Không bắt đầu bằng những chiến lược thương trường táo bạo hay khát vọng phô trương danh tiếng, hành trình của thương hiệu may đo truyền thống Ba Thành là câu chuyện truyền kỳ về tình thân, nghĩa phu thê và cái Tâm tinh sạch của người làm nghề giữa lòng Hà Nội. Ở đó, người ta thấy sự giao hòa trọn vẹn: Đôi bàn tay tài hoa, cầu toàn của người thợ cả – anh Nguyễn Ngọc Trung; sự điềm đạm, mềm mỏng của người vợ – chị Đào Thị Hương; cùng sự đồng lòng của đại gia đình và những người thợ cựu trào qua bao thăng trầm thời gian.
LỜI GỬI GẮM TRƯỚC LÚC LÂM CHUNG VÀ NGHĨA PHU THÊ TRỌN VẸN
Nếu ngày ấy không nhận lời gắn bó với Ba Thành, cuộc đời của chị Đào Thị Hương có lẽ đã đi theo một quỹ đạo hoàn toàn khác: êm đềm, phẳng lặng bên bục giảng THPT và những thế hệ học trò thân yêu. Vốn là một cô giáo quen thuộc với nhịp sống sư phạm nhẹ nhàng, chưa từng được chuẩn bị tâm thế hay bất kỳ kỹ năng quản trị nào để trở thành người điều hành một cơ sở kinh doanh, chị bước qua cánh cửa nhà may Ba Thành – cơ sở may đo truyền thống của gia đình chồng – không phải vì nhìn thấy một cơ hội kinh doanh hấp dẫn hay tiềm năng lợi nhuận lớn.
Tất cả bắt đầu từ một khoảnh khắc ngưng đọng trước giờ phút sinh ly tử biệt. Người cha kính yêu – người sáng lập thương hiệu may đo Ba Thành vang danh một thời – nắm chặt tay người con dâu dặn dò khi ông biết mình sắp phải tạm biệt vợ, con và các cháu.
“Con hãy giúp bố nhóm lại ngọn lửa yêu nghề cho các con ông, đặc biệt là chồng con” – chị Hương bộc bạch, ánh mắt vẫn đong đầy xúc động khi nhắc về người cha quá cố.
Lòng ông trĩu nặng một nỗi niềm đau đáu khi chưa kịp thắp lại trọn vẹn ngọn lửa yêu nghề nơi các con, đặc biệt là Trung – người con trai mà ông gửi gắm nhiều kỳ vọng nhất. Trong thời khắc thiêng liêng ấy, ông đặt trọn niềm tin nơi người con dâu biết lắng nghe và thấu hiểu nỗi lòng mình. Ông tin một người vợ như Hương sẽ là điểm tựa truyền thêm động lực cho chồng, để từ đó anh có thể tiếp nối, lan tỏa ngọn lửa đam mê đến các anh chị em trong gia đình.
Sinh thời, bố vẫn thường răn dạy những bài học mộc mạc mà thấm thía: “Vợ chồng phải như đôi cá thờn bơn, cùng áp sát thì mới bơi xa”, hay “Chồng là cái giỏ, vợ phải là cái hom thì gia đình và doanh nghiệp mới phát triển bền vững”. Những lời dặn chân tình ấy đã khắc sâu vào tâm can vợ chồng Trung – Hương. Cho đến tận hôm nay, đôi vợ chồng ấy và thương hiệu Ba Thành vẫn son sắt bước tiếp trên con đường ấy – giản dị, chân phương mà vững bền, chẳng cần đến những lý thuyết học thuật cao xa.
Vợ chồng phải như đôi cá thờn bơn, cùng áp sát thì mới bơi được xa. Chồng là cái giỏ, vợ là cái hom thì gia đình và doanh nghiệp mới phát triển bền vững. Cứ đi theo chân lý mộc mạc ấy, đâu cần tìm kiếm những lý thuyết học thuật cao xa.” – Doanh nhân Đào Thị Hương - Giám đốc Kinh doanh tại Nhà may Ba Thành.
