Trước những diễn biến địa chính trị phức tạp và leo thang căng thẳng quân sự tại Trung Đông, Bộ Công Thương đã sớm đưa ra cảnh báo và khuyến nghị nhằm giúp cộng đồng doanh nghiệp chủ động ứng phó, hạn chế tác động tiêu cực tới hoạt động sản xuất - xuất nhập khẩu và logistics.
Theo Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương từ ngày 28/2/2026, việc Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào Iran đã đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng trong xung đột khu vực Trung Đông. Chỉ trong vòng 24 - 48 giờ sau đó, nguy cơ về một kịch bản chiến tranh kéo dài đã được các bên công khai đề cập, làm gia tăng mức độ bất ổn đối với thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Những đợt tấn công và phản công liên tiếp không chỉ tạo ra rủi ro an ninh mà còn gây gián đoạn nghiêm trọng đối với hoạt động vận tải quốc tế. Theo Bộ Công Thương, giá dầu và nhiên liệu được dự báo sẽ biến động theo chiều hướng tăng, kéo theo chi phí logistics, giá cước vận tải biển và hàng không leo thang. Đáng chú ý, việc vận chuyển qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược của thế giới gần như đình trệ khi Iran cảnh báo về mức độ an toàn, buộc nhiều hãng tàu phải thay đổi hải trình, kéo dài thời gian vận chuyển và làm đội chi phí nhiên liệu.
Trong bối cảnh đó, Bộ Công Thương khuyến nghị cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các hiệp hội ngành hàng xuất nhập khẩu và logistics, cần theo dõi sát diễn biến tình hình, tăng cường trao đổi thông tin với cơ quan quản lý nhà nước để kịp thời điều chỉnh kế hoạch sản xuất, xuất khẩu và vận tải. Việc chủ động này nhằm tránh ùn tắc hàng hóa, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc từ môi trường kinh doanh quốc tế.
Về giải pháp cụ thể, cơ quan quản lý nhấn mạnh yêu cầu đa dạng hóa nguồn cung và thị trường đầu ra, giảm phụ thuộc vào các khu vực đang chịu tác động trực tiếp của xung đột. Song song đó, khi đàm phán và ký kết hợp đồng, doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng các điều khoản liên quan đến logistics, giao hàng, bảo hiểm và bất khả kháng, nhằm phân bổ hợp lý rủi ro và hạn chế tổn thất khi phát sinh sự cố.
Ngoài ra, việc thường xuyên phân tích số liệu xuất nhập khẩu, cập nhật biến động địa chính trị, giá cước và phụ phí vận tải được coi là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp phối hợp cùng các bộ, ngành xây dựng phương án ứng phó linh hoạt. Trên nền tảng đó, mỗi doanh nghiệp cần chủ động xây dựng kế hoạch phòng ngừa, chuẩn bị kịch bản phản ứng nhanh nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng và dòng chảy thương mại.
Bộ Công Thương cũng khuyến khích doanh nghiệp tăng cường kết nối với các đơn vị chức năng như cơ quan xúc tiến thương mại, hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để tìm kiếm đơn hàng và thị trường mới, qua đó bù đắp phần sụt giảm từ các khu vực rủi ro cao.
Về phía cơ quan quản lý, các đơn vị trực thuộc Bộ sẽ tiếp tục theo dõi sát tình hình Trung Đông, cập nhật thông tin kịp thời và đẩy mạnh hợp tác quốc tế, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam chủ động thích ứng trước những biến động khó lường của thương mại toàn cầu.