Thị trường viễn thông Việt Nam vừa ghi nhận một bước phát triển đáng chú ý khi SpaceX, tập đoàn công nghệ vũ trụ phát triển hệ thống Internet vệ tinh Starlink chính thức thiết lập pháp nhân tại Việt Nam và được cấp phép triển khai dịch vụ. Sự hiện diện của Công ty TNHH Starlink Services Việt Nam mở ra một mô hình hạ tầng kết nối mới và được xem là bước thử nghiệm quan trọng trong quá trình đa dạng hóa hệ sinh thái viễn thông và thúc đẩy phát triển hạ tầng số quốc gia.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, Cục Viễn thông đã cấp Giấy phép cung cấp dịch vụ viễn thông có hạ tầng mạng cho Starlink Services Việt Nam, đồng thời Cục Tần số vô tuyến điện cấp Giấy phép sử dụng tần số và thiết bị vô tuyến điện. Việc cấp phép này cho phép doanh nghiệp triển khai hợp pháp hệ thống thu - phát vệ tinh tại Việt Nam, bảo đảm tuân thủ quy định quản lý tần số vô tuyến và không gây nhiễu tới các mạng thông tin hiện hữu.
Dữ liệu từ Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp cho thấy Starlink Services Việt Nam được thành lập từ tháng 9/2025, có vốn điều lệ 30 tỷ đồng, trụ sở tại Hà Nội. Doanh nghiệp do Starlink Holdings Netherlands B.V. sở hữu - pháp nhân thuộc hệ sinh thái SpaceX. Bà Lauren Ashley Dreyer, Phó Chủ tịch khối vận hành kinh doanh Starlink toàn cầu, giữ chức Chủ tịch công ty, trong khi vị trí Tổng giám đốc do ông Đỗ Bá Thích đảm nhiệm.
Động thái này diễn ra sau khi Starlink được Chính phủ Việt Nam chấp thuận thí điểm dịch vụ Internet vệ tinh từ tháng 4/2025, trở thành doanh nghiệp nước ngoài đầu tiên được phép thử nghiệm loại hình viễn thông sử dụng công nghệ vệ tinh quỹ đạo tầm thấp tại Việt Nam. Việc cấp phép được thực hiện theo cơ chế thí điểm có kiểm soát, nhằm cân bằng giữa quản lý tài nguyên tần số quốc gia và thúc đẩy đổi mới công nghệ.
Điểm khác biệt cốt lõi của Starlink nằm ở công nghệ vệ tinh quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO). Không giống hệ thống vệ tinh địa tĩnh truyền thống hoạt động ở độ cao khoảng 36.000 km, vệ tinh Starlink vận hành ở độ cao trung bình khoảng 550 km, giúp rút ngắn đáng kể quãng đường truyền tín hiệu, giảm độ trễ và tăng tốc độ truyền dữ liệu.
Nhờ đặc tính này, dịch vụ Internet vệ tinh có thể đáp ứng tốt các ứng dụng yêu cầu thời gian thực như hội nghị trực tuyến, điều khiển từ xa, truyền dữ liệu khẩn cấp hoặc các nền tảng số đòi hỏi băng thông lớn. Hệ thống cũng có phạm vi phủ sóng rộng, đặc biệt hiệu quả tại khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo hoặc nơi khó triển khai hạ tầng cáp quang và trạm phát sóng mặt đất.
Theo giấy phép, trong giai đoạn đầu triển khai tại Việt Nam, Starlink được phép thiết lập 4 trạm cổng (gateway) và đưa vào sử dụng tối đa 600.000 thiết bị đầu cuối. Các trạm gateway đóng vai trò kết nối giữa vệ tinh trên quỹ đạo và hạ tầng mạng mặt đất, thực hiện chức năng trung chuyển dữ liệu. Khi người dùng truy cập Internet, thiết bị đầu cuối sẽ kết nối với vệ tinh, sau đó tín hiệu được truyền tới trạm gateway gần nhất trước khi đi vào mạng viễn thông.
