Xe máy chạy xăng từng là phương tiện phổ biến trong nhiều thập kỷ nhưng bức tranh của ngành xe hai bánh đang dần thay đổi. Khi các hãng xe lớn đẩy mạnh chiến lược điện hóa và nhiều thành phố bắt đầu siết phương tiện phát thải, thị trường xe máy đang bước vào một giai đoạn chuyển mình đáng chú ý.
DOANH NGHIỆP TÍNH ĐƯỜNG RỜI XA XE XĂNG
Quá trình chuyển dịch sang xe điện đang diễn ra nhanh chóng trên toàn cầu và gần như không chờ đợi bất kỳ nhà sản xuất nào. Xu hướng này cũng đang tác động mạnh tới Honda, hãng xe máy lớn nhất thế giới, khi doanh nghiệp Nhật Bản bắt đầu đặt ra những mục tiêu điện hóa đầy tham vọng cho tương lai của ngành xe hai bánh.
Trong tài liệu “Summary of 2024 Honda Business Briefing on Direction of Electrification Initiatives and Investment Strategy”, Honda cho biết hãng vẫn giữ quan điểm rằng xe điện là giải pháp hiệu quả nhất đối với các phương tiện di chuyển cỡ nhỏ như xe máy và ô tô.
Theo kế hoạch dài hạn, mục tiêu của hãng là để xe điện và xe sử dụng pin nhiên liệu hydro (FCEV) chiếm 100% doanh số bán xe toàn cầu vào năm 2040. Điều này đồng nghĩa toàn bộ danh mục xe máy của hãng trong tương lai sẽ chuyển sang các phương tiện không phát thải.
Hãng cho rằng ngành giao thông đang bước vào giai đoạn phổ biến của xe điện, do đó cần sớm xây dựng thương hiệu EV cũng như nền tảng kinh doanh vững chắc cho giai đoạn trung và dài hạn.
Theo chuyên trang xe máy RideApart, đây cũng là một trong những lần hiếm hoi Honda đưa ra mốc thời gian tương đối rõ ràng cho việc điện hóa toàn bộ dải sản phẩm xe hai bánh.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, các dòng xe động cơ đốt trong quen thuộc của Honda như Africa Twin, CRF hay các mẫu scooter vẫn tiếp tục được duy trì. Tuy nhiên, theo định hướng mới, những dòng xe chạy xăng này có thể dần thu hẹp khi hãng chuyển sang các giải pháp điện hóa.
Một trong những trụ cột của chiến lược mới là hệ thống pin hoán đổi Mobile Power Pack e: (MPP) do Honda phát triển. Theo kế hoạch, hãng sẽ giới thiệu một phương tiện di chuyển cỡ nhỏ sử dụng tới 4 bộ pin MPP tại Nhật Bản trước cuối năm tài chính 2026.
Dù Honda thừa nhận nhiên liệu tổng hợp (e-fuel) là một hướng đi đáng chú ý, hãng cho rằng công nghệ này vẫn chưa đủ trưởng thành để trở thành nền tảng cho chiến lược dài hạn. Điều đó khiến triển vọng của các dòng xe máy chạy xăng ngày càng bị thu hẹp khi ngành công nghiệp đang chuyển sang các giải pháp không phát thải.
Tại thị trường Việt Nam, đầu năm 2026, Honda Việt Nam đã chính thức giới thiệu mẫu xe máy điện hoàn toàn mới Honda UC3, đánh dấu bước đi cụ thể và rõ ràng hơn trong chiến lược điện hóa xe 2 bánh của hãng tại thị trường Việt Nam.
Ngoài việc phân phối UC3, Honda nói sẽ lắp ráp mẫu xe này từ nửa cuối 2026. Mẫu xe cao cấp CUV e: lần đầu mở bán với giá 65 triệu đồng kèm pin sau thời gian cho khách làm quen với hình thức cho thuê.
Đặc biệt, từ đầu 2027, Honda sẽ ra mắt hai mẫu xe dành riêng cho thị trường Việt Nam. Những sản phẩm này thuộc phân khúc phổ thông, định vị dưới mẫu xe có giá dễ tiếp cận nhất hiện nay của hãng là ICON e: (26,8 triệu chưa kèm pin, giá pin hơn 9,6 triệu đồng).
