Bốn động thái điều hành được triển khai qua những kênh khác nhau nhưng cùng tác động đến dòng tiền. Một doanh nghiệp vận tải có thể giảm chi phí nhiên liệu, một cơ sở sản xuất đủ điều kiện được giữ lại thêm tiền sau thuế, còn ngân hàng có thêm công cụ cân đối nguồn vốn bằng đồng Việt Nam.
Trao đổi với Thương Gia, ông Mai Xuân Hùng, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng sự phối hợp này có thể hỗ trợ sản xuất, tiêu dùng và đầu tư tư nhân trong những tháng cuối năm 2026 và sang năm 2027.
HẠ CHI PHÍ NĂNG LƯỢNG, GIẢM NGHĨA VỤ THUẾ
Từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/3/2027, thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng được áp dụng ở mức 0% theo Nghị quyết 45/2026/NQ-CP. Phần thuế giảm tạo dư địa hạ giá bán lẻ. Khoản tiết kiệm người mua thực nhận được tính từ mức giá giảm tại cây xăng và lượng xăng sử dụng. Chẳng hạn, nếu giá bán lẻ giảm 1.000 đồng/lít, một người dùng 30 lít mỗi tháng sẽ tiết kiệm 30.000 đồng. Một cơ sở giao hàng dùng 1.000 lít xăng mỗi tháng sẽ giảm được 1 triệu đồng chi phí nhiên liệu trong cùng giả định.
Với các cơ sở bán lẻ có đội giao hàng bằng xe máy, khoản tiết kiệm phát sinh theo từng chuyến. Với chủ hàng thuê vận chuyển, tác động đến chi phí còn tùy điều khoản điều chỉnh cước và mức độ sử dụng xăng của đơn vị vận tải.
Theo ông Mai Xuân Hùng, đây là đường truyền từ giá nhiên liệu đến lạm phát do chi phí đẩy. Do vậy, khi chi phí vận chuyển hạ, doanh nghiệp có thêm khoảng đệm để giữ giá bán hoặc cải thiện biên lợi nhuận, nhất là ở các ngành phải vận chuyển nguyên liệu và thành phẩm qua nhiều khâu. Với hộ gia đình, phần tiền tiết kiệm từ đi lại có thể chuyển sang các khoản mua sắm khác.
Tuy nhiên, vẫn phải nhìn nhận thực tế, mức độ lan tỏa còn tùy giá dầu thế giới, tỷ giá và mức giảm thực tế qua từng kỳ điều hành. Trong năm tháng áp dụng, lợi ích về chi phí cũng cần được đặt cạnh phần thu ngân sách giảm trong ngắn hạn.
Cũng từ ngày 1/11, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, xuống 2.159,9037 đồng/kWh, chưa gồm thuế giá trị gia tăng. Cùng với việc điều chỉnh giá bình quân, Bộ Công Thương ban hành biểu giá theo từng nhóm khách hàng tại Quyết định 2892/QĐ-BCT. Với điện sinh hoạt, biểu giá chuyển từ sáu xuống năm bậc. Hóa đơn được tính bằng cách chia lượng điện tiêu thụ vào từng bậc rồi cộng tiền của các bậc tương ứng.
Ví dụ, một gia đình bốn người dùng 300 kWh trong tháng áp dụng trọn biểu giá mới sẽ trả 190.100 đồng cho 100 kWh đầu tiên, 228.900 đồng cho 100 kWh tiếp theo và 289.400 đồng cho 100 kWh còn lại. Tổng tiền điện là 708.400 đồng, chưa gồm thuế giá trị gia tăng. Theo EVN, ở cùng mức tiêu thụ, khách hàng sinh hoạt dùng đến 900 kWh/tháng có tiền điện giảm so với biểu giá trước đó, với mức giảm cao nhất là 77.900 đồng/tháng.
Với xưởng sản xuất, mức thay đổi trên hóa đơn còn phụ thuộc vào cấp điện áp và thời điểm sử dụng điện nếu thuộc diện áp dụng ba mức giá. Hai xưởng dùng cùng một lượng điện có thể trả số tiền khác nhau nếu một xưởng vận hành máy nhiều vào giờ cao điểm, còn xưởng kia bố trí được một phần sản xuất sang giờ thấp điểm.
