Nách có mùi là tình trạng khá phổ biến, có thể xuất hiện sau khi vận động, trong thời tiết nóng, khi cơ thể căng thẳng, ảnh hưởng của chế độ ăn uống, thuốc đang sử dụng hoặc một số bệnh lý tiềm ẩn.
ĐIỀU GÌ KHIẾN NÁCH CÓ MÙI?
Cơ thể có khoảng 2 – 4 triệu tuyến mồ hôi, chủ yếu gồm tuyến mồ hôi eccrine và tuyến mồ hôi apocrine. Trong đó, vùng nách tập trung khá nhiều tuyến mồ hôi, đặc biệt là tuyến apocrine.
Tuyến mồ hôi apocrine thường được xem là nguyên nhân chính liên quan đến mùi nách. Bản thân chất dịch do các tuyến này tiết ra không có mùi. Tuy nhiên, khi tiếp xúc với vi khuẩn sống trên bề mặt da, các thành phần trong dịch tiết có thể bị phân hủy và tạo ra mùi khó chịu.
Nách thỉnh thoảng có mùi là hiện tượng bình thường. Tuy nhiên, nếu mùi xuất hiện thường xuyên hoặc trở nên nồng hơn, một số bệnh lý và yếu tố khác có thể góp phần gây ra tình trạng này.
Tăng tiết mồ hôi là một trong những nguyên nhân khiến mùi nách trở nên rõ rệt hơn. Đây là tình trạng cơ thể tiết ra quá nhiều mồ hôi và ảnh hưởng đến khoảng 5% dân số. Khi lượng mồ hôi tăng lên, môi trường ẩm ướt trên da cũng thuận lợi hơn cho vi khuẩn phát triển, từ đó có thể làm mùi nách trở nên khó chịu.
Mãn kinh cũng có thể ảnh hưởng đến tình trạng tiết mồ hôi và mùi cơ thể. Một số người gặp phải chứng tăng tiết mồ hôi sau mãn kinh, thuộc dạng tăng tiết mồ hôi thứ phát và thường xuất hiện trong giai đoạn chuyển tiếp sang mãn kinh. Khi các tuyến mồ hôi hoạt động quá mức, lượng mồ hôi ở vùng nách tăng lên và có thể khiến mùi cơ thể rõ rệt hơn.
Một số loại thực phẩm trong chế độ ăn cũng ảnh hưởng đến đường ruột và quá trình chuyển hóa của cơ thể, từ đó làm thay đổi mùi cơ thể. Hành và tỏi là những thực phẩm thường được nhắc đến, nhưng một số loại thực phẩm khác cũng có thể góp phần làm mùi trở nên khó chịu hơn.
Bên cạnh đó, khi căng thẳng hoặc lo lắng, cơ thể có thể tiết nhiều mồ hôi hơn bình thường, đặc biệt ở những vùng như nách. Nghiên cứu cho thấy có tới 32% người mắc chứng rối loạn lo âu xã hội gặp phải tình trạng tăng tiết mồ hôi thứ phát.
Một số bệnh lý tiềm ẩn làm thay đổi mùi cơ thể như bệnh gan, bệnh thận hoặc tiểu đường. Những người mắc bệnh này sẽ nhận thấy mùi ở vùng nách rõ rệt hơn. Ngoài ra, một rối loạn di truyền hiếm gặp có tên trimethylaminuria có thể khiến cơ thể phát ra mùi nồng, đặc trưng giống mùi cá.
Ngoài ra, vài loại thuốc như thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau, thuốc chống trầm cảm và thuốc hóa trị có thể khiến mùi cơ thể trở nên nặng hơn, trong đó có mùi ở vùng nách.
GIẢI PHÁP GIÚP KIỂM SOÁT MÙI
Để kiểm soát tình trạng đổ mồ hôi và mùi ở vùng nách, chất chống tiết mồ hôi thường là lựa chọn điều trị đầu tiên. Các sản phẩm này giúp giảm lượng mồ hôi tiết ra và có thể được mua không cần kê đơn với loại có độ mạnh lâm sàng hoặc sử dụng loại có độ mạnh theo toa do nhân viên y tế kê đơn.
Chất chống tiết mồ hôi nên được thoa lên vùng da hoàn toàn khô trước khi đi ngủ để đạt hiệu quả tốt nhất. Việc sử dụng sản phẩm trên da còn ẩm có thể gây kích ứng.
