Ngày 2/4/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội đã ra quyết định khởi tố bị can đối với ông Vũ Minh Châu, ông Vũ Minh Tú cùng hai nhân viên kế toán thuộc Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu.
Nhóm cá nhân này bị điều tra về hành vi vi phạm quy định kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, đánh dấu một trong những vụ việc đáng chú ý nhất trong lĩnh vực kinh doanh vàng thời gian gần đây.
Kết quả điều tra bước đầu cho thấy một cơ chế vận hành tài chính “hai lớp” đã được thiết lập trong nội bộ doanh nghiệp. Theo đó, Bảo Tín Minh Châu sử dụng song song nhiều hệ thống quản lý dữ liệu nhằm che giấu một phần doanh thu thực tế.
Các nhân viên kế toán được chỉ đạo vận hành các phần mềm nội bộ như Hivi Gold, Fox AI và Excel để theo dõi đầy đủ toàn bộ giao dịch mua bán vàng và trang sức phát sinh trong thực tế.
Trong khi đó, phần mềm kế toán Misa – công cụ chính thức để lập báo cáo tài chính và kê khai thuế – chỉ được sử dụng sau khi số liệu đã trải qua bước “lọc” và tổng hợp lại. Cơ chế này tạo ra sự chênh lệch có chủ đích giữa doanh thu thực tế và doanh thu kê khai, qua đó làm sai lệch nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp.
Cơ quan chức năng xác định, trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2023, tổng doanh thu thực tế của Bảo Tín Minh Châu đạt khoảng 13.700 tỷ đồng, tương đương bình quân hơn 3.400 tỷ đồng mỗi năm. Tuy nhiên, bằng phương thức kế toán hai sổ, doanh nghiệp đã để ngoài báo cáo khoảng 9.700 tỷ đồng, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước khoảng 150 tỷ đồng.
Song song với quá trình điều tra, lực lượng công an đã tiến hành khám xét khẩn cấp nơi làm việc và chỗ ở của các cá nhân liên quan, qua đó tạm giữ 23,3 tỷ đồng tiền mặt, 7 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cùng nhiều tài liệu và kim loại màu vàng, bạc.
VỊ THẾ CỦA BẢO TÍN MINH CHÂU TRÊN THỊ TRƯỜNG
Nếu đặt con số doanh thu bình quân hơn 3.400 tỷ đồng mỗi năm của Bảo Tín Minh Châu bên cạnh các doanh nghiệp cùng ngành, có thể thấy rõ sự phân hóa về quy mô trong thị trường vàng.
Ở nhóm doanh nghiệp niêm yết và minh bạch hơn, Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) ghi nhận doanh thu thuần năm 2020 đạt 17.500 tỷ đồng và tăng lên 33.100 tỷ đồng vào năm 2023, với hoạt động kinh doanh tập trung chủ yếu vào mảng bán lẻ trang sức.
Trong khi đó, Công ty TNHH MTV Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC) – đơn vị có thế mạnh ở mảng vàng miếng – ghi nhận doanh thu 23.500 tỷ đồng trong năm 2020 và đạt 28.400 tỷ đồng vào năm 2023.
Tập đoàn Vàng bạc đá quý DOJI duy trì mức doanh thu bình quân hàng năm dao động từ 80.000 đến 100.000 tỷ đồng, cho thấy sự vượt trội về quy mô trong nhóm doanh nghiệp khảo sát.
Ngược lại, ở phân khúc nhỏ hơn, các doanh nghiệp như ASEAN Jewelry duy trì doanh thu ổn định quanh mức 1.200 đến 1.500 tỷ đồng mỗi năm.
Trong bối cảnh đó, quy mô của Bảo Tín Minh Châu – với doanh thu hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm – cho thấy doanh nghiệp này không phải là một “tay chơi nhỏ”, mà nằm trong nhóm có thị phần đáng kể, dù không niêm yết và ít công bố thông tin ra thị trường.
NHỮNG LẦN BẢO TÍN MINH CHÂU BỊ “TUÝT CÒI”?
Đáng chú ý, trước khi vụ án bị khởi tố, doanh nghiệp này đã nhiều lần bị cơ quan chức năng “tuýt còi”. Tháng 9/2025, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia (Bộ Công Thương) đã xử phạt Bảo Tín Minh Châu 200 triệu đồng do hành vi đưa thông tin gây nhầm lẫn về sản phẩm nhằm thu hút khách hàng của doanh nghiệp khác, đồng thời buộc cải chính thông tin trên website.
Trước đó, ngày 30/5/2025, Ngân hàng Nhà nước công bố kết luận thanh tra đối với 6 công ty và ngân hàng liên quan đến hoạt động kinh doanh vàng, trong đó chỉ ra hàng loạt vi phạm của Bảo Tín Minh Châu.
Các vi phạm không chỉ dừng lại ở chế độ hóa đơn, chứng từ kế toán, thuế, mà còn bao gồm việc không tuân thủ chế độ báo cáo hoạt động mua bán vàng miếng; bán vàng với giá cao hơn giá niêm yết; vi phạm quy định về thương mại điện tử khi không công bố đầy đủ thông tin vận chuyển, giao nhận, quy trình xử lý khiếu nại trên website.
Doanh nghiệp cũng bị xác định không xây dựng chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân người tiêu dùng, đồng thời vi phạm nhiều quy định liên quan đến phòng, chống rửa tiền.
Cụ thể như ban hành quy định nội bộ có nội dung không đầy đủ; không có hệ thống quản lý để xác định khách hàng nước ngoài là cá nhân có ảnh hưởng chính trị; không thực hiện báo cáo giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo liên quan đến hoạt động kinh doanh vàng.
