Ngày 12/10, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân làm việc với ông Mark Armstrong, Giám đốc Thương mại phụ trách khu vực Châu Âu, Trung Đông, Châu Phi, Châu Á - Thái Bình Dương, Tập đoàn Pasqal nhằm trao đổi về khả năng hợp tác trong lĩnh vực điện toán lượng tử.
KẾ HOẠCH HỢP TÁC TẠI VIỆT NAM
Tại buổi làm việc, ông Mark Armstrong đã đề xuất ba nội dung hợp tác trọng tâm với Bộ Khoa học và Công nghệ.
Thứ nhất, phát triển Việt Nam thành trung tâm cung cấp dịch vụ điện toán lượng tử trên nền tảng đám mây cho khu vực Đông Nam Á.
Thứ hai, hỗ trợ chuyển giao tri thức và đào tạo nhân lực, giúp các trường đại học, viện nghiên cứu tiếp cận công nghệ lượng tử, phát triển ứng dụng và kết nối hoạt động nghiên cứu khoa học với nhu cầu của doanh nghiệp.
Thứ ba, hợp tác nghiên cứu, phát triển ứng dụng công nghệ lượng tử, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học vật liệu.
Tại buổi làm việc, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh nhu cầu phát triển các hệ thống tính toán hiệu năng cao nhằm phục vụ hoạt động nghiên cứu tại các trường đại học, viện nghiên cứu và các tổ chức khoa học.
Theo Bộ trưởng, nguồn lực tính toán hiện có còn hạn chế, trong khi nhu cầu tiếp cận các công nghệ tiên tiến ngày càng tăng. Bộ cũng định hướng hợp tác với doanh nghiệp đầu tư, vận hành hạ tầng dùng chung, chia sẻ chi phí, giúp các nhà nghiên cứu và tổ chức ứng dụng trí tuệ nhân tạo tiếp cận công nghệ.
Về phương án triển khai, Pasqal đề xuất có thể tiếp cận dịch vụ điện toán lượng tử thông qua nền tảng đám mây trước khi xem xét triển khai hệ thống trực tiếp tại Việt Nam. Đại diện doanh nghiệp cho biết, hệ thống có thể được triển khai trong nửa đầu năm 2027, tùy thuộc vào quy mô và các điều kiện cụ thể. Hệ thống dự kiến được đề cập tại buổi làm việc có quy mô khoảng 140 qubit.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị Pasqal phối hợp với Tập đoàn FPT xây dựng và triển khai dự án thí điểm, qua đó đánh giá hiệu năng, khả năng vận hành và hiệu quả ứng dụng thực tế của hệ thống điện toán lượng tử. Kết quả thí điểm sẽ là cơ sở để các bên xem xét phương án hợp tác tiếp theo.
CHÂN DUNG "KỲ LÂN" CÔNG NGHỆ LƯỢNG TỬ PHÁP
Thành lập năm 2019, Pasqal là doanh nghiệp công nghệ cao của Pháp, đặt trụ sở tại Massy (ngoại ô Paris) hoạt động trong lĩnh vực điện toán lượng tử với công nghệ cốt lõi là nguyên tử trung hòa. Xuất phát từ nền tảng nghiên cứu của Institut d’Optique Graduate School thuộc Đại học Paris-Saclay, Pasqal quy tụ đội ngũ các nhà khoa học và chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực vật lý lượng tử, từng bước đưa các thành tựu nghiên cứu vào phát triển công nghệ tính toán thế hệ mới.
Một trong những gương mặt tiêu biểu gắn với sự hình thành của Pasqal là Giáo sư Alain Aspect, nhà vật lý người Pháp đoạt giải Nobel Vật lý năm 2022 nhờ các thí nghiệm với photon rối lượng tử. Cùng với các nhà khoa học Antoine Browaeys, Thierry Lahaye và nhà sáng lập Georges-Olivier Reymond, Pasqal được xây dựng trên nền tảng nghiên cứu chuyên sâu, hướng tới đưa những thành tựu vật lý lượng tử vào các ứng dụng tính toán thực tế.
Khác với các doanh nghiệp công nghệ phát triển bộ xử lý lượng tử dựa trên mạch siêu dẫn, Pasqal lựa chọn hướng đi sử dụng nguyên tử trung hòa làm qubit, đơn vị thông tin cơ bản của máy tính lượng tử. Đây là công nghệ được doanh nghiệp theo đuổi nhằm phát triển các hệ thống có khả năng mở rộng, phục vụ những bài toán tính toán phức tạp trong công nghiệp và nghiên cứu khoa học.
Theo thông tin công bố trên website doanh nghiệp, Pasqal hiện có hơn 1.000 nguyên tử trong lộ trình phát triển phần cứng, 85 bằng sáng chế, 70 nhân sự có bằng tiến sĩ và hơn 25 khách hàng.
Tháng 6/2024, Pasqal công bố đã vượt mốc 1.000 nguyên tử trong bộ xử lý lượng tử. Đến tháng 8/2026, doanh nghiệp tiếp tục công bố một bước tiến về điều khiển nguyên tử bằng ánh sáng laser được tạo ra từ mạch quang tử tích hợp, phối hợp với công ty con Aeponyx.
Pasqal đang mở rộng hoạt động thông qua hợp tác với các tập đoàn công nghiệp, đơn vị nghiên cứu và nhà cung cấp hạ tầng công nghệ. Những lĩnh vực được doanh nghiệp tập trung gồm năng lượng, logistics, tài chính, mô phỏng vật liệu và tính toán kết hợp trí tuệ nhân tạo.
