Tại quốc đảo vốn nổi tiếng về kỷ luật tài chính và văn hóa hoạch định dài hạn như Singapore, có một nghịch lý đáng chú ý đang xuất hiện, đó là phần lớn người giàu tin rằng khối tài sản của họ khó có thể được duy trì sang nhiều thế hệ kế tiếp.
Theo khảo sát của Sun Life, có tới 67% cá nhân siêu giàu (HNWIs) tại Singapore lo ngại tài sản của họ sẽ không tồn tại quá thế hệ con cái.
Mức độ quan ngại sâu sắc này phản ánh những thách thức ngày càng phức tạp trong việc quản lý và gìn giữ tài sản. Điều gì thực sự đang thúc đẩy nỗi lo đó? Liệu chỉ là biến động thị trường, hay còn là vấn đề sâu xa hơn liên quan đến cách tài sản được quản lý, truyền đạt và chuyển giao?
Và nếu các gia đình giàu có đã nhận thức rõ về các công cụ hoạch định thừa kế như di chúc hay quỹ tín thác, vì sao số người thực sự sử dụng lại khá hạn chế?
Những câu hỏi này chạm tới cốt lõi cách chúng ta nhìn nhận về di sản, rủi ro và tài sản gia đình trong năm 2026 và xa hơn nữa.
KHÔNG CHỈ LÀ BIẾN ĐỘNG THỊ TRƯỜNG
Thoạt nhìn, thị trường tài chính có thể được xem là mối đe dọa hiển nhiên nhất. Gần 53% người siêu giàu trong khảo sát của Sun Life cho biết biến động thị trường là yếu tố khiến họ lo lắng về giá trị danh mục đầu tư.
Tuy nhiên, điều thực sự thúc đẩy nỗi lo không đơn thuần là những đợt rung lắc của thị trường, mà là sự giao thoa giữa danh mục đầu tư ngày càng phức tạp, sự thay đổi trong cấu trúc gia đình và những ưu tiên khác biệt của thế hệ trẻ.
Trên toàn cầu, gần 90.000 tỷ USD tài sản sẽ được chuyển giao cho thế hệ kế tiếp trong hai thập kỷ tới. Quy mô chuyển giao chưa từng có này làm dấy lên những nỗi lo sâu xa hơn. Cũng trong khảo sát nói trên, 75% người siêu giàu tin rằng người thừa kế của họ chưa được chuẩn bị đầy đủ về kĩ năng tài chính để quản lý tài sản thừa kế, và 59% lo ngại xảy ra xung đột gia đình liên quan đến tài sản.
Nhiều gia đình bắt đầu nhận ra rằng chuyển giao tài sản đang trở thành “mặt trận” mới của quản trị rủi ro. Vấn đề không chỉ là tài sản có bao nhiêu, mà là thế hệ kế tiếp có đủ kỹ năng, kỷ luật và giá trị chung để gìn giữ nguồn vốn gia đình qua thời gian, vượt qua biến cố cuộc sống và các chu kỳ kinh tế hay không.
THÁCH THỨC THẾ HỆ
Tại châu Á, đặc biệt là Singapore, một trung tâm quản lý tài sản hàng đầu khu vực, thách thức giữa các thế hệ nằm ở việc đồng bộ cấu trúc đầu tư với mức độ sẵn sàng về “vốn con người”, chứ không chỉ tập trung vào hiệu suất tài sản.
Báo cáo Asia Generational Wealth Report 2025 của United Overseas Bank (UOB) cho thấy những người thừa kế trẻ ngày càng ưu tiên đầu tư tạo tác động xã hội, tính độc lập và tinh thần khởi nghiệp hơn là duy trì quy mô tài sản gia đình theo cách mà cha mẹ họ đã làm.
Sự thay đổi trong tư duy này, cùng với độ phức tạp ngày càng cao của các danh mục đầu tư đa dạng trải rộng từ thị trường tài chính, tài sản tư nhân, bất động sản đến lợi ích kinh doanh, đồng nghĩa với việc các chiến lược tích lũy truyền thống không tự động đảm bảo một di sản bền vững qua nhiều thế hệ đối với các gia đình siêu giàu tại Singapore.
Dù vậy, giới siêu giàu Singapore không hề đứng yên. Khảo sát của Sun Life cho thấy 61% ưu tiên đầu tư tăng trưởng dài hạn thay vì lợi nhuận ngắn hạn, 67% nhấn mạnh tầm quan trọng của bảo vệ tài chính thông qua bảo hiểm nhân thọ và các sản phẩm cấu trúc.