Bốn trạm gateway dự kiến đặt tại Đà Nẵng, Phú Thọ và TP.HCM. Việc đặt trạm trong nước giúp rút ngắn quãng đường truyền tín hiệu, tăng tốc độ xử lý và giảm độ trễ so với việc phải trung chuyển dữ liệu qua các trạm đặt ở nước ngoài. Theo các chuyên gia viễn thông, số lượng trạm gateway càng nhiều thì hiệu suất dịch vụ càng được cải thiện.
Trên phạm vi toàn cầu, Starlink đã phóng hàng nghìn vệ tinh, hình thành một trong những chòm sao vệ tinh lớn nhất thế giới. Hệ thống hiện phục vụ hàng triệu người dùng tại hơn 125 quốc gia và vùng lãnh thổ, đồng thời được ứng dụng trong lĩnh vực hàng hải, hàng không, cứu trợ thiên tai và duy trì thông tin liên lạc khi hạ tầng mặt đất bị gián đoạn.
Sự xuất hiện của Starlink Services Việt Nam diễn ra trong bối cảnh hạ tầng viễn thông trong nước hiện vẫn dựa chủ yếu vào mạng cáp quang và hệ thống 4G, 5G do các doanh nghiệp lớn như Viettel, VNPT và MobiFone triển khai.
Năm 2025, Viettel ghi nhận doanh thu khoảng 220.400 tỷ đồng, tăng gần 14% so với năm trước, với 12,9 triệu thuê bao 5G và lợi nhuận trước thuế hợp nhất khoảng 56.800 tỷ đồng. VNPT đạt doanh thu hợp nhất 61.246 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế 6.598 tỷ đồng, trong khi MobiFone chuyển sang trực thuộc Bộ Công an, trở thành lực lượng nòng cốt trong lĩnh vực viễn thông - công nghệ số phục vụ chuyển đổi số và bảo đảm an ninh quốc gia.
Cùng với đó, Chính phủ đẩy mạnh chương trình chuyển đổi số quốc gia, phát triển hạ tầng số và thúc đẩy ứng dụng công nghệ mới như điện toán đám mây, Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo và viễn thông vệ tinh, tạo môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp nước ngoài tham gia đầu tư, thử nghiệm công nghệ và mở rộng thị trường.
Sự gia tăng nhu cầu kết nối tại khu vực vùng sâu, vùng xa, cùng với định hướng xây dựng nền kinh tế số chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong GDP, đang biến Việt Nam thành điểm đến hấp dẫn trong chiến lược phát triển của nhiều tập đoàn công nghệ và viễn thông toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, Internet vệ tinh không được xem là đối thủ trực tiếp của hạ tầng mặt đất mà đóng vai trò bổ sung, tăng khả năng dự phòng và mở rộng phạm vi kết nối. Công nghệ này đặc biệt hữu ích tại các khu vực khó triển khai cáp quang, đồng thời góp phần nâng cao độ ổn định hệ thống thông tin trong các tình huống thiên tai hoặc gián đoạn mạng lưới.
Nếu triển khai thương mại đầy đủ, Việt Nam có thể trở thành quốc gia thứ năm tại Đông Nam Á cung cấp dịch vụ Starlink, sau Philippines, Malaysia, Indonesia và Timor-Leste. Trong khi đó, thị trường Internet vệ tinh toàn cầu cũng đang cạnh tranh mạnh với các dự án cùng phân khúc như Kuiper của Amazon hay hệ thống của OneWeb.
Theo định hướng quản lý, việc triển khai dịch vụ viễn thông vệ tinh quỹ đạo thấp tại Việt Nam phải bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh, toàn bộ lưu lượng phát sinh trong nước phải đi qua các trạm gateway đặt trên lãnh thổ Việt Nam và kết nối vào mạng viễn thông công cộng. Mô hình thí điểm kéo dài tối đa 5 năm và dự kiến kết thúc trước năm 2031.
Kinh tế số và chuyển đổi số đang trở thành động lực tăng trưởng mới, việc cho phép triển khai Internet vệ tinh quỹ đạo thấp được đánh giá là bước đi mang tính chiến lược. Không chỉ mở rộng khả năng kết nối, công nghệ này còn góp phần nâng cao năng lực hạ tầng số, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế số, xã hội số và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực viễn thông tại Việt Nam.