Như vậy, hai cái tên sắp bán của Honda sẽ trực tiếp cạnh tranh Evo Grand, Feliz, Klara, những mẫu xe bán chạy hàng đầu của VinFast, thương hiệu hiện nắm thị phần lớn nhất mảng xe máy điện tại Việt Nam.
Từ 2027, Honda nói sẽ liên tục ra mắt xe máy điện mới cho thị trường Việt. Để chuẩn bị cho giai đoạn bùng nổ, trong 2026, hãng Nhật triển khai các trạm đổi pin, trạm sạc tại các HEAD, đại lý bán xe chính hãng của Honda, bắt đầu từ các thành phố lớn. Tùy thuộc vào quy mô của thị trường, Honda nói sẽ triển khai trạm sạc tại các địa điểm công cộng thông qua hợp tác với các đối tác thứ ba trong tương lai.
Không chỉ Honda, trong vài năm trở lại đây, nhiều nhà sản xuất xe máy lớn trên thế giới cũng đang đẩy mạnh quá trình điện hóa nhằm thích ứng với xu hướng giảm phát thải trong ngành giao thông.
Tại Nhật Bản, Kawasaki Heavy Industries đã công bố kế hoạch chuyển đổi toàn bộ các mẫu xe chủ lực sang phiên bản điện hoặc hybrid tại Nhật Bản, châu Âu và Mỹ vào năm 2035.
Trong khi đó, Yamaha Motor cũng đặt mục tiêu nâng tỷ lệ xe máy chạy điện trong tổng doanh số toàn cầu lên 20% vào năm 2035 và khoảng 90% vào năm 2050, khi các quy định môi trường ngày càng nghiêm ngặt.
Để thúc đẩy quá trình này, 4 hãng xe máy lớn của Nhật Bản gồm Honda, Yamaha Motor, Kawasaki Heavy Industries và Suzuki Motor đã thành lập một liên minh nhằm tiêu chuẩn hóa hệ thống pin hoán đổi cho xe máy điện, qua đó giải quyết các rào cản lớn như thời gian sạc và phạm vi hoạt động của phương tiện điện.
Những động thái trên cho thấy ngành công nghiệp xe hai bánh đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu rộng nhất trong nhiều thập kỷ. Trong bối cảnh các quốc gia siết chặt tiêu chuẩn khí thải và nhu cầu giảm phát thải carbon ngày càng gia tăng, xe điện được xem là hướng đi tất yếu, dù điều đó cũng đồng nghĩa với việc kỷ nguyên của những động cơ xăng quen thuộc có thể dần khép lại trong tương lai.
SỨC ÉP KÉP
Trong bối cảnh các hãng xe lớn trên thế giới đẩy mạnh chiến lược điện hóa, nhiều đô thị tại Việt Nam cũng đang xây dựng lộ trình hạn chế dần phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch nhằm giảm phát thải và cải thiện chất lượng không khí.
Hồi tháng 11/2025, Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết về việc triển khai vùng phát thải thấp theo quy định của Luật Thủ đô 2024. Đây là khu vực được xác định nhằm hạn chế các phương tiện gây ô nhiễm môi trường, đồng thời ưu tiên phương tiện sử dụng năng lượng sạch.
Theo nghị quyết này, tại các vùng phát thải thấp, xe mô tô và xe gắn máy chạy xăng sẽ bị hạn chế hoặc cấm lưu thông theo từng khung giờ hoặc khu vực cụ thể. Các phương tiện hoạt động trên nền tảng ứng dụng cũng không được phép hoạt động trong khu vực này. Đối với ô tô, những xe không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 sẽ bị hạn chế và tiến tới cấm lưu thông theo lộ trình phù hợp.
Hà Nội cũng đưa ra kế hoạch chuyển đổi xanh đối với phương tiện kinh doanh vận tải sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Theo đó, xe máy kinh doanh vận tải phải hoàn tất chuyển đổi trước năm 2030.
Riêng taxi, từ ngày 1/7/2026, các phương tiện đầu tư mới hoặc thay thế bắt buộc phải là xe điện hoặc sử dụng năng lượng xanh. Từ năm 2035, thành phố sẽ xem xét quyết định phạm vi và thời điểm hạn chế lưu thông đối với các phương tiện chạy nhiên liệu hóa thạch tùy theo điều kiện thực tế.