Trong lĩnh vực năng lượng, Pasqal phối hợp với Tập đoàn Điện lực Pháp (EDF) và các đối tác nghiên cứu trong chương trình do GENCI dẫn dắt, thử nghiệm ứng dụng máy tính lượng tử vào bài toán dự báo nhu cầu năng lượng phục vụ sạc xe điện thông minh. Theo công bố tháng 1/2025 của doanh nghiệp cho biết thử nghiệm được thực hiện với quy mô hơn 100 qubit, nhằm đánh giá tiềm năng của công nghệ nguyên tử trung hòa đối với các bài toán dự báo và tối ưu hóa khi nhu cầu điện ngày càng phức tạp.
Trong lĩnh vực logistics và vận tải, Pasqal hướng tới ứng dụng máy tính lượng tử để tìm ra lộ trình vận chuyển hợp lý, sắp xếp lịch trình và phân bổ phương tiện hiệu quả hơn. Với ngành tài chính, công nghệ này có thể hỗ trợ phân tích rủi ro, trong khi lĩnh vực vật liệu có thể tận dụng khả năng tính toán để mô phỏng cấu trúc và nghiên cứu các vật liệu mới. Tuy nhiên, hiệu quả của những ứng dụng này vẫn cần được kiểm chứng qua thực tế.
Một trong những bước đi đáng chú ý của Pasqal là hợp tác với Saudi Aramco, tập đoàn dầu khí hàng đầu Saudi Arabia, nhằm triển khai hệ thống máy tính lượng tử tại quốc gia Trung Đông này. Công bố vào tháng 11/2025, dự án hướng tới đưa công nghệ lượng tử vào hạ tầng tính toán, phục vụ nghiên cứu và giải quyết các bài toán trong lĩnh vực năng lượng, công nghiệp.
Trong lĩnh vực công nghệ, Pasqal đã công bố các chương trình hợp tác với Tập đoàn IBM (International Business Machines Corporation, Mỹ) về tính toán lượng tử kết hợp siêu máy tính, đồng thời đưa nền tảng của mình lên những hệ sinh thái điện toán đám mây như Google Cloud và OVHcloud. Doanh nghiệp cũng hợp tác với LG Electronics trong nghiên cứu ứng dụng lượng tử cho các bài toán công nghiệp và vật liệu.
Trong lĩnh vực công nghệ, Pasqal hợp tác với IBM để nghiên cứu kết hợp máy tính lượng tử với siêu máy tính truyền thống, đồng thời đưa công nghệ của mình lên các nền tảng điện toán đám mây như Google Cloud và OVHcloud, giúp khách hàng tiếp cận hệ thống từ xa. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn phối hợp với LG Electronics nghiên cứu ứng dụng điện toán lượng tử vào các bài toán công nghiệp và phát triển vật liệu mới.
Không chỉ tập trung nghiên cứu và phát triển công nghệ, Pasqal còn đẩy mạnh huy động vốn để đưa máy tính lượng tử ra thị trường. Năm 2023, doanh nghiệp hoàn tất vòng gọi vốn Series B trị giá hơn 100 triệu euro, tạo nguồn lực cho hoạt động phát triển sản phẩm và mở rộng kinh doanh.
Đến cuối tháng 8/2026, Pasqal tiếp tục ghi dấu mốc mới khi hoàn tất thương vụ sáp nhập với Bleichroeder Acquisition Corp. II, công ty mua lại có mục đích đặc biệt (SPAC), qua đó niêm yết trên sàn Nasdaq của Mỹ với mã cổ phiếu PSQL. Theo thông báo ngày 27/8/2026, thương vụ mang lại khoảng 360 triệu USD tiền mặt, giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực để phát triển công nghệ, mở rộng hoạt động thương mại và triển khai các hệ thống máy tính lượng tử.
Bên cạnh hoạt động kinh doanh, Pasqal còn tham gia các chương trình phát triển công nghệ lượng tử tại châu Âu. Tháng 7/2026, doanh nghiệp công bố khởi động Q-PLANET, sáng kiến trị giá 50 triệu euro nhằm phát triển dây chuyền thí điểm sản xuất chip lượng tử sử dụng công nghệ nguyên tử trung hòa.
Đến tháng 10/2026, Pasqal điều phối liên danh gồm 28 đối tác đến từ 11 quốc gia châu Âu. Chương trình tập trung phát triển các linh kiện phục vụ máy tính lượng tử, trong đó có nguồn laser tích hợp trên chip, đồng thời chuẩn hóa quy trình thiết kế, lắp ráp và sản xuất. Mục tiêu là đưa công nghệ từ phòng thí nghiệm tiến gần hơn đến quy mô công nghiệp, góp phần xây dựng chuỗi cung ứng lượng tử ngay tại châu Âu.
Tại châu Á, Pasqal cũng đẩy mạnh hợp tác để tiếp cận các thị trường mới. Tháng 10/2025, doanh nghiệp công bố kế hoạch phát triển hệ sinh thái lượng tử tại Hàn Quốc với sự tham gia của LG Electronics, quỹ đầu tư Dunamu & Partners và sự hỗ trợ của chính quyền địa phương.
Mới đây, vào tháng 9/2026, Pasqal tiếp tục ký biên bản ghi nhớ hợp tác ba năm với LG CNS nhằm phát triển các giải pháp kết hợp trí tuệ nhân tạo và điện toán lượng tử cho trung tâm dữ liệu thế hệ mới. Những bước đi này mở ra cơ hội để doanh nghiệp mở rộng mạng lưới đối tác, tiếp cận khách hàng công nghiệp và tìm kiếm các hướng ứng dụng mới ngoài thị trường châu Âu.