"Nếu ngày ấy tôi chỉ gắn bó trọn vẹn với bảng đen, phấn trắng ở trường THPT, cuộc sống của tôi chắc chắn sẽ êm ả và ít nhọc nhằn hơn rất nhiều. Nhưng nghề dạy học cho tôi sự tĩnh tại, còn Ba Thành cho tôi thấy sức mạnh của sự kiên trì và giá trị của sự đồng lòng trong gia đình. Cả hai công việc ấy bồi đắp cho nhau, cho tôi một cuộc đời vất vả nhưng vô cùng trọn vẹn" – chị Đào Thị Hương chia sẻ.
Thực tế, việc gánh vác cùng lúc hai vai chưa bao giờ là hành trình trải đầy hoa hồng. Có những đợt thi cử, chấm bài dồn dập ở trường lại rơi đúng vào mùa cao điểm may đo Tết – thời điểm bận rộn nhất trong năm của nghề may. Việc ở trường chưa hoàn thành, tiệm may đã đông nghẹt khách đứng chờ; một bên là trách nhiệm người thầy với học trò, một bên là nghĩa vụ gánh vác cùng chồng và anh em thợ thuyền. Đã có những ngày Hương tưởng chừng như mình chạm ngưỡng kiệt sức.
Nhưng nếu được quay ngược thời gian trở về thời điểm người bố chồng cầm tay gửi gắm, chị khẳng định mình vẫn chọn nhận lời. Bởi với chị, hai công việc tưởng chừng trái ngược ấy lại bồi đắp, nâng đỡ cho nhau: Sự tĩnh tại của nghề giáo cho chị bản lĩnh quản trị mềm mỏng, biết lắng nghe, còn những giọt mồ hôi bên nếp áo Ba Thành cho chị một cuộc đời dẫu vất vả nhưng vô cùng trọn vẹn.
NGƯỜI THỢ CẢ TÀI HOA VÀ HAI MẢNH GHÉP "KHÉP NÊN NẾP ÁO ÊM"
Trong cấu trúc vận hành của Ba Thành, chị Đào Thị Hương chưa bao giờ nhận mình là người thợ kỹ thuật am tường từng đường cắt phom dáng hay là người quyết định chất lượng sản phẩm. Chị luôn khẳng định một cách đầy tự hào và trân trọng: Anh Nguyễn Ngọc Trung – chồng chị – cùng các anh em trong đại gia đình nhà chồng mới là chủ nhân thực sự của tay nghề, là linh hồn kỹ thuật và là người kế thừa trọn vẹn đôi bàn tay tài hoa từ người cha quá cố.
Anh Trung mang cá tính điển hình của một người thợ nghệ sĩ – vô cùng cầu toàn, tâm huyết và khắt khe đến từng chi tiết nhỏ nhất. Anh có thể dành hàng giờ đồng hồ chỉ để cân chỉnh một nếp gấp, ngắm nghía phom dáng áo sao cho ôm vừa vặn từng đường nét cơ thể khách hàng. Chính sự tỉ mỉ đến khó tính ấy của người thợ cả Nguyễn Ngọc Trung, cùng sự gắn bó của các anh em trong nhà, mới là cái gốc bền vững, là móng giàn vững chắc nhất tạo nên uy tín và thương hiệu Ba Thành suốt bao năm qua
Hiểu rõ giá trị cốt lõi nằm ở đôi bàn tay và khối óc tài hoa của chồng, chị Hương chọn cho mình vị trí của một người bền bỉ đồng hành. Nếu anh Trung cùng các anh em đứng ở vị trí "mũi nhọn", dồn toàn bộ tâm trí cho kỹ thuật may đo tinh xảo và giữ gìn phom dáng chuẩn mực, thì chị Hương – bằng sự nhạy bén và chỉn chu của một nhà giáo – đảm nhận việc quản trị, sắp xếp nhân sự và xử lý toàn bộ khâu hậu cần phía sau.