Theo lộ trình, từ ngày 1/7/2026, Hà Nội sẽ thí điểm vùng phát thải thấp tại một số phường thuộc khu vực vành đai 1 như Hai Bà Trưng, Cửa Nam, Hoàn Kiếm, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà và Tây Hồ.
Từ 1/1/2028, phạm vi mở rộng ra toàn bộ vành đai 1 và một phần vành đai 2 gồm các phường Láng, Đống Đa, Kim Liên, Bạch Mai và Vĩnh Tuy. Từ 1/1/2030, vùng phát thải thấp sẽ được triển khai trong vành đai 3 với tổng cộng 36 phường, xã của ba vành đai.
Không chỉ Hà Nội, TP.HCM cũng đang nghiên cứu triển khai mô hình tương tự. Theo đề án xây dựng vùng phát thải thấp của thành phố, chính sách hạn chế phương tiện chạy xăng dự kiến bắt đầu áp dụng từ đầu năm 2027.
Khu vực dự kiến triển khai là các quận trung tâm có mật độ dân cư và phương tiện cao như quận 1, 3, 5, 6, 8, 10, 11, Bình Thạnh, Tân Bình, Tân Phú và Phú Nhuận.
Theo lộ trình đề xuất, khi việc kiểm định khí thải xe máy được áp dụng từ năm 2027, các phương tiện không đạt tiêu chuẩn khí thải sẽ bị hạn chế lưu thông tại khu vực trung tâm. Đến năm 2028, xe máy chạy xăng, dầu có thể bị cấm hoàn toàn trong vùng phát thải thấp, trừ phương tiện của người khuyết tật. Cùng thời điểm này, ô tô không đạt tiêu chuẩn Euro 4 cũng bị cấm vào khu vực trung tâm trong giờ cao điểm, ngoại trừ các loại xe thuộc diện đặc biệt.
Song song với các chính sách kiểm soát khí thải, thị trường nhiên liệu trong nước thời gian gần đây cũng ghi nhận nhiều biến động mạnh. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran, đã khiến giá dầu thô thế giới tăng vọt do lo ngại nguồn cung năng lượng bị gián đoạn.
Có thời điểm giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng, kéo theo áp lực tăng giá xăng dầu tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Diễn biến này nhanh chóng phản ánh vào các kỳ điều hành giá trong nước. Tại kỳ điều hành tối 10/3/2026, liên Bộ Công Thương – Tài chính đã điều chỉnh tăng giá xăng dầu.
Mức tăng đưa giá xăng RON95-III lên khoảng 29.120 đồng/lít, một trong những mức cao nhất trong nhiều năm gần đây. Xăng E5RON92 khi đó ở mức khoảng 26.570 đồng/lít, trong khi dầu diesel vượt 30.700 đồng/lít.
Trước áp lực tăng mạnh của giá nhiên liệu, cơ quan điều hành đã phải sử dụng quỹ bình ổn giá xăng dầu nhằm hạn chế đà tăng của giá bán lẻ trong nước. Theo quyết định điều hành, quỹ bình ổn được chi khoảng 4.000 đồng/lít đối với xăng và khoảng 5.000 đồng/lít đối với dầu diesel để giảm bớt tác động của biến động giá thế giới.
Đến ngày 14/3/2026, giá xăng RON95-III còn khoảng 25.570 đồng/lít, xăng E5RON92 khoảng 22.500 đồng/lít, trong khi dầu diesel ở mức khoảng 27.020 đồng/lít.
Đây là kỳ điều hành thứ năm liên tiếp, liên Bộ chi sử dụng quỹ bình ổn giá. Theo Bộ Công Thương, việc giữ giá nhiên liệu tại kỳ điều hành này nhằm ổn định thị trường xăng dầu, tránh tác động đến kinh tế - xã hội.
Đáng chú ý, trước khi chi, quỹ bình ổn giá xăng dầu còn khoảng hơn 5.600 tỷ đồng. Theo Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) Trần Hữu Linh, quỹ này chỉ có thể hỗ trợ bình ổn giá trong khoảng 15 ngày nếu tiếp tục duy trì mức chi như hiện nay.
Vì vậy, Bộ Công Thương đang phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng các phương án trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, trong đó có khả năng ứng trước hoặc bố trí nguồn dự phòng trong trường hợp giá xăng dầu thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp.
Đồng thời, hai bộ cũng đang nghiên cứu đề xuất Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu nhằm bổ sung thêm công cụ tài khóa để bình ổn thị trường.