Chuyên gia phân tích, lợi ích dễ thấy hơn ở các ngành mà điện chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí như thép, xi măng, dệt may và chế biến thực phẩm. Khi tiền điện trên mỗi đơn vị sản phẩm giảm, doanh nghiệp có thêm dư địa giữ giá chào hàng hoặc cải thiện lợi nhuận. Tuy vậy, mức giảm bình quân 2% không đồng nghĩa hóa đơn điện của mọi hộ gia đình và doanh nghiệp đều giảm đúng 2%. Số tiền tiết kiệm phụ thuộc vào biểu giá và cơ cấu sử dụng điện của từng cơ sở. Ở phía cung ứng, ông lưu ý cần cân đối nguồn lực vận hành và đầu tư hệ thống điện.
GIẢM 30% SỐ THUẾ PHẢI NỘP, BỔ SUNG VỐN LƯU ĐỘNG CHO CƠ SỞ NHỎ
Theo Nghị quyết 43/2026/QH16 và Nghị định 398/2026/NĐ-CP, cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh, bao gồm cá nhân đăng ký hộ kinh doanh hoặc đại diện hộ theo quy định, và doanh nghiệp, tổ chức đủ điều kiện có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế thu nhập phải nộp trong kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027. Điều kiện doanh thu được xét riêng từng năm. Một doanh nghiệp có doanh thu 9 tỷ đồng năm 2026 và 11 tỷ đồng năm 2027 sẽ đáp ứng ngưỡng doanh thu của năm 2026.
Nhìn nhận tác động tích cực, trước mắt là cải thiện khả năng thanh toán, kể cả trả nợ ngân hàng, ở những doanh nghiệp phải ứng tiền mua nguyên liệu trước khi thu được tiền hàng. Với cá nhân kinh doanh, phần thu nhập sau thuế tăng thêm có thể dành cho chi tiêu gia đình hoặc quay lại cơ sở để nhập hàng, mua thiết bị.
Tác động đến tăng trưởng và việc làm sẽ rõ hơn nếu khoản tiền giữ lại được tích lũy và tái đầu tư để mở rộng sản xuất. Với đơn vị trong kỳ không phát sinh thuế thu nhập phải nộp, khoản hỗ trợ trực tiếp từ chính sách này bằng 0.
Thời điểm hưởng hỗ trợ cũng ảnh hưởng đến dòng tiền. Doanh nghiệp dự kiến đáp ứng ngưỡng doanh thu có thể tự xác định số thuế giảm khi tạm nộp hằng quý. Cá nhân kinh doanh kê khai giảm cùng hồ sơ thuế theo kỳ áp dụng. Nếu doanh thu thực tế vượt 10 tỷ đồng, người nộp thuế phải kê khai và nộp lại phần chênh lệch theo quy định.
Với doanh nghiệp có đơn vị phụ thuộc hoặc địa điểm kinh doanh, doanh thu của các đơn vị này được tính vào doanh thu năm. Nghị định cũng có quy định riêng để xét tổng doanh thu của các doanh nghiệp hình thành từ việc chia, tách sau ngày nghị quyết có hiệu lực.
GẦN 48.800 TỶ ĐỒNG THEO PHƯƠNG ÁN BỔ SUNG THANH KHOẢN
Trong khi giảm chi phí và nghĩa vụ thuế giúp doanh nghiệp giữ thêm tiền từ hoạt động kinh doanh, nghiệp vụ hoán đổi USD/VND tác động trước hết đến nguồn vốn của ngân hàng. Theo phương án công bố cho ngày 6/11, Ngân hàng Nhà nước mua USD giao ngay từ các tổ chức tín dụng với tỷ giá 24.399 đồng/USD, đồng thời thỏa thuận bán lại lượng USD tương ứng sau 182 ngày với tỷ giá 24.704 đồng/USD. Ngày giá trị giao dịch là 9/11/2026 và ngày đáo hạn dự kiến là 10/5/2027.