Anh Trung cùng các anh em mới là chủ nhân thực sự của tay nghề, là linh hồn kỹ thuật kế thừa đôi bàn tay tài hoa của đời cha truyền lại. Tôi đồng hành cùng chồng ở vai trò hỗ trợ điều hành công ty và mở lối thương trường để anh yên tâm dồn hết tâm huyết cho từng đường kim mũi chỉ.” – Doanh nhân Đào Thị Hương - Giám đốc Kinh doanh tại Nhà may Ba Thành.
Hai vợ chồng như hai mảnh ghép tự nhiên tìm thấy nhau để tạo nên sự cân bằng hoàn hảo. Anh Trung đôi khi dễ nóng nảy, trăn trở hay nản lòng trước những biến động chao đảo của thương trường; còn chị Hương lại sở hữu sự điềm đạm, nhẫn nại và biết lùi lại đúng lúc. Sự khác biệt ấy không tạo ra khoảng cách, mà trở thành bệ đỡ nỗ lực giúp anh Trung yên tâm phát huy trọn vẹn tài năng nghệ nhân của mình. Chị mỉm cười ví von, vợ chồng chị giống như “hai mảnh vải ghép lại thành một nếp áo êm”.
“Thuận lợi lớn nhất là sự tin cậy máu thịt, nhưng khó nhất là giữ được sự bình tĩnh cho nhau. Khi anh nóng thì tôi lùi lại một nhịp; khi anh nản, tôi nhắc lại lời dặn của bố năm xưa để anh vững tâm. Khi tìm được tiếng nói chung, chồng tôi và các anh em dồn hết tâm huyết cho kỹ thuật may đo, còn tôi lo việc gắn kết mọi người và quản trị”, chị Hương trải lòng.
Sự mềm mỏng và nhẫn nại ấy không có nghĩa là chị chưa từng cảm thấy mệt mỏi hay hoài nghi con đường mình đã chọn. Đôi khi nhìn thương trường người ta cạnh tranh gay gắt, hạ giá, làm nhanh làm ẩu, Hương cũng thoáng trăn trở không biết hướng đi chậm rãi của mình có lỗi thời hay không. Nhưng rồi, mỗi buổi chiều tan lớp về đến nhà may, nghe tiếng máy khâu rào rào quen thuộc, nhìn thấy chồng và các anh em cẩn trọng chỉnh sửa từng đường kim mũi chỉ, nhìn khách hàng mặc thử bộ đồ rồi mỉm cười hài lòng trước gương, lòng chị lại an yên lạ lùng.
Với chị Hương, sự xuất hiện của chị chưa bao giờ là đứng độc lập, mà luôn gắn liền với công sức, tài năng và sự hy sinh thầm lặng của anh Trung cùng các anh em trong đại gia đình.
30.000 ĐỒNG TRONG TÚI VÀ BẢN LĨNH TỪ CHỐI LỢI NHUẬN
Nhìn thương hiệu Ba Thành phát triển vững vàng và chỉn chu như hôm nay, ít ai hình dung nổi nhà may từng trải qua những thời điểm chật vật, gian khó đến cùng cực. Đã từng có thời điểm, xưởng may gặp khó khăn tài chính đến mức bị điện lực Cầu Giấy cắt điện vì những khoản nợ đơn hàng chưa thu hồi về được.
Đặc biệt, có một năm, khi năm hết Tết đến, sau khi lo hết lương, thưởng cho anh em thợ thuyền và thanh toán các khoản chi phí trong ngoài, nhìn lại trong túi hai vợ chồng vỏn vẹn chỉ còn đúng 30.000 đồng. Lúc ấy, nhà may vẫn còn 2-3 bộ vest đi trả nốt cho khách rồi mới về đón giao thừa với gia đình.
