Meta một lần nữa đang tìm cách chứng minh rằng họ có thể kiếm tiền từ những hướng đi khác ngoài quảng cáo. Đây không phải là chiến lược từng mang lại thành công trong quá khứ nhưng CEO Mark Zuckerberg vẫn đặt cược rằng trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ mở ra cơ hội mới.
THOÁT KHỎI “CÁI BÓNG QUẢNG CÁO”
Tuần vừa qua, công ty thông báo sẽ bắt đầu thử nghiệm hai gói dịch vụ đăng ký trả phí cho ứng dụng và website Meta AI, một nền tảng giống ChatGPT. Các gói này sẽ được triển khai trước tại Singapore, Guatemala và Bolivia.
Đồng thời, Meta sẽ ra mắt các gói thuê bao cao cấp cho Instagram, Facebook và WhatsApp, cùng những phiên bản nâng cấp của dịch vụ xác minh tài khoản trả phí nhằm giúp doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu.
Cũng trong tuần, Zuckerberg cho biết tại cuộc họp cổ đông thường niên rằng việc phát triển một mảng điện toán đám mây là hoàn toàn có thể được cân nhắc. Nếu điều này xảy ra, Meta sẽ bước vào cuộc cạnh tranh trực tiếp với những gã khổng lồ như Amazon, Microsoft và Google trong lĩnh vực hạ tầng đám mây.
Từ khi còn mang tên Facebook và bắt đầu kiếm tiền bằng quảng cáo kỹ thuật số gần 20 năm trước, quảng cáo gần như là nguồn doanh thu duy nhất của công ty. Trong báo cáo tài chính gần đây nhất, Meta cho biết tới 98% trong tổng doanh thu 56,3 tỷ USD của quý 1 đến từ quảng cáo. Đây là một thị trường cực kỳ sinh lợi với biên lợi nhuận cao hàng đầu ngành công nghệ, nơi Meta và Google từ lâu đã thống trị tại Mỹ.
Dù thị trường quảng cáo trực tuyến vẫn đang tăng trưởng mạnh, với quý vừa qua ghi nhận mức tăng nhanh nhất của Meta kể từ năm 2021, sự phát triển nhanh chóng của AI đang khiến nhiều người đặt câu hỏi về điều gì sẽ xảy ra nếu người dùng chuyển sang các giao diện mới để tìm kiếm thông tin và không còn dành nhiều thời gian trên màn hình, nơi họ liên tục bị bủa vây bởi quảng cáo.
Trong quá khứ, mỗi lần Meta thử kiếm tiền từ những lĩnh vực ngoài quảng cáo, kết quả đều không mấy khả quan. Thiết bị gọi video Portal ra mắt năm 2018 đã thất bại và bị khai tử sau 4 năm. Thương vụ mua lại công ty thực tế ảo Oculus trị giá 2 tỷ USD từ năm 2014 cũng chưa tạo ra một sản phẩm VR đột phá, trong khi mảng Reality Labs đã lỗ hơn 80 tỷ USD kể từ cuối năm 2020.
Hiện tại, Reality Labs đang chuyển hướng từ thực tế ảo sang kính thông minh tích hợp AI, được xem là hướng đi tiềm năng. Meta cũng đang tận dụng thành công bất ngờ của dòng kính Ray-Ban Meta hợp tác với EssilorLuxottica, một trong số ít sản phẩm phần cứng thành công của hãng.
Ở một hướng khác, Meta từng thử bước vào lĩnh vực tiền mã hóa vào năm 2019 với dự án Libra, nhưng kế hoạch này nhanh chóng bị siết chặt bởi các cơ quan quản lý và cuối cùng bị chấm dứt vào năm 2022.
Ngay cả việc bán sản phẩm cho doanh nghiệp cũng không suôn sẻ. Năm 2016, Facebook từng ra mắt Workplace, một công cụ chat nội bộ dành cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, đến năm 2024 đã phải thông báo sẽ dần ngừng hoạt động.
META KIẾM TIỀN Ở ĐÂU?
Dù gặp nhiều thách thức, một số nhà phân tích vẫn cho rằng Meta có thể tìm ra hướng đi doanh thu mới nhờ AI. Các gói đăng ký Meta AI vừa được công bố trong tuần rồi sẽ có giá 7,99 USD và 19,99 USD mỗi tháng, tùy theo tính năng. Ngay sau thông tin này, cổ phiếu Meta đã tăng gần 4%.
