Trong báo cáo mới đây, Công ty Chứng khoán MB (MBS) cho rằng, giai đoạn 2026–2027 có thể là quãng thời gian tương đối thách thức đối với nhóm bán lẻ hàng không thiết yếu.
Theo nhóm phân tích của MBS, thị trường tiêu dùng đang phải đối mặt với ba lực ép chính. Thứ nhất là cầu tiêu dùng duy trì ở mức thấp. Thứ hai, lãi suất cho vay có khả năng tăng trở lại sau thời kỳ nới lỏng. Thứ ba, giá các mặt hàng thiết yếu vẫn trong xu hướng leo thang, chủ yếu do chi phí vận chuyển toàn cầu chưa ổn định và những căng thẳng địa chính trị kéo dài.
“Trong bối cảnh thu nhập thực tế chịu sức ép từ lạm phát, người tiêu dùng thường có xu hướng trì hoãn các khoản chi tiêu không thật sự cần thiết”, báo cáo của MBS nhận định.
Xu hướng này đặc biệt tác động đến các ngành hàng không thiết yếu. Trong số đó, điện tử tiêu dùng được xem là nhóm chịu ảnh hưởng rõ nét nhất. Đây vốn là ngành phụ thuộc mạnh vào chu kỳ nâng cấp thiết bị của người dùng và sức mua của tầng lớp trung lưu.
MBS cũng lưu ý đến nguy cơ gián đoạn nguồn cung nguyên liệu sản xuất điện tử trên thị trường toàn cầu. Nếu tình trạng này kéo dài, giá bán các sản phẩm điện tử có thể tăng từ 10% đến 30%, tùy từng mặt hàng.
Trong bối cảnh sức mua chưa phục hồi hoàn toàn, việc giá bán tăng có thể khiến nhu cầu tiêu thụ chung của thị trường chỉ duy trì ở mức đi ngang so với cùng kỳ năm trước. Điều này đặt ra thách thức không nhỏ đối với các nhà bán lẻ điện tử trong ngắn hạn.
Tuy vậy, khó khăn của thị trường cũng đồng thời tạo ra cơ hội phân hóa rõ rệt giữa các doanh nghiệp. Theo các chuyên gia của MBS, những nhà bán lẻ quy mô lớn, có năng lực quản trị chuỗi cung ứng tốt và lượng hàng tồn kho được nhập từ giai đoạn giá thấp, sẽ có lợi thế đáng kể trong việc duy trì biên lợi nhuận khi giá thị trường tăng.
“Các doanh nghiệp sở hữu mạng lưới phân phối rộng và khả năng thương lượng tốt với nhà cung cấp sẽ linh hoạt hơn trong việc điều chỉnh chiến lược giá,” báo cáo nhận định.
Trong số các doanh nghiệp được theo dõi, chuỗi bán lẻ điện thoại và thiết bị điện tử Thế Giới Di Động của MWG vẫn được kỳ vọng duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định trong những năm tới. Theo dự báo của MBS, doanh thu của chuỗi có thể đạt tốc độ tăng trưởng kép khoảng 12% trong giai đoạn 2026–2027.
Dù vậy, chiến lược phát triển của doanh nghiệp trong giai đoạn tới được cho là sẽ tập trung nhiều hơn vào củng cố nền tảng vận hành thay vì mở rộng ồ ạt. Cụ thể, chuỗi Thế Giới Di Động dự kiến duy trì khoảng 1.012 cửa hàng trong năm 2026, với trọng tâm là tối ưu hiệu quả bán hàng, cải thiện vận hành và kiểm soát chi phí.
Sang năm 2027, doanh nghiệp có thể bắt đầu mở rộng trở lại nhưng với tốc độ thận trọng hơn, khoảng 2%, tương đương gần 20 cửa hàng mới.
Theo các chuyên gia, dù sức mua chung có thể chậm lại, doanh nghiệp vẫn có khả năng duy trì thị phần nhờ danh mục sản phẩm đa dạng và hệ thống phân phối rộng khắp.
Tuy vậy, dự phóng của MBS vẫn được xây dựng trên kịch bản thận trọng hơn so với kế hoạch kinh doanh của MWG. Nguyên nhân chủ yếu đến từ lo ngại chi phí hoạt động có thể gia tăng trong bối cảnh giá năng lượng leo thang, qua đó gây áp lực lên giá vốn hàng bán cũng như chi phí vận hành hệ thống cửa hàng.
Bên cạnh những biến động ngắn hạn của kinh tế vĩ mô, hành vi tiêu dùng của người Việt Nam cũng đang có nhiều thay đổi đáng chú ý.
