Hai gã khổng lồ thương mại điện tử Trung Quốc JD.com và Alibaba đã châm ngòi cho cuộc chiến giành thị trường bán lẻ siêu tốc đang phát triển nhanh chóng của đất nước này, thu hút người mua sắm bằng những mức giảm giá lớn nhằm giành thị phần trong bối cảnh chi tiêu của người tiêu dùng yếu.
Hai tập đoàn này đã triển khai dịch vụ giao hàng nhanh trong những tháng gần đây, cung cấp thực phẩm và hàng tiêu dùng thiết yếu trong vòng 30 phút thông qua đội ngũ tài xế riêng của họ.
Các chiến dịch của JD.com và Alibaba nhằm cạnh tranh trong một lĩnh vực vốn đã bị Meituan, có trụ sở tại Bắc Kinh, thống trị trong vài năm qua. Alibaba đang đầu tư 7 tỷ USD vào việc quảng bá dịch vụ Taobao Shangou, trong khi JD.com đang đầu tư 1,4 tỷ USD để mở rộng hoạt động giao đồ ăn, trong cuộc chiến trở thành "ứng dụng hàng ngày" hàng đầu Trung Quốc cho các giao dịch về hàng hóa và dịch vụ.
Các thành phố của Trung Quốc tràn ngập quảng cáo về các dịch vụ mới của Alibaba và JD.com, trong đó JD.com thu hút người mua sắm bằng cà phê và trà sữa với giá chỉ 0,25 USD. Các nhà phân tích cho rằng động thái này gợi nhớ đến "cuộc chiến phiếu giảm giá" của Trung Quốc 10 năm trước, khi các tập đoàn công nghệ Baidu và Alibaba cùng các công ty khởi nghiệp Meituan và Dianping phát động các chiến dịch trợ giá mạnh mẽ trên thị trường tiêu dùng đang phát triển nhanh chóng.
Chúng ta đang quay trở lại cuộc chiến giá cả năm 2016", một giám đốc điều hành cấp cao tại một trong những công ty giao hàng hàng đầu Trung Quốc cho biết.
"Nhiều năm qua, các công ty này vẫn giữ vững vị thế của mình. Giờ đây, họ lại một lần nữa giẫm đạp lên nhau bằng những chiến lược được thúc đẩy bởi trợ cấp." Theo các nhà phân tích của Goldman Sachs, thị trường mua sắm tức thời còn non trẻ của Trung Quốc dự kiến sẽ đạt 1,5 nghìn tỷ Nhân dân tệ (khoảng 209 tỷ USD) vào năm 2030, dựa trên tổng tiềm năng doanh số, tăng từ khoảng 600 triệu Nhân dân tệ vào năm 2024. Họ ước tính ba công ty đã chi tổng cộng 3 tỷ USD cho dịch vụ giao đồ ăn và bán lẻ tức thời trong quý II.
Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo cuộc chiến giành ngôi vương giao hàng tức thì tại Trung Quốc có thể kéo dài và tốn kém cho chính các công ty. Không giống như làn sóng chiến tranh trợ giá đầu tiên, cuộc chiến hiện tại diễn ra trong bối cảnh tâm lý người tiêu dùng ảm đạm và nền kinh tế yếu kém.
Robin Zhu, nhà phân tích internet tại Bernstein, cho biết: "Thị trường giao hàng đã tương đối bão hòa nên không có cùng mức tăng trưởng như 10 năm trước". Cuộc chiến giao hàng đã khiến giá cổ phiếu của Alibaba giảm 25% kể từ mức cao nhất vào giữa tháng 3, do các nhà đầu tư lo ngại rằng sự cạnh tranh ngày càng gay gắt sẽ kéo lợi nhuận đi xuống trong dài hạn. Giá cổ phiếu của Meituan đã giảm 35% và JD.com giảm 31% trong cùng kỳ.