Trên đường đi giao hàng, cả hai vợ chồng đều đói cồn cào. Nếu rủ nhau vào ăn phở bình dân vỉa hè, 30.000 đồng lúc đó chỉ mua được đúng một bát, hai người ăn chung cũng chưa chắc đã đủ lót dạ. Chị bảo chồng tạt vào hàng ngô nướng, mỗi người ăn một hai bắp cho ấm bụng rồi lại tiếp tục đi trả đồ. Họ hy vọng những bộ quần áo kia trả xong là có tiền để chuẩn bị cho cái Tết đầm ấm. Nhưng điều thú vị trở thành kỷ niệm khó quên là vị khách khi giao đến lại hẹn ra Tết mới gửi tiền vì cuối năm có quá nhiều khoản chi.
“Hai vợ chồng vẫn vui vẻ ra về nhưng không đứa nào dám nhìn vào mắt nhau. Hai đứa tự nhắn nhủ: Năm nay xin về ăn Tết với mẹ…” – Chị Đào Thị Hương xúc động nhớ lại.
Nhắc lại câu chuyện cũ không phải để kể công hay tô đậm gian khó, mà hai vợ chồng xem đó là một kỷ niệm vô cùng trân quý. Trong lời kể vẫn còn dư vị nỗi buồn thương của những ngày thiếu thốn, nhưng cũng lấp lánh nụ cười ấm áp của hai con người đồng vợ đồng chồng, chấp nhận gian khổ mà không muốn khiến người kia phải thêm nặng lòng. Dù khó khăn đến mấy, hai vợ chồng cùng anh em trong nhà cũng tự nhủ giữ kín không để bố mẹ hay thợ thuyền phải lo lắng. Và dù khó đến mấy cũng tuyệt đối không vì đồng tiền mà bớt xén công đoạn hay làm sai lời dặn của người đi trước.
Nguyên tắc ấy được thể hiện rõ nét nhất khi nhà may thẳng thắn từ chối những đơn hàng không bảo đảm chất lượng. Chị Hương và anh Trung từng từ chối những đơn hàng khách giục lấy quá gấp, hoặc muốn cắt bớt công đoạn kỹ thuật để giảm chi phí sản xuất. Nhận đơn có thể giúp nhà may thu về khoản doanh thu tức thì để trang trải khó khăn, nhưng nếu không làm đến nơi đến chốn, họ không thấy yên lòng.
Chúng tôi thà nhận lỗi vì không phục vụ kịp và chịu mất doanh thu trước mắt, còn hơn trao cho khách một sản phẩm không trọn vẹn. Đánh mất sự cẩn trọng chỉ vì chút lợi nhuận ngắn hạn thì nhà may chẳng còn gì để tự hào.” – Doanh nhân Đào Thị Hương - Giám đốc Kinh doanh tại Nhà may Ba Thành.
“Bản tính chúng tôi không quen làm điều gì dối trá hay nửa vời. Nếu nhận mà để thợ làm ẩu, phom áo không chuẩn, đường may không tròn thì tự đáy lòng thấy rất áy náy. Chúng tôi thà nhận lỗi vì không phục vụ kịp và chịu mất doanh thu trước mắt, còn hơn trao cho khách một sản phẩm không trọn vẹn”, chị Hương khẳng định rồi nói tiếp: Khách hàng tìm đến Ba Thành suốt mấy mươi năm qua là vì sự cẩn trọng đã được gọt giũa qua thời gian từ đời bố cho đến đời các con. Nếu đánh mất sự cẩn trọng ấy chỉ vì chút lợi nhuận ngắn hạn, nhà may sẽ chẳng còn gì để tự hào về cái nghề truyền thống của gia đình nữa.
Sự cẩn trọng và lòng tử tế ấy không chỉ thể hiện trong từng sản phẩm gửi đến khách hàng, mà còn là cách đại gia đình Ba Thành đối đãi với đội ngũ thợ thuyền. Ở Ba Thành, có những bác thợ đã ngồi may từ thời bố chồng chị còn sống, tuổi nghề thậm chí còn lớn hơn tuổi đời của chị. Họ đã gắn bó từ những ngày nhà may khó khăn nhất, khi đơn hàng thưa thớt mà vẫn kiên nhẫn bám trụ, tỉ mẩn từng đường kim mũi chỉ.