Một trong những xu hướng nổi bật là tiêu dùng có ý thức. Khi kinh tế còn nhiều biến động, người tiêu dùng ngày càng thận trọng hơn với ngân sách cá nhân. Họ cân nhắc kỹ lưỡng trước mỗi quyết định chi tiêu, đồng thời có xu hướng so sánh giá giữa nhiều kênh bán hàng trước khi đưa ra lựa chọn cuối cùng.
Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử càng thúc đẩy xu hướng này. Người tiêu dùng có thể dễ dàng tìm kiếm thông tin sản phẩm, theo dõi biến động giá và tận dụng các chương trình khuyến mãi trên nhiều nền tảng khác nhau.
Không chỉ quan tâm đến giá cả, nhiều người tiêu dùng cũng bắt đầu chú ý hơn đến yếu tố bền vững và trải nghiệm sử dụng sản phẩm. Song song với đó, nhu cầu nâng cao chất lượng cuộc sống cũng đang gia tăng. Thay vì chỉ tập trung vào các sản phẩm vật chất, một bộ phận người tiêu dùng sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn cho du lịch, ẩm thực và các hoạt động giải trí.
Những thay đổi này đang tạo ra một diện mạo mới cho thị trường tiêu dùng Việt Nam, nơi yếu tố thiết kế, trải nghiệm và câu chuyện thương hiệu ngày càng đóng vai trò quan trọng.
Một ví dụ đáng chú ý là sự xuất hiện của các thương hiệu lifestyle quốc tế. Gần đây, thương hiệu phong cách sống đến từ Hàn Quốc Tactflow đã chính thức gia nhập thị trường Việt Nam, hướng đến nhóm khách hàng trẻ trong độ tuổi 25–35 với triết lý “Me Time” – khuyến khích người dùng dành thời gian chăm sóc bản thân giữa nhịp sống bận rộn.
Danh mục sản phẩm của thương hiệu này tập trung vào các vật dụng phục vụ lối sống năng động như bình giữ nhiệt, hộp cơm, túi tote hay vali du lịch.
Theo các chuyên gia, sự gia nhập của những thương hiệu lifestyle mới từ Hàn Quốc và nhiều quốc gia khác đang góp phần làm thay đổi cục diện thị trường bán lẻ Việt Nam, khi người tiêu dùng ngày càng chú trọng hơn đến thiết kế, trải nghiệm và giá trị thương hiệu.
Dù phải đối mặt với không ít thách thức trong ngắn hạn, triển vọng dài hạn của thị trường bán lẻ Việt Nam vẫn được đánh giá tích cực.
Theo số liệu được MBS dẫn lại, quy mô thị trường bán lẻ Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 162,87 tỷ USD. Nhiều dự báo cho thấy con số này có thể tăng lên hơn 209 tỷ USD vào năm 2030, tương ứng tốc độ tăng trưởng bình quân trên 5% mỗi năm.
Một động lực quan trọng khác nằm ở dư địa phát triển của bán lẻ hiện đại. Theo thống kê, hệ thống siêu thị và trung tâm thương mại hiện mới chỉ chiếm khoảng 15% tổng quy mô bán lẻ tại Việt Nam.
Tỷ lệ này thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Trung Quốc hay Indonesia, nơi bán lẻ hiện đại chiếm từ 20% đến 25%, thậm chí có thị trường đạt tới 40–45%. Khoảng cách này cho thấy không gian tăng trưởng của ngành bán lẻ hiện đại tại Việt Nam vẫn còn rất lớn.
Theo các chuyên gia, ít nhất đến năm 2030, thị trường Việt Nam vẫn có điều kiện thuận lợi để các nhà bán lẻ tiếp tục mở rộng quy mô và gia tăng độ phủ. Một trong những hướng đi quan trọng là phát triển hệ thống cửa hàng tại khu vực nông thôn, nơi mật độ bán lẻ hiện đại còn khá thấp.
Song song với đó, xu hướng tiêu dùng của người Việt cũng đang dịch chuyển theo hướng ưu tiên sản phẩm có thương hiệu và chất lượng cao hơn. Khi thu nhập bình quân đầu người tiếp tục cải thiện, nhu cầu tiêu dùng trung và cao cấp được dự báo sẽ gia tăng.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, các doanh nghiệp bán lẻ được cho là sẽ phải đẩy mạnh đổi mới sản phẩm và nâng cao trải nghiệm mua sắm.
Trên phạm vi toàn cầu, ứng dụng công nghệ – đặc biệt là dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo – đang trở thành xu hướng quan trọng trong ngành bán lẻ. Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, khả năng tận dụng công nghệ kết hợp với lợi thế am hiểu thị trường nội địa được xem là yếu tố then chốt giúp duy trì tăng trưởng và củng cố vị thế trong giai đoạn tới.