Có thể hình dung một ngân hàng hoán đổi 1 triệu USD sẽ nhận 24,399 tỷ đồng ở đầu kỳ và chi 24,704 tỷ đồng để mua lại lượng USD đó khi đáo hạn. Hai mức tỷ giá được xác định ngay khi giao dịch, giúp ngân hàng tính trước số tiền đồng cần bố trí. Nếu toàn bộ hạn mức 2 tỷ USD được sử dụng, lượng tiền đồng cung ứng ban đầu đạt 48.798 tỷ đồng. Số tiền thực tế phụ thuộc vào khối lượng các tổ chức tín dụng giao dịch.
Theo ông Hùng, kỳ hạn 182 ngày dài hơn đáng kể so với các giao dịch hoán đổi ngắn hạn trước đó, giúp ngân hàng chủ động cân đối vốn qua cuối năm và những tháng đầu năm 2027. Khi có thêm tiền đồng, ngân hàng tham gia có thể bớt phải vay ngắn hạn từ ngân hàng khác hoặc nâng lãi suất tiền gửi để hút vốn. Nếu áp lực huy động dịu đi, chi phí vốn có thể ổn định hơn, tạo điều kiện để ngân hàng xem xét giảm lãi suất cho vay. Tác động đến doanh nghiệp diễn ra qua các bước đó và còn tùy lượng vốn thực tế, cách phân bổ tín dụng và khả năng trả nợ của người vay.
Ở góc độ ngoại hối, ông Hùng lưu ý hai chiều của giao dịch. Việc Ngân hàng Nhà nước mua USD giao ngay tạo thêm cầu ngoại tệ tại thời điểm thực hiện, còn cam kết bán lại USD theo kỳ hạn giúp ngân hàng tham gia tính trước nguồn ngoại tệ ở ngày đáo hạn. Tỷ giá trên thị trường vẫn chịu ảnh hưởng của cung cầu ngoại tệ và chênh lệch lãi suất USD/VND. Đến tháng 5/2027, ngân hàng cần chuẩn bị đủ tiền đồng để mua lại USD, nhất là khi một phần nguồn vốn đã được dùng cho các khoản vay dài hơn kỳ hoán đổi.
“Đây là biện pháp hỗ trợ thanh khoản có mục tiêu và thời hạn tương đối dài. Hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào mức sử dụng hạn mức, khả năng phân bổ vốn và việc kiểm soát tín dụng của từng ngân hàng”, ông Hùng nhận định
Bên cạnh những tác động tích cực, không thể bỏ qua những kịch bản rủi ro bởi những biến động khó lường của kinh tế toàn cầu. Chuyên gia lưu ý, nếu giá dầu thế giới, nguyên vật liệu và hàng nhập khẩu tăng trở lại, phần chi phí tiết kiệm được nhờ các biện pháp hỗ trợ có thể thu hẹp, khiến áp lực lạm phát gia tăng.
Trên thị trường tiền tệ, chênh lệch lãi suất USD/VND và nhu cầu ngoại tệ có thể khiến Ngân hàng Nhà nước phải cân nhắc liều lượng hỗ trợ thanh khoản tiền đồng để giữ ổn định tỷ giá. Chất lượng tín dụng cũng cần được theo dõi, bởi nguy cơ nợ xấu có thể tăng nếu vốn tập trung vào các giao dịch mang tính đầu cơ trên thị trường bất động sản và chứng khoán. Về tài khóa, lợi ích của việc giảm thuế cần được xem xét cùng khả năng cân đối thu, chi và bố trí vốn đầu tư công. Tương tự, khi giảm giá điện để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, cần bảo đảm ngành điện có đủ nguồn lực vận hành và đầu tư dài hạn.
Từ những phân tích trên, theo ông Mai Xuân Hùng, tựu chung lại, giảm chi phí năng lượng và nghĩa vụ thuế, kết hợp với bổ sung thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, có thể hỗ trợ sức mua và tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp đầu tư trong năm 2027. Để phát huy tác dụng của các biện pháp này, ông đề xuất phối hợp linh hoạt các công cụ tiền tệ nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và bảo đảm thanh khoản khi các giao dịch hoán đổi ngoại tệ đáo hạn, đồng thời theo dõi chất lượng tín dụng và cân đối thu, chi ngân sách.
Hiệu quả của chính sách sẽ thể hiện rõ hơn khi phần chi phí tiết kiệm và nguồn vốn bổ sung được đưa vào sản xuất, giúp doanh nghiệp tạo thêm việc làm, nâng năng suất và cải thiện khả năng sinh lời.