Sự trân trọng ấy thể hiện rõ trong cách vận hành hằng ngày: Không chỉ quan tâm đơn hàng hoàn thành ra sao, anh Trung và chị Hương luôn sát sao để ý xem người thợ có thu nhập đều đặn hay không, con cái họ có điều kiện học hành đàng hoàng từ chính những đồng tiền may vá hay không.
“Với tôi, họ không phải là người làm thuê. Tôi kính trọng họ như những bậc tiền bối, thấu hiểu từng hoàn cảnh gia đình để cùng chia ngọt sẻ bùi. Mất đi một người thợ già là mất đi một phần linh hồn của Ba Thành. Nhà may đứng vững hôm nay là nhờ nền móng từ đôi bàn tay tài hoa của chồng tôi, sự kề vai sát cánh của anh em trong nhà và sự thủy chung của chính những người thợ ấy”, chị trầm ngâm chia sẻ.
Chính sự chân thành ấy đã biến xưởng may Ba Thành trở thành một mái nhà chung đúng nghĩa, nơi con người gắn kết với nhau bằng tình nghĩa chứ không đơn thuần là hợp đồng lao động. Đồng thời, chị Hương và gia đình cũng xác định: Giữ nghề không phải là khư khư ôm lấy sự cũ kỹ. Nhà may cập nhật phom dáng hiện đại, chuẩn hóa quy trình và ứng dụng công nghệ để phục vụ người trẻ tốt hơn, giúp giá trị thủ công truyền thống thích nghi và sống khỏe khoắn giữa nhịp sống hôm nay.
NGỌN LỬA CHUNG CỦA TÌNH THÂN VÀ CHỮ TÍN SÁNG NGỜI
Khi được hỏi làm thế nào để biết thương hiệu Ba Thành đang đi đúng hướng nếu không lấy doanh thu hay số lượng cửa hàng làm thước đo duy nhất, chị Đào Thị Hương trả lời bằng những trải nghiệm vô cùng chân thật.
Chị nhìn vào thợ và nhìn vào khách. Chị biết nhà may đi đúng khi thấy mấy bác thợ già vẫn gắn bó, thợ trẻ chịu ở lại học nghề và thu nhập của mọi người đều đặn, con cái họ được học hành đàng hoàng. Chị nhìn vào tệp khách hàng đặc biệt của Ba Thành: Từ người ông, người bố ngày trước được chính bố chồng chị đo may những bộ âu phục chỉn chu, cho đến lớp con cháu hôm nay được chính người ông, người bố ấy đưa đến với anh Trung, chị Hương rồi bảo: “Cứ giao cho nhà Ba Thành là yên tâm nhất”
Không dừng lại ở việc giữ chân những vị khách tri kỷ lâu năm, Ba Thành dưới sự đồng lòng của cả gia đình còn vươn mình đón nhận dòng chảy khách hàng mới vô cùng phong phú: Từ giới trẻ, đội ngũ doanh nhân, trí thức cho đến những vị khách quốc tế đến từ nhiều quốc gia khác nhau trên thế giới. Sự hiện diện của những vị khách nước ngoài tìm đến Ba Thành để trải nghiệm nghệ thuật may đo thủ công tinh tế của Việt Nam chính là minh chứng sinh động nhất cho sự phát triển vươn tầm, khẳng định giá trị chất lượng bền vững vượt qua mọi rào cản ngôn ngữ và văn hóa.