Đa số cũng đã bắt đầu trao đổi với con cháu về tài chính, với 61% cho biết họ dạy kiến thức tài chính cơ bản như một phần của việc chuẩn bị kế nghiệp di sản.
Giới siêu giàu Singapore hiểu rằng di sản không chỉ là chuyển giao tài sản, mà còn là xây dựng năng lực cho thế hệ kế tiếp. Tuy nhiên, vẫn tồn tại khoảng cách đáng kể giữa ý định và việc thực thi.
Dù mức độ nhận biết về di chúc và các tài liệu thừa kế đạt 78%, và về quỹ tín thác đạt 72%, nhưng chỉ 41% thực sự sử dụng di chúc và các tài liệu thừa kế, và 45% sử dụng quỹ tín thác. Đáng chú ý hơn, chỉ 25% đã hoàn tất đầy đủ và truyền đạt kế hoạch di sản của mình.
Hoạch định thừa kế không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn mang nặng yếu tố cảm xúc. Việc bàn về cái chết, phân chia quyền kiểm soát và vai trò tương lai buộc các gia đình phải đối diện với những cuộc trò chuyện thường bị trì hoãn hoặc né tránh. Có tới 35% người tham gia khảo sát của Sun Life thừa nhận sự khó chịu khi nói về tiền bạc hoặc cái chết. Nhiều gia đình cũng lo ngại những cuộc trao đổi này có thể làm nảy sinh xung đột hoặc gây bất ổn cho thế hệ trẻ.
Một rào cản khác là lo ngại về sự phức tạp pháp lý, thuế, cấu trúc và chi phí liên quan đến việc lập quỹ tín thác. Nhiều người vẫn cho rằng quỹ tín thác là không cần thiết, đặc biệt khi tài sản có thể được chuyển giao thông qua di chúc hoặc chỉ định người thụ hưởng trong Quỹ Dự phòng Trung ương (CPF). Cũng tồn tại quan niệm sai lầm rằng lập quỹ tín thác đồng nghĩa với việc từ bỏ quyền kiểm soát.
Trên thực tế, các công cụ này, bao gồm quỹ tín thác đa thế hệ hoặc quỹ tín thác “triều đại”, có thể thể chế hóa quyền kiểm soát trong nhiều thập kỷ, quy định rõ cách thức và thời điểm người thừa kế được tiếp cận nguồn vốn. Đây chính là cơ chế giúp giảm bớt lo ngại về sự sẵn sàng tài chính của thế hệ kế tiếp.
ĐẦU TƯ VÀO CON NGƯỜI
Khoảng cách trong triển khai cho thấy những doanh nghiệp gia đình này cần những khuôn khổ và định hướng hỗ trợ giao tiếp gia đình và quản trị tài sản, vượt ra ngoài lời khuyên pháp lý, kế toán hay tài chính truyền thống.
Kinh nghiệm làm việc với các chủ sở hữu tài sản tại Mỹ, châu Âu và Australia cho thấy xu hướng đang dịch chuyển từ đầu tư mang tính giao dịch sang đầu tư mang tính quan hệ - cấu trúc vốn không chỉ nhằm tối đa hóa lợi nhuận, mà còn hướng đến tính liên tục, mục đích và đối thoại giữa các thế hệ.
Bên cạnh khả năng chống chịu trước các thách thức kinh tế, hoạch định đa chu kỳ và đa dạng hóa vào tài sản tư nhân, tài sản thay thế, một trong những khoản phân bổ mạnh mẽ nhưng ít được nhắc đến chính là đầu tư vào con người và hệ thống ra quyết định. Điều này bao gồm các chương trình giáo dục tài chính cho thế hệ kế tiếp, huấn luyện hành vi, nền tảng học tập mô phỏng và hệ thống quản trị gia đình.
Dù không phải là lớp tài sản truyền thống, những khoản đầu tư này giúp bảo vệ mọi tài sản khác bằng cách giảm thiểu rủi ro hành vi - yếu tố được xem là “kẻ hủy diệt” lớn nhất của tài sản tư nhân. Đây chính là bước tiến hóa thực sự trong tư duy phân bổ tài sản của các gia đình giàu có tại Singapore nói riêng và thế giới nói chung.
Nỗi lo tài sản không thể kéo dài sang các thế hệ sau không phải là điều phi lý. Đó là một tín hiệu chiến lược, cho thấy việc bảo toàn tài sản đòi hỏi sự thiết kế có chủ đích. Di sản là giao điểm của vốn, năng lực và đối thoại. Tài sản bền vững không phụ thuộc nhiều vào việc “bắt đúng nhịp” thị trường, mà phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng của gia đình.