Không thực hiện nhận biết thông tin khách hàng; không thực hiện phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro về rửa tiền; không thực hiện việc đánh giá rủi ro về rửa tiền; không phân công hoặc không đăng ký phân công cán bộ, bộ phận chịu trách nhiệm về phòng, chống rửa tiền, phòng, chống tài trợ khủng bố...
Đáng chú ý, Bảo Tín Minh Châu còn hạch toán chi phí quà tặng vào giá vốn hàng hóa không đúng quy định, qua đó làm giảm số thuế giá trị gia tăng phải nộp.
Sau quá trình thanh tra, Ngân hàng Nhà nước đã chuyển hồ sơ sang Bộ Công an để xác minh dấu hiệu vi phạm hình sự. Đồng thời, Chánh thanh tra Ngân hàng Nhà nước cũng ban hành quyết định xử phạt hành chính 2,64 tỷ đồng đối với doanh nghiệp – mức cao nhất trong số các đơn vị bị thanh tra, trong khi đơn vị thấp nhất chỉ bị phạt 380 triệu đồng.
QUYỀN LỢI NGƯỜI MUA VÀNG CÓ BỊ ẢNH HƯỞNG?
Ngay sau khi thông tin khởi tố được công bố, tâm lý lo ngại nhanh chóng lan rộng trong một bộ phận người dân đã từng mua vàng tại Bảo Tín Minh Châu. Câu hỏi lớn nhất được đặt ra là: liệu giá trị tài sản có bị ảnh hưởng hay không?
Dưới góc nhìn pháp lý, luật sư Phạm Thanh Hòa người dân không nên quá lo lắng. Theo phân tích của vị luật sư này, vàng được xác định là tài sản theo Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015, và quyền sở hữu hợp pháp của người dân được bảo vệ theo Điều 158 và Điều 163.
Điều này đồng nghĩa với việc vàng miếng hay vàng nhẫn mua từ Bảo Tín Minh Châu, nếu đảm bảo đúng chất lượng và hàm lượng, vẫn giữ nguyên giá trị vật chất, không phụ thuộc vào tình trạng pháp lý của doanh nghiệp bán ra.
Tuy nhiên, vấn đề phát sinh nằm ở yếu tố thanh khoản. Trong trường hợp hệ thống cửa hàng của doanh nghiệp bị niêm phong hoặc tạm dừng hoạt động để phục vụ điều tra, người mua sẽ không thể bán lại vàng trực tiếp cho chính doanh nghiệp này.
Ở thị trường bên ngoài, các cửa hàng vàng khác vẫn có thể thu mua, nhưng thường đi kèm yêu cầu kiểm định lại chất lượng, phát sinh chi phí hoặc áp dụng mức giá thấp hơn do yếu tố khác biệt thương hiệu. Đây là phản ứng phổ biến của thị trường trong các trường hợp doanh nghiệp gặp biến cố pháp lý.
Luật sư cũng khuyến nghị người dân cần giữ bình tĩnh, tránh tâm lý bán tháo trong ngắn hạn. Việc bảo quản đầy đủ hóa đơn, chứng từ mua bán và giữ nguyên vỉ sản phẩm sẽ giúp đảm bảo quyền lợi khi giao dịch lại.
Ở góc độ chính sách, theo quy định tại Nghị định 24/2012/NĐ-CP và Nghị định 232/2025/NĐ-CP sửa đổi, thị trường vàng Việt Nam được quản lý theo hướng Nhà nước kiểm soát hoạt động kinh doanh vàng miếng nhưng vẫn cho phép lưu thông vàng hợp pháp trong dân, không hạn chế quyền mua bán, chuyển nhượng của cá nhân.
Điều này đồng nghĩa người dân hoàn toàn có quyền bán lại vàng cho các tổ chức được cấp phép hoặc giao dịch theo giá thị trường, không phụ thuộc vào việc doanh nghiệp bán ban đầu có đang bị điều tra hay không.
Ngay sau khi dàn lãnh đạo công ty bị khởi tố, Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu đã phát đi thông cáo gửi đến khách hàng và toàn bộ đối tác.
Theo đó, công ty này cho biết rất lấy làm tiếc về những băn khoăn, lo lắng của khách hàng và đối tác. Đồng thời, Bảo Tín Minh Châu xin đưa 5 nội dung chính như sau.
Thứ nhất, công ty đã và đang phối hợp nghiêm túc, cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Thứ hai, hoạt động kinh doanh của Bảo Tín Minh Châu hiện vẫn diễn ra bình thường và thông suốt. Những năm gần đây, Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu đã kiện toàn bộ máy quản trị, vận hành theo hướng độc lập, minh bạch và chuyên nghiệp. Từ tháng 10/2024, bà Phạm Lan Anh là Giám đốc và người đại diện theo pháp luật của công ty.
Mọi nghĩa vụ tài chính, quyền lợi của khách hàng và đối tác vẫn luôn được đảm bảo thực hiện đầy đủ theo đúng quy định.
Thứ ba, toàn bộ sản phẩm vàng bạc đá quý của Bảo Tín Minh Châu luôn đáp ứng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về tuổi vàng, khối lượng và chất lượng.
Thứ tư, sau khi có kết luận chính thức của cơ quan chức năng, Bảo Tín Minh Châu cam kết khắc phục và nghiêm túc tuân thủ nghiêm ngặt hơn nữa những quy định của pháp luật với mục tiêu cao nhất là ổn định hoạt động, nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ, tiếp tục đóng góp vào ngân sách nhà nước, góp phần phát triển kinh tế, an sinh xã hội và đảm bảo việc làm cho người lao động.
Thứ năm, mọi thông tin chính thức và cập nhật mới nhất sẽ được Bảo Tín Minh Châu công bố trên các kênh truyền thông chính thức.
