Các nhà thần kinh học tại Đại học Texas ở Austin đã tìm ra cách chuyển đổi, quét các hoạt động của não thành từ ngữ bằng cách sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo chính xác mà làm nên sự đột phá của chatbot tiên phong ChatGPT.
Sự đột phá trong công nghệ
Sự đột phá này có thể cách mạng hóa cách giao tiếp của những người đã mất khả năng nói. Đây chỉ là một ứng dụng tiên phong của trí tuệ nhân tạo được phát triển trong những tháng gần đây, khi công nghệ tiếp tục tiến bộ và có thể chạm đến mọi khía cạnh của cuộc sống và xã hội chúng ta.
Alexander Huth, giáo sư trợ lý ngành thần kinh học và khoa học máy tính tại Đại học Texas ở Austin đã tự nguyện tham gia vào nghiên cứu và dành hơn 20 giờ trong máy fMRI để lắng nghe các đoạn âm thanh trong khi máy chụp các hình ảnh chi tiết về não của ông.
Một mô hình trí tuệ nhân tạo đã phân tích hoạt động não và âm thanh mà ông đang nghe. Sau một thời gian, cuối cùng đã có khả năng dự đoán các từ đang nghe chỉ bằng cách quan sát hoạt động não.
Các nhà nghiên cứu đã sử dụng mô hình ngôn ngữ GPT-1 của OpenAI, một công ty khởi nghiệp có trụ sở tại San Francisco, được phát triển từ một cơ sở dữ liệu lớn gồm sách và trang web. Bằng cách phân tích toàn bộ dữ liệu này, mô hình đã học cách xây dựng câu - nghĩa là cách con người nói và suy nghĩ.
Các nhà nghiên cứu đã huấn luyện trí tuệ nhân tạo để phân tích hoạt động não của ông Alexander Huth và các tình nguyện viên khác trong khi họ nghe các từ cụ thể. Cuối cùng, trí tuệ nhân tạo đã học đủ để có thể dự đoán những gì ông Huth và những người khác đang nghe hoặc xem chỉ bằng cách theo dõi hoạt động não của họ.
“Tôi chỉ dành ít hơn nửa giờ trong máy và, như dự đoán, trí tuệ nhân tạo không thể giải mã rằng tôi đã nghe một phần của cuốn sách nói The Wizard of Oz”, ông Alexander Huth cho biết.
Mặc dù công nghệ vẫn còn ở giai đoạn đầu và đầy triển vọng, nhưng với những giới hạn trí tuệ nhân tạo không thể dễ dàng đọc được suy nghĩ của chúng ta, ít nhất là hiện tại. "Hệ thống này thực sự có tiềm năng ứng dụng trong việc giúp đỡ những người không thể giao tiếp," ông Huth giải thích.
Alexander Hunt và các nhà nghiên cứu khác tại UT Austin tin rằng công nghệ đột phá này có thể được sử dụng trong tương lai bởi những người bị hội chứng khoá trong (locked-in syndrome - tình trạng thần kinh trong đó cơ thể bị tê liệt hoàn toàn, ngoại trừ mắt), những người bị đột quỵ và những người khác có ý thức hoạt động nhưng không thể nói.
Công nghệ còn nhiều hạn chế
Mặc dù có những tiến bộ đáng kể, ChatGPT không thể đọc suy nghĩ con người hay truy cập trực tiếp vào suy nghĩ cá nhân và thông tin riêng tư. Nó chỉ có thể xử lý dữ liệu đã được huấn luyện và tạo ra các câu trả lời dựa trên ngữ cảnh đã biết. Các mô hình trí tuệ nhân tạo hiện tại như ChatGPT không thể hiểu và giải thích suy nghĩ, hay tương tác trực tiếp với quá trình tư duy và thần kinh con người.
Có thể sử dụng công nghệ này để ép buộc một phạm nhân thú tội? Hay để tiết lộ những bí mật sâu thẳm nhất của chúng ta? Câu trả lời ngắn gọn, theo ông Alexander Huth và đồng nghiệp của anh, là không - ít nhất là hiện tại.
Trước hết, việc quét não phải diễn ra trong máy fMRI, công nghệ trí tuệ nhân tạo phải được huấn luyện trên não của một cá nhân trong nhiều giờ đồng hồ. Theo các nhà nghiên cứu Texas, các thí nghiệm cần phải được sự đồng ý của từng cá nhân. Nếu một người chống lại việc nghe âm thanh hoặc nghĩ về điều gì khác, việc quét não sẽ không thành công.
"Chúng tôi cho rằng dữ liệu não của mọi người nên được bảo mật," Jerry Tang, tác giả chính của một bài báo được công bố trong tháng này, nói. "Não bộ là một trong những vùng riêng tư nhất của con người".
Ông Tang giải thích: "Rõ ràng có những lo ngại rằng công nghệ giải mã não có thể được sử dụng một cách nguy hiểm".
Giải mã não là một thuật ngữ mà các nhà nghiên cứu sử dụng thay vì cụm từ đọc suy nghĩ.
Mặc dù giải mã não vẫn còn là một thách thức, nhưng tiến bộ trong giao diện não-máy và nghiên cứu về thần kinh mở ra triển vọng trong việc tương tác trực tiếp với suy nghĩ con người. Các nghiên cứu đang tìm hiểu cách tương tác với não và khám phá khả năng đọc suy nghĩ. Tuy nhiên, điều này đang trong quá trình nghiên cứu và phát triển và cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn.
Với tiềm năng của công nghệ đọc suy nghĩ, cần có sự nhạy bén và trách nhiệm trong việc đảm bảo quyền riêng tư và bảo vệ thông tin cá nhân của mọi người. Việc phát triển công nghệ này phải đi đôi với việc xây dựng chính sách và quy định thích hợp để đảm bảo an toàn và đạo đức trong việc sử dụng công nghệ giải mã não.
Công nghệ đằng sau ChatGPT đem lại tiềm năng và tiến bộ đáng kể trong việc truyền thông và hiểu ngôn ngữ con người. Mặc dù việc đọc suy nghĩ vẫn còn là một thách thức và đòi hỏi nghiên cứu và phát triển thêm, công nghệ này đã mang lại những lợi ích đáng kể trong việc tương tác và giao tiếp. Tuy nhiên, cần có sự nhạy bén và trách nhiệm trong việc xử dụng công nghệ này để bảo vệ quyền riêng tư và thông tin cá nhân của mọi người.
