Sự bùng nổ của kinh tế số đang khiến hoạt động tiếp thị liên kết (Affiliate Marketing) trên các nền tảng như TikTok, YouTube, Facebook hay các sàn thương mại điện tử trở thành nguồn thu nhập đáng kể của nhiều cá nhân. Không ít người vừa kinh doanh truyền thống, vừa kiếm thêm hàng trăm triệu đồng mỗi năm từ quảng bá sản phẩm, livestream bán hàng hay gắn link tiếp thị liên kết.
Tuy nhiên, cùng với doanh thu tăng mạnh là những băn khoăn ngày càng phổ biến liên quan đến nghĩa vụ thuế. Một trong những câu hỏi được nhiều người quan tâm hiện nay là: khi nền tảng đã khấu trừ thuế tại nguồn thì cá nhân có còn phải kê khai, quyết toán với cơ quan thuế hay không?
Mới đây, cơ quan thuế tại tỉnh Sơn La đã có hướng dẫn cụ thể liên quan đến trường hợp một hộ kinh doanh spa đồng thời tham gia tiếp thị liên kết trên TikTok. Vụ việc phản ánh khá rõ thực tế mà nhiều cá nhân kinh doanh online đang gặp phải trong bối cảnh quy định quản lý thuế đối với hoạt động trên nền tảng số ngày càng siết chặt.
KHÔNG PHẢI MỌI TRƯỜNG HỢP ĐÃ KHẤU TRỪ THUẾ ĐỀU “XONG NGHĨA VỤ”
Theo phản ánh gửi tới cơ quan chức năng, cá nhân kinh doanh spa cho biết ngoài hoạt động tại cửa hàng cố định còn có thêm thu nhập từ tiếp thị liên kết trên TikTok. Khi liên hệ cơ quan thuế để được hướng dẫn, người này được giải thích rằng hiện chỉ cần kê khai, nộp thuế đối với hoạt động spa; còn phần thu nhập từ affiliate đã được nền tảng khấu trừ thuế tại nguồn nên không cần kê khai thêm.
Từ đó, người nộp thuế đặt vấn đề liệu thu nhập từ tiếp thị liên kết trên TikTok có phải quyết toán thuế hàng năm hay không, đặc biệt trong trường hợp nền tảng đã thực hiện khấu trừ và nộp thay.
Trả lời nội dung này, Thuế cơ sở 1 tỉnh Sơn La dẫn khoản 4 Điều 11 Nghị định 117/2025/NĐ-CP quy định: hộ, cá nhân kinh doanh đã được tổ chức quản lý nền tảng thương mại điện tử khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) thì không phải tiếp tục khai, nộp các khoản thuế này đối với phần doanh thu đã được khấu trừ, nộp thay.
Quy định trên được xem là điểm mới quan trọng trong quản lý thuế thương mại điện tử. Theo đó, nếu nền tảng số có chức năng thanh toán trực tuyến và đã thực hiện đầy đủ việc khấu trừ, kê khai, nộp thay thuế cho cá nhân thì người làm affiliate không phải kê khai lại riêng khoản doanh thu đó. Điều này giúp giảm đáng kể thủ tục hành chính đối với người kinh doanh online, nhất là những cá nhân có nhiều nguồn thu phát sinh trên các nền tảng số.
Tuy nhiên, cơ quan thuế cũng nhấn mạnh rằng việc đã bị khấu trừ thuế không đồng nghĩa mọi trường hợp đều không còn nghĩa vụ quyết toán. Nghĩa vụ cuối cùng còn phụ thuộc vào tổng doanh thu, phương pháp tính thuế cũng như loại hình hoạt động kinh doanh.
Theo khoản 3 Điều 11 Nghị định 68/2026/NĐ-CP, trường hợp hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh có tổng doanh thu năm trên 3 tỷ đồng hoặc có doanh thu trên 500 triệu đồng và lựa chọn tính thuế theo phương pháp thu nhập tính thuế nhân với thuế suất thì vẫn phải thực hiện tổng hợp doanh thu để khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân theo năm.
Trong trường hợp này, số thuế đã được nền tảng thương mại điện tử khấu trừ, nộp thay sẽ được trừ khi xác định nghĩa vụ thuế cuối cùng.
Nói cách khác, phần thuế nền tảng đã khấu trừ chỉ được xem là khoản tạm nộp hoặc nộp thay. Cá nhân vẫn cần xác định tổng nghĩa vụ thuế của mình nếu thuộc diện phải quyết toán theo quy định.
