Thị trường chứng khoán sáng 20/3 chứng kiến một pha đảo chiều đầy bất ngờ. VN-Index, sau khởi đầu khá lạc quan, bất ngờ quay đầu giảm 1,9 điểm xuống 1.322,73 điểm vào lúc 10h30. UPCoM cũng tụt về mốc tham chiếu, trong khi HNX-Index nhích nhẹ 0,47 điểm lên 245,75 điểm.
Tuy nhiên, tâm điểm của phiên giao dịch không nằm ở chỉ số chung, mà là cú lao dốc dữ dội của nhóm cổ phiếu liên quan đến "Tiên Phong". TPB (ngân hàng TPBank) và ORS (Chứng khoán Tiên Phong) đồng loạt sụt giảm mạnh, lần lượt mất 4,67% và 6,82% giá trị.
Cổ phiếu TPB trượt dài xuống 15.250 đồng/cổ phiếu, đây là mức thấp nhất kể từ tháng 9/2024. Thanh khoản tăng vọt lên 64,8 triệu đơn vị, gấp hơn 5 lần mức trung bình 10 phiên gần nhất, tương đương giá trị giao dịch gần 1.000 tỷ đồng. TPB không chỉ dẫn đầu mức giảm trong nhóm ngân hàng, mà còn trở thành mã có thanh khoản cao nhất trên thị trường sáng nay. Đáng chú ý, khối ngoại cũng không ngần ngại xả hàng, bán ròng hơn 9 triệu cổ phiếu.
Cổ phiếu ORS thậm chí còn “đỏ lửa” mạnh hơn, giảm sát sàn về 12.300 đồng/cổ phiếu, đánh mất 6,82% giá trị. Lượng giao dịch đạt 23,5 triệu đơn vị, tăng gấp đôi so với phiên trước và hơn 5 lần so với ngày 18/3, tương đương giá trị 295 tỷ đồng.
Đà giảm này không phải diễn biến đơn lẻ. Chỉ trong một tháng, cả hai mã này về vùng giá thấp nhất trong nửa năm qua.
Áp lực bán tháo ập đến với cổ phiếu TPB và ORS không đơn thuần chỉ là diễn biến ngẫu nhiên của thị trường, mà khởi nguồn từ những tín hiệu bất ổn trong mảng trái phiếu doanh nghiệp. Ngòi nổ chính là quyết định của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) về việc tạm ngừng giao dịch lô trái phiếu trị giá 3.000 tỷ đồng của CTCP Đầu tư và Dịch vụ Helios, một doanh nghiệp có liên hệ với ông Nguyễn Hồ Nam, cựu Chủ tịch Bamboo Capital, người vừa bị khởi tố.
Điều khiến giới đầu tư "giật mình" chính là sự đan xen chằng chịt giữa các tổ chức tài chính trong thương vụ này. Lô trái phiếu bị đình chỉ giao dịch không chỉ do Chứng khoán Tiên Phong đăng ký lưu ký, mà còn được bảo lãnh thanh toán bởi BCG Land, công ty con của Bamboo Capital.
Trong khi đó, tình hình tài chính của Helios lại không mấy khả quan khi doanh nghiệp này báo lỗ 41 tỷ đồng trong nửa đầu năm 2024, vốn chủ sở hữu tụt xuống 1.959 tỷ đồng, còn hệ số nợ/vốn chủ sở hữu vọt lên 3,5 lần, tương đương khoản nợ gần 7.000 tỷ đồng.
Nhưng chưa dừng lại ở đó, cái bóng của Bamboo Capital còn phủ lên cả TPBank. Cuối năm 2021, TPBank đã cấp tín dụng hơn 1.027 tỷ đồng cho Bamboo Capital, trong đó có 132 tỷ đồng nợ vay ngắn hạn và 895 tỷ đồng nợ vay dài hạn. Sang năm 2022, dư nợ này tiếp tục tăng mạnh, cán mốc 1.900 tỷ đồng, biến TPBank thành một trong hai chủ nợ lớn nhất của Bamboo Capital.
Không chỉ vậy, Bamboo Capital cũng từng "đổ tiền" vào TPB khi nắm giữ số cổ phiếu ngân hàng này trị giá gần 990 tỷ đồng, chiếm tới 99% danh mục đầu tư chứng khoán của tập đoàn vào cuối năm 2021.
Ngoài Helios, TPBank và ORS còn dính dáng sâu vào Công ty cổ phần Tập đoàn R&H (R&H Group), một cái tên khác trong hệ sinh thái trái phiếu đầy rủi ro. Trong giai đoạn cuối 2021 - đầu 2022, hai tổ chức này đã tham gia thu xếp phát hành tới 8.150 tỷ đồng trái phiếu cho R&H Group.
Đáng nói, riêng quý 4/2021, tập đoàn này đã huy động 3.150 tỷ đồng để đầu tư vào các dự án bất động sản, trong đó nhiều dự án đang bị thế chấp ngân hàng, làm dấy lên mối lo ngại về khả năng thanh toán trong tương lai.
Chỉ trong thời gian ngắn, những "quả bom nổ chậm" trong danh mục đầu tư đã tạo ra hiệu ứng domino, đẩy cổ phiếu TPB và ORS vào vòng xoáy giảm giá. Sự điều chỉnh mạnh của TPB và ORS cho thấy nhà đầu tư đang ngày càng thận trọng trước những tín hiệu rủi ro từ thị trường trái phiếu.
Theo kết quả kinh doanh năm 2024, ngân hàng TPBank ghi nhận lợi nhuận trước thuế gần 7.600 tỷ đồng, tăng 36% so với năm 2023. Trong khi, Chứng khoán Tiên Phong đạt 481 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng trưởng 70% so với cùng kỳ, hoàn thành 134% kế hoạch lợi nhuận đặt ra cho cả năm.