Đứng trước sự cạnh tranh của hai đối thủ, Meituan, công ty chiếm khoảng 70% thị phần giao đồ ăn tại Trung Quốc, đã tuyên bố sẽ bảo vệ hoạt động kinh doanh của mình "bằng mọi giá". Tập đoàn này đã tăng chiết khấu cho người tiêu dùng và đang đầu tư vào các bếp ăn tập trung, nơi các thương nhân chế biến thực phẩm ngay tại cơ sở của mình, nhằm cải thiện an toàn thực phẩm và cắt giảm chi phí giao hàng.
Alibaba và JD.com đã được khích lệ bởi chiến dịch trợ cấp gần đây của chính phủ nhằm khuyến khích người tiêu dùng nâng cấp thiết bị điện tử, trong đó không bao gồm nền tảng của Meituan và PDD Holdings. Việc JD.com mạnh dạn dấn thân vào thị trường giao đồ ăn từ tháng 2 đã giúp họ chiếm được thị phần đáng kể. Tính đến tháng 6, JD.com đã đạt trung bình 25 triệu đơn hàng giao đồ ăn mỗi ngày. Động thái này được dẫn dắt bởi người sáng lập kiêm chủ tịch Richard Liu, đánh dấu sự trở lại sàn giao dịch chứng khoán của ông trùm công nghệ sau khi ông điều hành công ty từ nước ngoài kể từ khi từ chức giám đốc điều hành vào năm 2022.
Dịch vụ Taobao Shangou mới của Alibaba, được tạo ra bằng cách tích hợp doanh nghiệp giao đồ ăn Ele.me với các nền tảng bán lẻ Taobao và Tmall, cũng đã làm tăng tính cạnh tranh. Một giám đốc điều hành của Meituan cho biết: "Việc tái cấu trúc này đã biến Alibaba thành đối thủ cạnh tranh mạnh hơn". Sự cạnh tranh về người giao hàng đã khiến Meituan phải cải thiện phúc lợi an sinh xã hội cho các nhân viên giao hàng sau khi JD.com triển khai chương trình khuyến khích tài xế như một phần trong đợt ra mắt vào tháng 2.
Đứng trước cuộc chiến có thể khiến "tất cả đều thua", nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành của Meituan, Wang Xing, đã công khai kêu gọi chấm dứt các cuộc chiến trợ cấp, thúc giục các cơ quan quản lý can thiệp để ngăn chặn các công ty làm méo mó thị trường bằng sức mua của họ. Ông cho biết: “Tôi tin rằng nhiệm vụ của cơ quan quản lý là ngăn chặn sự cạnh tranh trợ cấp phi lý và không lành mạnh, và nhiệm vụ của chúng tôi là giành chiến thắng trong cuộc chiến này chừng nào nó còn được phép tiếp diễn”.
Bình luận của ông được đưa ra sau khi các quan chức chống độc quyền gặp gỡ các giám đốc điều hành của một số tập đoàn giao hàng vào tháng 5 để khuyến khích "cạnh tranh lành mạnh". "Các cơ quan quản lý tập trung nhiều hơn vào cuộc chiến giá cả trong lĩnh vực xe điện hơn là giao hàng cho người tiêu dùng", một giám đốc thương mại điện tử cho biết. Chelsey Tam, nhà phân tích cổ phiếu cấp cao tại Morningstar, cho biết các khoản trợ cấp của Meituan sẽ giúp công ty này ngăn chặn thua lỗ, ước tính thị phần giao đồ ăn của công ty có thể giảm xuống còn 60% trong thập kỷ tới. “Meituan vẫn có chất lượng dịch vụ và chủng loại sản phẩm tốt nhất, vì vậy, điều quan trọng là phải tiếp tục trợ cấp để củng cố lòng trung thành của người tiêu dùng”, Tam cho biết.
Các chuyên gia cho biết hiện vẫn chưa rõ cuộc chiến bán lẻ mới nhất này sẽ kéo dài bao lâu. "Các ông lớn đều có nguồn lực tài chính dồi dào để duy trì cuộc chiến này", Zhu của Bernstein nói thêm. "Nhưng bất kỳ ai giành chiến thắng đều có thể thấy đó là một chiến thắng thảm bại."
