sư).
Các nhà ga này là sự hợp tác giữa 3 công ty kiến trúc, trong đó có công ty Hassell của Australia. Trong một tuyên bố, Mark Loughnan - Giám đốc của Hassell cho biết, mỗi nhà ga được thiết kế để “tôn vinh niềm vui và sự hiệu quả của việc đi lại”. Điều này có thể hơi quá đối với hầu hết người dân Melbourne đi làm hàng ngày, nhưng chắc chắn chúng sẽ giúp giảm bớt áp lực giao thông cho một thành phố mà vào năm 2023 đã vượt qua Sydney để trở thành thành phố đông dân nhất nước Australia.
Từ những ngôi đền Hy Lạp cổ đại đến những nhà thờ thời trung cổ, nơi nào có tiền đổ về, nơi đó thường có sự đổi mới về kiến trúc. Những gã khổng lồ như Alibaba, Tencent và Xiaomi đều đã chi mạnh tay thuê các kiến trúc sư phương Tây nổi tiếng để thiết kế các khu phức hợp rộng lớn và trụ sở cao tầng của họ trong những năm gần đây.
Hãng sản xuất điện thoại thông minh Oppo cũng đang đẩy mạnh xây dựng. Vào khoảng đầu thập kỷ này, công ty điện tử này đã cho xây dựng một loạt các cơ sở lớn, tất cả đều mang họa tiết hình tròn và sự kết nối: Một văn phòng nghiên cứu, thường được gọi là “Vòng lặp vô cực” (do kiến trúc sư người Đan Mạch nổi tiếng Bjarke Ingels thiết kế); trụ sở chính tại Thâm Quyến mang phong cách tương lai bao gồm 4 tòa tháp hình viên sỏi nối liền nhau (do Zaha Hadid Architects thiết kế); và một trung tâm R&D khổng lồ được hình dung như một loạt các vòng tròn kết nối với nhau (do các kiến trúc sư người Mỹ Kohn Pedersen Fox thiết kế).
Dự án thứ 2, nằm ở thành phố Đông Quan phía nam, dự kiến sẽ hoàn thành đầu tiên. Trải rộng trên diện tích hơn 465.000m2, đây cũng là dự án có quy mô đồ sộ nhất. Dự án bao gồm 10 công trình, 7 trong số đó là các tòa tháp chứa khu dân cư và căn hộ dịch vụ dành cho 6.000 nhân viên sẽ làm việc tại đây.
Mặc dù trải dài trên 5 khu phố và băng qua nhiều tuyến đường chính, nhiều tiện ích của khu phức hợp (bao gồm trường cao đẳng, trường mẫu giáo, không gian triển lãm và khu bán lẻ) đều có thể tiếp cận mà không cần bước chân ra khỏi khuôn viên.