Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, chiều 29/10, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Tại kỳ họp, đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đồng tình với chủ trương miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập, nhưng cần thực tế hơn.
Đại biểu Thân đề nghị sửa đổi quy định này theo hướng: Doanh nghiệp nhỏ và vừa được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ khi có lợi nhuận, nhưng không quá 5 năm kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
“Đây vừa là động lực, vừa là áp lực đối với doanh nghiệp”, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam nói.
Theo đại biểu Đào Chí Nghĩa, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội Cần Thơ, quy định miễn thuế trong 3 năm đầu như dự thảo có thể chưa giúp doanh nghiệp được hưởng ưu đãi trong giai đoạn thực sự phát sinh thu nhập chịu thuế.
"Doanh nghiệp mất nhiều năm đầu tư chưa có lãi, có thể thời gian ưu đãi hết trước khi phát sinh thu nhập chịu thuế", ông Nghĩa nhấn mạnh.
Do đó, ông đề nghị nghiên cứu thời điểm ưu đãi gắn với năm đầu phát sinh thu nhập chịu thuế. Ngoài ra, ông cũng đề xuất quy định rõ các trường hợp doanh nghiệp tổ chức lại, chia tách, chuyển đổi hoặc có quan hệ liên kết để ngăn ngừa việc lợi dụng chính sách.
Tham gia góp ý kiến về chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) dẫn báo cáo giải trình của Bộ Tài chính đề nghị giữ nguyên quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ khi doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp ngay từ giai đoạn khởi đầu, khuyến khích doanh nghiệp sớm nâng cao hiệu quả hoạt động và bảo đảm khả năng cân đối ngân sách.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cần phân biệt giữa thời gian doanh nghiệp thuộc diện được miễn thuế và thời gian doanh nghiệp thực sự phát sinh lợi ích từ chính sách này.
"Việc miễn thuế chỉ mang lại lợi ích tài chính trực tiếp khi doanh nghiệp có số thuế đáng lẽ phải nộp. Đối với doanh nghiệp chưa phát sinh nghĩa vụ thuế trong những năm đầu, chính sách miễn thuế không trực tiếp cải thiện dòng tiền, bởi doanh nghiệp vốn chưa có khoản thuế phải nộp để được miễn", đại biểu Tú Anh cho hay.
Trong khi đó, những doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, phát triển công nghệ, xây dựng dây chuyền sản xuất hoặc phát triển sản phẩm mới thường cần thời gian dài trước khi có thể thương mại hóa và tạo ra thu nhập chịu thuế.
Theo đại biểu, những doanh nghiệp này có thể kết thúc thời hạn miễn thuế trước khi phát sinh nghĩa vụ thuế, trong khi các doanh nghiệp sớm có số thuế phải nộp lại được hưởng lợi ngay từ chính sách. Như vậy, cùng được áp dụng chính sách miễn thuế trong 3 năm đầu thành lập nhưng mức độ thụ hưởng thực tế có thể rất khác nhau giữa các doanh nghiệp.
Đặc biệt, bà Tú Anh nhận định, thời gian chưa phát sinh nghĩa vụ thuế không nhất thiết phản ánh doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả mà còn có thể xuất phát từ đặc thù ngành nghề và chu kỳ đầu tư.
Vì vậy, nữ đại biểu đề nghị ban soạn thảo đánh giá hiệu quả chính sách không chỉ căn cứ vào số lượng doanh nghiệp thuộc diện được miễn thuế và tổng số thuế được miễn, mà cần làm rõ tỷ lệ doanh nghiệp thực sự phát sinh lợi ích, mức ưu đãi thực nhận và sự khác biệt giữa các nhóm doanh nghiệp theo ngành nghề, đặc điểm đầu tư và thời gian phát sinh nghĩa vụ thuế.
Trên cơ sở đó, rà soát mức độ đáp ứng của các chính sách hỗ trợ hiện hành. Đồng thời, nghiên cứu các công cụ hỗ trợ có mục tiêu đối với những doanh nghiệp có chu kỳ nghiên cứu, đầu tư và thương mại hóa sản phẩm dài, nhất là doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ, bảo đảm phù hợp với nguồn lực ngân sách và tránh trùng lặp chính sách.