Theo các nhà phân tích tại Wolfe Research, những gói đăng ký này có thể mang về khoảng 3 tỷ USD doanh thu cho Meta vào năm 2027 và tăng lên khoảng 16 tỷ USD vào năm 2030.
Dù con số này còn khá nhỏ so với tổng doanh thu hơn 200 tỷ USD mỗi năm của công ty, nó vẫn được xem là một cơ hội đáng kể trong một thị trường đang mở rộng nhanh chóng.
Nhóm phân tích này vì vậy vẫn giữ khuyến nghị mua cổ phiếu với lập luận rằng quy mô khổng lồ, đầu tư mạnh vào AI, vị thế dẫn đầu ngành và các động lực sản phẩm sẽ giúp Meta tăng trưởng nhanh hơn thị trường quảng cáo kỹ thuật số, đồng thời mở rộng và tạo ra các nguồn thu mới. Hiện Meta từ chối đưa ra bình luận.
Theo Max Willens, nhà phân tích tại Emarketer, Meta lại đang trở thành nạn nhân của chính sự thành công trong mảng quảng cáo. Vì doanh thu quảng cáo quá lớn so với mọi nỗ lực khác, rất khó để công ty duy trì sự ưu tiên cho những mảng nhỏ hơn, vốn có thể sẽ luôn nhỏ trong thời gian dài. Ông cũng nhận xét rằng việc thành công trong một lĩnh vực vốn đã khó, huống chi là cùng lúc mở rộng sang nhiều lĩnh vực mới.
Willens cho rằng mô hình các gói đăng ký có thể hiệu quả hơn nếu được xem như công cụ hỗ trợ cho quảng cáo, thay vì một hướng kinh doanh độc lập. Nguyên nhân do các dịch vụ này chủ yếu hướng tới nhà sáng tạo nội dung và người dùng chuyên sâu, chúng có thể giúp tăng lượng nội dung trên nền tảng và giữ người dùng ở lại Facebook hay Instagram lâu hơn, từ đó gián tiếp củng cố mảng quảng cáo.
Trong khi đó, việc mở rộng sang khách hàng doanh nghiệp được đánh giá là thách thức lớn hơn nhiều. Shashi Bellamkonda, giám đốc nghiên cứu tại Info-Tech Research Group, cho rằng Meta còn phải xây dựng gần như từ đầu một mảng doanh nghiệp, trong khi công ty vốn quen với mô hình phục vụ trực tiếp người dùng.
Ông cũng nhận xét rằng sản phẩm Workplace trước đây cho thấy Meta chưa đầu tư đủ nghiêm túc vào mảng này vì quá tập trung vào khía cạnh mạng xã hội vốn gắn liền với quảng cáo.
Để cạnh tranh trong lĩnh vực doanh nghiệp, đặc biệt là điện toán đám mây, Meta sẽ cần mở rộng mạnh về quy trình, nền tảng, công nghệ và đặc biệt là nhân lực để vận hành và bán dịch vụ. Tuy nhiên, thực tế hiện tại lại cho thấy công ty đang có xu hướng thu gọn đội ngũ thông qua cắt giảm nhân sự.
Zuckerberg cũng không cam kết Meta chắc chắn sẽ bước vào thị trường điện toán đám mây, nơi hiện do Amazon Web Services, Microsoft Azure và Google dẫn đầu. Ông cho biết điều này chỉ được cân nhắc nếu công ty có dư năng lực sau các khoản đầu tư lớn vào hạ tầng AI.
Trong tháng 4, Meta đã nâng dự báo chi tiêu vốn liên quan đến AI cho năm 2026 lên mức 125 – 145 tỷ USD, tăng từ mức 115 – 135 tỷ USD trước đó.
Theo nhà phân tích Naveen Chhabra của Forrester, các nhà cung cấp đám mây hiện tại đang dẫn đầu vì họ đã xây dựng được một hệ sinh thái khổng lồ trong nhiều năm, trong khi Meta vẫn chưa có nền tảng tương tự.
Ông cũng lưu ý rằng các nỗ lực trước đây của những công ty như Verizon và CenturyLink trong việc xây dựng cloud từ hạ tầng sẵn có đều không thành công.
“Những bằng chứng lịch sử như các công ty viễn thông nhảy vào mảng cloud với kỳ vọng tận dụng năng lực mạng lưới và hạ tầng của họ đã bị chứng minh là sai ở nhiều khu vực và thời điểm”, Naveen Chhabra khẳng định.
