Trong một thông báo đi kèm với bản cập nhật “Theo dõi Tiến độ Năng lượng Sạch” (TCEP), Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết đã có “những dấu hiệu tiến bộ đáng khích lệ trên một số lĩnh vực” nhưng cảnh báo rằng cần phải có những “nỗ lực mạnh mẽ hơn nữa” để đưa thế giới “đi đúng hướng nhằm đạt được mức phát thải ròng bằng 0” vào giữa thế kỷ này.
TCEP, được xuất bản hàng năm, đã xem xét 55 lĩnh vực của hệ thống năng lượng. Tập trung vào năm 2021, báo cáo đã phân tích sự tiến triển của các lĩnh vực để đạt được “mốc quan trọng trong trung hạn vào cuối thập kỷ” - như được trình bày trong lộ trình net-zero của Cơ quan IEA, có trụ sở tại Paris.
Về mảng xe điện, IEA cho biết doanh số bán hàng toàn cầu đã tăng gấp đôi vào năm 2021, chiếm gần 9% thị trường xe. Năm 2022 được “kỳ vọng sẽ chứng kiến một mức cao nhất mọi thời đại đối với doanh số bán xe điện, nâng lên 13% tổng doanh số bán xe hạng nhẹ trên toàn cầu”.
Doanh số bán xe điện đạt 6,6 triệu chiếc vào năm 2021. Trong quý đầu tiên của năm 2022, doanh số bán xe điện đạt 2 triệu chiếc, tăng 75% so với ba tháng đầu năm 2021.
IEA cho biết cả xe điện và ánh sáng - nơi hơn 50% thị trường trên toàn thế giới hiện đang sử dụng công nghệ LED - đã “hoàn toàn đi đúng hướng cho các cột mốc năm 2030” trong kịch bản phát thải bằng 0 vào năm 2050.
Bất chấp triển vọng về xe điện, IEA lưu ý riêng rằng chúng “chưa phải là một hiện tượng toàn cầu. Doanh số bán hàng ở các nước đang phát triển và mới nổi bị chậm lại do chi phí mua hàng cao hơn và thiếu tính sẵn có ở cơ sở hạ tầng”.
Nhìn chung, phần còn lại của bức tranh là một thử thách lớn. IEA lưu ý rằng 23 lĩnh vực vẫn “chưa đi đúng hướng” và 30 lĩnh vực khác được coi là cần nỗ lực nhiều hơn.
“Các lĩnh vực chưa đi đúng hướng bao gồm cải thiện hiệu quả năng lượng của các thiết kế tòa nhà, phát triển hệ thống sưởi trong khu vực sạch và hiệu quả, loại bỏ dần sản xuất nhiệt điện than, loại bỏ sự bùng phát khí mê-tan, chuyển hàng không và vận chuyển sang nhiên liệu sạch hơn, và làm cho sản xuất xi măng, hóa chất và thép sạch hơn, ”IEA cho biết.
“Cái bóng” của Thỏa thuận Paris năm 2015 hiện rõ trên báo cáo của IEA. Được Liên Hợp Quốc mô tả là “hiệp ước quốc tế ràng buộc pháp lý về biến đổi khí hậu”, hiệp định này nhằm mục đích “hạn chế sự nóng lên toàn cầu xuống mức 2, tốt nhất là 1,5 độ C, so với mức tiền công nghiệp”.
Việc cắt giảm lượng khí thải carbon dioxide do con người tạo ra xuống còn 0 vào năm 2050 được coi là rất quan trọng để đạt được mục tiêu 1,5 độ C.
Trong một tuyên bố đưa ra hôm 22/9, giám đốc điều hành của IEA, Fatih Birol, tỏ ra lạc quan những vẫn thận trọng. “Có nhiều dấu hiệu rõ nét cho thấy nền kinh tế năng lượng toàn cầu mới đang phát triển mạnh mẽ.”
“Điều này tái khẳng định niềm tin của tôi rằng cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu ngày nay có thể là một bước ngoặt hướng tới một hệ thống năng lượng sạch hơn, giá cả phải chăng hơn và an toàn hơn”, ông nói thêm. “Nhưng phân tích mới này của IEA cho thấy sự cần thiết của những nỗ lực lớn và bền vững trên một loạt các công nghệ và khu vực để đảm bảo thế giới có thể đáp ứng các mục tiêu về năng lượng và khí hậu”.
Báo cáo của IEA được đưa ra vào thời điểm mà cuộc tranh luận và thảo luận về các mục tiêu khí hậu và tương lai của năng lượng ngày càng trở nên gay gắt.
Tuần này, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc cho biết các nền kinh tế phát triển nên đánh thuế bổ sung đối với lợi nhuận của các công ty nhiên liệu hóa thạch, và đưa sự hỗ trợ đến các quốc gia bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu và các hộ gia đình đang phải vật lộn với cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt. Trong một bài phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York, ông Antonio Guterres đã mô tả ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch là “nuốt trọn hàng trăm tỷ USD lợi nhuận trong khi hỗ trợ ngân sách của các hộ gia đình bị thu hẹp và hành tinh của chúng ta bị đốt cháy”.
