Đã một tháng kể từ khi Australia chính thức cấm người dưới 16 tuổi sử dụng các nền tảng mạng xã hội. Trong khi một bộ phận thanh thiếu niên cảm thấy nhẹ nhõm vì không còn bị xao nhãng, thì không ít em lại tìm cách “lách luật” để tiếp tục truy cập.
Theo Đạo luật Sửa đổi An toàn Trực tuyến (Online Safety Amendment Act), các nền tảng mạng xã hội lớn như Instagram của Meta, TikTok của ByteDance, YouTube thuộc Alphabet, mạng xã hội X của Elon Musk và Reddit buộc phải triển khai các biện pháp xác minh độ tuổi. Những biện pháp này có thể bao gồm ước tính độ tuổi thông qua ảnh selfie, tải lên giấy tờ tùy thân hoặc liên kết thông tin ngân hàng.
Trách nhiệm tuân thủ luật không thuộc về phụ huynh hay thanh thiếu niên, mà đặt lên vai các công ty công nghệ. Các nền tảng vi phạm có thể bị phạt tới 32 triệu USD nếu không thực hiện các biện pháp hợp lý để đảm bảo tuân thủ luật lệ.
Chính phủ Australia cho rằng lệnh cấm sẽ giúp bảo vệ thanh thiếu niên trước các thuật toán gây nghiện của mạng xã hội - những thiết kế được cho là khiến người dùng “dính chặt” vào màn hình - cũng như các tác động tiêu cực đến sức khỏe tinh thần như thiếu ngủ và căng thẳng thần kinh.
Tuy nhiên, những người phản đối cho rằng lệnh cấm này sẽ không mang lại hiệu quả thực sự.
Dưới đây là ba điểm đáng chú ý nhất về việc lệnh cấm đang được thực thi như thế nào sau một tháng.
Một số thanh thiếu niên bắt đầu đón nhận những thay đổi tích cực, trong khi số khác lại tìm cách vượt qua các rào cản pháp lý.
Amy, 14 tuổi, đã viết nhật ký kể từ khi lệnh cấm có hiệu lực và chia sẻ với CNBC trong một báo cáo gần đây rằng em cảm thấy tự do khi không còn áp lực phải duy trì sự hiện diện trên Snapchat - một trong những nền tảng mạng xã hội được sử dụng nhiều trong bộ phận giới trẻ. “Trước đây, em thường gọi điện cho bạn bè qua Snapchat sau giờ học, nhưng vì không thể làm vậy nữa, em đã đi chạy bộ”, Amy viết trong nhật ký của mình.
CNBC cho biết, trong những ngày đầu sau khi luật được áp dụng, lượng tải xuống của một số ứng dụng không nằm trong diện bị cấm như Lemon8 (thuộc ByteDance), Yope và Discord đã tăng vọt.
Trước thời điểm lệnh cấm có hiệu lực, số lượt tải các ứng dụng VPN - công cụ giúp che giấu vị trí người dùng để vượt qua các hạn chế theo quốc gia - cũng tăng mạnh. Hiện nay, con số này đã quay trở lại mức bình thường, và các nền tảng mạng xã hội được kỳ vọng sẽ phát hiện việc sử dụng VPN như một phần trong yêu cầu tuân thủ luật.
Tuy nhiên, chính phủ Australia nhanh chóng nhận ra vấn đề. Theo tờ báo The West Australian, Lemon8 sau đó đã tuân thủ các yêu cầu giới hạn độ tuổi sau khi tự đánh giá rằng nền tảng này nên nằm trong diện bị cấm. Chính phủ Australia cũng đã yêu cầu Yope tự đánh giá xem ứng dụng này có thuộc phạm vi điều chỉnh của luật hay không.
Dù đang thực hiện các yêu cầu của luật, nhiều công ty công nghệ lớn vẫn kêu gọi chính phủ Australia xem xét lại quyết định.
Meta cho biết vào tháng 1/2026 rằng họ đã chặn hơn 500.000 tài khoản của người dùng dưới 16 tuổi tại Australia. Tuy nhiên, tập đoàn này nhấn mạnh rằng việc xác minh độ tuổi cần được mở rộng sang các kho ứng dụng. Meta lập luận rằng thanh thiếu niên trung bình sử dụng hơn 40 ứng dụng mỗi tuần, trong đó có nhiều ứng dụng không nằm trong phạm vi điều chỉnh của lệnh cấm, đồng nghĩa với việc các em vẫn có thể tiếp xúc với nội dung gây hại.
Trước đó, Meta từng cảnh báo rằng lệnh cấm sẽ khiến thanh thiếu niên bị tách khỏi bạn bè và cộng đồng trực tuyến.
Reddit, một nền tảng khác nằm trong diện bị cấm, thậm chí còn đi xa hơn khi khởi kiện chính phủ Australia, cho rằng lệnh cấm không hiệu quả và hạn chế quyền tự do ngôn luận của giới trẻ.
Trong một tuyên bố gửi CNBC trước đây, Reddit cho rằng luật này có thể cô lập thanh thiếu niên khỏi khả năng tham gia vào các trải nghiệm cộng đồng phù hợp với lứa tuổi (bao gồm cả các thảo luận chính trị). “Quan điểm chính trị của trẻ em có ảnh hưởng đến lựa chọn bầu cử của nhiều cử tri hiện tại, bao gồm cha mẹ, giáo viên của các em cũng như những người quan tâm đến tiếng nói của thế hệ sắp bước vào tuổi trưởng thành”, Reddit nhấn mạnh.
Australia là quốc gia đầu tiên triển khai một lệnh cấm mạng xã hội trên diện rộng đối với người dưới 16 tuổi, trong bối cảnh mối lo ngại về tác động tiêu cực của các nền tảng này ngày càng lớn.
Rất có thể, nhiều quốc gia khác sẽ sớm noi theo.
Tại Vương quốc Anh, vấn đề này đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới chính trị. Thủ tướng Keir Starmer nói với các nghị sĩ vào đầu tuần này rằng ông lo ngại về thời gian trẻ em sử dụng điện thoại và kêu gọi áp dụng một lệnh cấm tương tự như mô hình của Australia.
Tại Mỹ, sự ủng hộ cũng đang gia tăng. Theo một cuộc khảo sát của Fox News với hơn 1.000 cử tri cho thấy 64% số người được hỏi ủng hộ việc cấm thanh thiếu niên sử dụng mạng xã hội và cấm điện thoại di động trong các lớp học từ mẫu giáo đến hết trung học phổ thông. Trong nhóm phụ huynh, khoảng hai phần ba bày tỏ sự ủng hộ, trong khi 36% phản đối ý tưởng này.
