Xuất khẩu thép của Việt Nam sang thị trường Mỹ đang đứng trước một rào cản thương mại lớn khi Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) vừa ban hành kết luận sơ bộ trong vụ điều tra chống bán phá giá đối với sản phẩm thép cốt bê tông nhập khẩu từ Việt Nam. Mức thuế tạm thời được đề xuất lên tới hơn 130%, cao hơn đáng kể so với các quốc gia cùng bị điều tra.
Theo thông tin từ Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), DOC đã lựa chọn một doanh nghiệp Việt Nam làm bị đơn bắt buộc trong quá trình điều tra. Doanh nghiệp này có tổng cộng 10 công ty liên kết liên quan, trong đó có nhiều đơn vị thuộc Tập đoàn Hòa Phát như Hòa Phát Dung Quất, Hòa Phát Hải Dương, Hòa Phát Hưng Yên…
Theo kết luận sơ bộ vừa được công bố, mức thuế chống bán phá giá (CBPG) tạm thời đối với doanh nghiệp bị đơn bắt buộc và các công ty liên kết được xác định ở mức 121,97%. Trong khi đó, các doanh nghiệp còn lại tại Việt Nam sản xuất và xuất khẩu mặt hàng thép cốt bê tông sang Mỹ sẽ phải chịu mức thuế cao hơn, lên tới 130,77%.
Đáng chú ý, mức thuế này cao hơn đáng kể so với các quốc gia khác cùng nằm trong phạm vi điều tra. Cụ thể, thép cốt bê tông xuất khẩu từ Bulgaria chịu mức thuế sơ bộ khoảng 52,8%, trong khi Ai Cập dao động từ 34,2% đến 52,7%. Điều này cho thấy sản phẩm thép của Việt Nam đang chịu áp lực phòng vệ thương mại lớn hơn tại thị trường Mỹ.
Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh xuất khẩu thép cốt bê tông của Việt Nam sang Mỹ tăng mạnh trong những năm gần đây. Theo số liệu điều tra sơ bộ, năm 2022 lượng xuất khẩu sang thị trường này chỉ đạt hơn 43 tấn, tương đương khoảng 43.000 USD. Tuy nhiên, đến năm 2023 con số đã tăng vọt lên 27.700 tấn, trị giá 16,8 triệu USD. Đà tăng tiếp tục duy trì trong năm 2024 khi xuất khẩu đạt khoảng 56.400 tấn, tương ứng gần 30 triệu USD.
Sự gia tăng nhanh chóng về sản lượng và kim ngạch xuất khẩu được xem là một trong những yếu tố khiến cơ quan điều tra của Mỹ tiến hành xem xét khả năng bán phá giá đối với sản phẩm thép của Việt Nam.
Theo quy trình điều tra của DOC, sau khi ban hành kết luận sơ bộ, cơ quan này có thể tiếp tục gửi các bảng câu hỏi bổ sung và tiến hành thẩm tra tại chỗ đối với các doanh nghiệp liên quan nhằm xác minh thông tin đã cung cấp trong quá trình điều tra. Kết luận cuối cùng của vụ việc dự kiến sẽ được ban hành vào tháng 7/2026.
Trước diễn biến này, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị các doanh nghiệp liên quan cần nhanh chóng nghiên cứu kỹ nội dung kết luận sơ bộ, đồng thời tham vấn các đơn vị tư vấn pháp lý để chuẩn bị phương án phản biện cũng như hệ thống tài liệu chứng minh cần thiết. Việc hợp tác đầy đủ với DOC trong các giai đoạn tiếp theo, đặc biệt là quá trình thẩm tra tại chỗ, được đánh giá là yếu tố quan trọng để giảm thiểu mức thuế trong kết luận cuối cùng.
Bên cạnh vụ điều tra chống bán phá giá, đầu năm 2026 DOC cũng đã ban hành kết luận sơ bộ trong một vụ điều tra khác liên quan đến trợ cấp đối với thép cốt bê tông nhập khẩu từ Việt Nam, Algeria và Ai Cập. Trong vụ việc này, mức thuế chống trợ cấp tạm thời áp dụng đối với các doanh nghiệp Việt Nam, bao gồm Hòa Phát và các công ty liên kết, chỉ ở mức 1,08%, thấp hơn nhiều so với Algeria (72,94%) và Ai Cập (29,51%).
Tuy nhiên, với mức thuế chống bán phá giá sơ bộ lên tới hơn 120–130%, vụ việc lần này được đánh giá có thể tạo ra sức ép đáng kể đối với hoạt động xuất khẩu thép cốt bê tông của Việt Nam vào thị trường Mỹ trong thời gian tới, đặc biệt nếu mức thuế cao này được giữ nguyên trong kết luận cuối cùng.