Cạo hoặc tẩy lông vùng nách có thể giúp cải thiện tình trạng mùi. Một vài nghiên cứu cho thấy việc loại bỏ lông có thể làm giảm đáng kể mùi nách bởi vùng da đã được cạo hoặc tẩy lông thường dễ làm sạch hơn.
Kiểm soát căng thẳng và lo âu cũng là một cách hữu ích để hạn chế đổ mồ hôi và giảm mùi cơ thể. Các phương pháp như hít thở sâu và thực hành những kỹ thuật thư giãn có thể giúp cơ thể giảm phản ứng với căng thẳng. Đồng thời, yoga, chánh niệm, thiền và thư giãn cơ tiến triển được cho là có tác dụng giảm tiết mồ hôi, từ đó có thể hạn chế tình trạng nách có mùi.
Nếu việc sử dụng chất chống tiết mồ hôi, kiểm soát căng thẳng và điều trị các bệnh lý tiềm ẩn vẫn không giúp cải thiện tình trạng đổ mồ hôi quá mức và mùi nách, có thể trao đổi với nhân viên y tế về những phương pháp điều trị chuyên sâu hơn.
Một trong những lựa chọn là tiêm botox. Phương pháp này giúp điều trị tăng tiết mồ hôi bằng cách tạm thời làm giảm lượng mồ hôi tiết ra. Kết quả có thể bắt đầu xuất hiện sau vài ngày. Khi được tiêm vào vùng dưới cánh tay, botox có thể giúp giảm tiết mồ hôi trong khoảng 3 – 10 tháng.
Nhiệt phân bằng vi sóng là một thủ thuật được thực hiện tại cơ sở y tế, trong đó bác sĩ da liễu sử dụng thiết bị tạo nhiệt để phá hủy các tuyến mồ hôi, qua đó giúp giảm tiết mồ hôi.
Thông thường, cần thực hiện một hoặc hai lần điều trị mới có thể nhận thấy kết quả. Phương pháp này không chỉ giúp giảm mồ hôi mà còn có thể làm giảm mùi và loại bỏ lông ở vùng điều trị.
Miếng dán kiểm soát mồ hôi là một phương pháp khác. Miếng dán được đặt trên da trong khoảng 3 phút và chứa natri, chất này tương tác với nước trong mồ hôi. Quá trình này tạo ra tổn thương có kiểm soát đối với các tuyến mồ hôi, khiến chúng ngừng hoạt động trong khoảng 2 – 4 tháng.
Một số loại thuốc uống cũng có thể được bác sĩ da liễu kê đơn để làm giảm khả năng tiết mồ hôi của cơ thể. Tuy nhiên, khi sử dụng những thuốc này, cần tránh môi trường nóng vì cơ thể có thể gặp khó khăn trong việc tự làm mát. Điều này làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe liên quan đến nhiệt.
Phẫu thuật cũng được sử dụng để kiểm soát tình trạng đổ mồ hôi và từ đó giảm mùi ở vùng nách. Lưu ý, do các phương pháp này tiềm ẩn rủi ro và có tính chất lâu dài hoặc không thể đảo ngược, phẫu thuật thường chỉ được cân nhắc trong những trường hợp đổ mồ hôi và mùi cơ thể nghiêm trọng.
Cùng với việc kiểm soát các bệnh lý tiềm ẩn như tăng tiết mồ hôi, tiểu đường hoặc mãn kinh, một số thói quen sinh hoạt cũng có thể giúp hạn chế mùi. Vệ sinh cơ thể sau khi vận động, đặc biệt khi đổ nhiều mồ hôi, có thể giúp loại bỏ mồ hôi và vi khuẩn trên da.
Xà phòng kháng khuẩn có thể được sử dụng khi cần thiết. Sau khi bơi hoặc đổ mồ hôi nhiều, nên thay quần áo ướt càng sớm càng tốt để hạn chế môi trường ẩm tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
Chế độ ăn uống cũng nên được chú ý. Hạn chế các món cay, thực phẩm chứa nhiều hành hoặc tỏi có thể giúp giảm nguy cơ xuất hiện mùi cơ thể ở một số trường hợp. Miếng lót áo có khả năng ngăn mồ hôi thấm vào quần áo sẽ là một lựa chọn hữu ích và có thể thay mới khi bị thấm nhiều mồ hôi.
Đồng thời, quần áo thoáng khí hoặc có khả năng thấm hút, thoát ẩm tốt cũng giúp vùng da dưới cánh tay khô thoáng hơn. Ngoài ra, nên cạo lông vùng dưới cánh tay thường xuyên, có tác dụng giúp vùng da này dễ vệ sinh hơn và góp phần hạn chế mùi.