Đây cũng là điểm khiến nhiều người làm affiliate dễ nhầm lẫn. Không ít cá nhân cho rằng cứ bị nền tảng giữ lại 10% thu nhập là đã hoàn thành nghĩa vụ với cơ quan thuế. Trong khi thực tế, việc có phải quyết toán hay không còn phụ thuộc vào tổng doanh thu cả năm và phương pháp tính thuế mà cá nhân lựa chọn.
NGƯỜI LÀM AFFILIATE CẦN LÀM GÌ ĐỂ TRÁNH RỦI RO PHÁP LÝ?
Theo quy định hiện hành, cá nhân làm affiliate nhưng chưa đăng ký hộ kinh doanh hoặc mô hình kinh doanh riêng thường được xem là có thu nhập từ tiền lương, tiền công hoặc thù lao dịch vụ.
Căn cứ Thông tư 111/2013/TT-BTC, đối với cá nhân không ký hợp đồng lao động, không đăng ký kinh doanh và nhận thu nhập từ 2 triệu đồng/lần trở lên, đơn vị chi trả có trách nhiệm khấu trừ 10% thuế TNCN trước khi thanh toán. Điều này đồng nghĩa nhiều cá nhân làm affiliate trên TikTok, Shopee, YouTube hay Facebook hiện đang bị khấu trừ trực tiếp 10% thu nhập ngay tại nguồn.
Tuy nhiên, sau khi bị khấu trừ, cá nhân vẫn có thể phải tự quyết toán thuế cuối năm để xác định số thuế thực tế phải nộp. Trường hợp đã bị khấu trừ nhiều hơn nghĩa vụ thực tế, người nộp thuế có thể làm thủ tục hoàn thuế. Ngược lại, nếu số thuế tạm nộp thấp hơn số phải nộp khi quyết toán thì phải nộp bổ sung.
Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, mức giảm trừ gia cảnh áp dụng từ năm 2026 gồm 15,5 triệu đồng/tháng đối với bản thân người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Đây là căn cứ quan trọng để xác định nghĩa vụ thuế thực tế của cá nhân trong quá trình quyết toán.
Ngoài ra, cơ quan thuế cũng lưu ý không phải mọi nền tảng số đều có chức năng khấu trừ và nộp thay thuế. Đối với các nền tảng không có chức năng đặt hàng trực tuyến hoặc thanh toán trực tuyến, cá nhân kinh doanh vẫn phải tự đăng ký mã số thuế, tự kê khai doanh thu và nộp thuế theo quy định.
Trong bối cảnh kinh tế số phát triển nhanh, nhiều cá nhân hiện kiếm được doanh thu lớn từ quảng cáo, livestream, sáng tạo nội dung và tiếp thị liên kết xuyên biên giới. Việc quản lý thuế đối với nhóm đối tượng này cũng đang được tăng cường mạnh mẽ nhằm hạn chế thất thu ngân sách và bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ tài chính.
Chuyên gia thuế cho rằng, thay vì chờ tới khi bị cơ quan thuế rà soát hoặc truy thu, người làm affiliate nên chủ động theo dõi doanh thu, lưu trữ chứng từ khấu trừ thuế và xác định rõ hình thức hoạt động kinh doanh của mình. Đặc biệt, với những cá nhân có doanh thu lớn hoặc đồng thời có nhiều nguồn thu từ cả online và offline, việc hiểu đúng quy định về kê khai, khấu trừ và quyết toán thuế sẽ giúp hạn chế rủi ro pháp lý, tránh bị xử phạt do kê khai sai hoặc thiếu nghĩa vụ thuế.
Theo quy định hiện hành, hành vi không kê khai hoặc kê khai thiếu có thể dẫn tới các mức xử phạt như truy thu thuế, tính tiền chậm nộp, phạt 20% số thuế thiếu hoặc nặng hơn là xử phạt hành vi trốn thuế với mức phạt lên tới nhiều lần số thuế phải nộp.
Trong bối cảnh tiếp thị liên kết đang dần trở thành một nghề nghiệp mang lại thu nhập cao cho nhiều người trẻ, việc chủ động tuân thủ nghĩa vụ thuế không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố quan trọng để hoạt động kinh doanh trên môi trường số phát triển ổn định, bền vững.