“Nếu không có đôi bàn tay tài hoa của anh Trung, sự kề vai sát cánh của các anh em trong nhà và nền móng đạo đức nghề nghiệp mà bố để lại, thì một mình tôi dẫu có cố gắng đến đâu cũng không thể làm nên một Ba Thành như hôm nay. Tôi đi cùng Ba Thành không phải để tìm kiếm vị thế hay danh tiếng cho riêng mình, mà chỉ mong thực hiện trọn vẹn lời hứa với bố, giúp chồng và anh em yên tâm giữ nghề.” – Chị Hương bày tỏ.
Sự tự nguyện và tôn trọng cũng là lý do chị không áp đặt việc tiếp nối thương hiệu Ba Thành lên vai các con. Nếu một ngày con chị nói không muốn tiếp quản Ba Thành, cảm xúc đầu tiên có thể là một chút chùng lòng của người làm mẹ, nhưng sau đó chị sẽ hoàn toàn ủng hộ và vui vẻ. Chị hiểu nghề may đo này nếu không làm bằng sự say mê tự đáy lòng thì không thể sống trọn vẹn với nó được.
Ngày xưa vợ chồng chị cùng anh em tiếp nối Ba Thành là vì tình thương và tâm nguyện tự nguyện với bố. Nếu con chị chọn ngã rẽ khác, Ba Thành vẫn có thể được trao lại cho những người trẻ khác ngoài xã hội – miễn là họ có đủ chữ "Tâm" và tình yêu với từng đường kim mũi chỉ.
Đêm về đặt lưng xuống ngủ một giấc ngon lành, trong lòng không phải cắn rứt vì lỡ làm dối một đường chỉ hay thất hứa với ai. Lòng mình thanh thản, anh em hòa thuận, thế là tôi biết gia đình mình đang đi đúng hướng.” – Doanh nhân Đào Thị Hương - Giám đốc Kinh doanh tại Nhà may Ba Thành.
Thước đo thành công cuối cùng của chị nằm ở một khoảnh khắc rất riêng tư và bình dị: “Tôi nhìn vào chính giấc ngủ của mình mỗi tối. Buổi chiều tan trường về tiệm may, giải quyết xong xuôi mọi việc, đêm về đặt lưng xuống ngủ một giấc ngon lành, trong lòng không phải cắn rứt vì mình lỡ làm 'dối một đường chỉ' hay thất hứa với một người nào. Lòng mình thanh thản, anh em hòa thuận, thế là tôi biết gia đình mình đang đi đúng hướng”.
Chị chỉ mong anh em trong nhà và thợ thuyền nhớ rằng: Vợ chồng anh Trung, chị Hương chưa bao giờ làm ẩu, và chưa bao giờ bỏ rơi ai lúc khó khăn. Chị mong lớp trẻ nhìn lại sẽ hiểu: Nhà may này đứng vững được không phải nhờ tài ba gì ghê gớm, mà nhờ cả nhà biết thương nhau, biết giữ chữ tín và sống với nhau có trước có sau.
Bây giờ, mỗi buổi chiều, tiếng máy may vẫn rào rào nhịp nhàng ở Ba Thành. Những người thợ già vẫn ngồi bên những người thợ trẻ, những đường kim vẫn miệt mài đi qua từng thớ vải dưới đôi bàn tay tài hoa của anh Trung và các thợ cả. Và cô giáo Đào Thị Hương vẫn đều đặn trở về sau giờ đứng lớp để chăm lo cho khoảng hậu phương êm đềm.
Có thể một ngày nào đó chị không còn điều hành Ba Thành nữa. Nhưng nếu nhà may vẫn có người tiếp tục làm nghề, người trẻ có cơ hội học hỏi và khách hàng từ khắp nơi vẫn trao gửi niềm tin, thì lời dặn của người bố chồng năm xưa vẫn được tiếp nối trọn vẹn. Khi ấy, ngọn lửa nghề không còn thuộc về riêng một ai – nó đã trở thành ngọn lửa chung ấm áp của những con người cùng nhau giữ một cái nghề, thắp sáng bởi tình phu thê, tình anh em và cái "Tâm" sáng cặn kẽ của cả đại gia đình.