Nhằm hiện thực hóa Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 9/9/2025 của Chính phủ về việc thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 96/QĐ-BTC ngày 20/1/2026, chính thức công bố các thủ tục hành chính mới áp dụng trong giai đoạn thí điểm đối với lĩnh vực này. Đây được xem là bước đi mang tính bản lề, đặt nền móng pháp lý đầu tiên cho việc hình thành và vận hành thị trường tài sản mã hóa trong khuôn khổ quản lý của Nhà nước.
Theo Quyết định 96/QĐ-BTC, Bộ Tài chính ban hành ba thủ tục hành chính mới liên quan trực tiếp đến hoạt động tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa, bao gồm: cấp Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa; điều chỉnh Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa; và thu hồi Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa.
Việc tiếp nhận hồ sơ đối với các thủ tục hành chính nêu trên chính thức được triển khai từ ngày 20/1/2026. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp có đủ điều kiện, có kế hoạch tham gia thí điểm thị trường tài sản mã hóa, đã có thể nộp hồ sơ đăng ký lên Bộ Tài chính theo quy định. Các nội dung chi tiết của thủ tục hành chính được công bố công khai tại Phụ lục kèm theo Quyết định 96/QĐ-BTC và đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
HÀNG LOẠT CÔNG TY CHỨNG KHOÁN, NGÂN HÀNG SẴN SÀNG LẬP SÀN GIAO DỊCH TÀI SẢN MÃ HÓA
Trước thời điểm Bộ Tài chính chính thức mở cửa tiếp nhận hồ sơ, thị trường đã ghi nhận khoảng 10 công ty chứng khoán và ngân hàng công bố kế hoạch, sẵn sàng tham gia cung cấp dịch vụ sàn giao dịch tài sản mã hóa. Danh sách này bao gồm nhiều tên tuổi lớn như Công ty Cổ phần Kinh doanh Tiền mã hóa và Tài sản mã hóa Vimexchange (Vimexchange), Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX) thuộc hệ sinh thái Techcombank, Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa VIX (VIXEX) của Chứng khoán VIX, CTCP Sàn giao dịch Tài sản số DNEX của HVA Group, cùng Chứng khoán SSI…
Trong khối công ty chứng khoán, SSI được đánh giá là một trong những đơn vị đi trước khi đã lên kế hoạch tham gia thị trường này từ năm 2022 thông qua việc thành lập Công ty Cổ phần Công nghệ số SSI (SSI Digital - SSID). Gần đây, SSID cùng Công ty TNHH Quản lý Quỹ SSI đã ký kết hợp tác chiến lược với các đối tác quốc tế như Tether, U2U Network và Amazon Web Services (AWS), nhằm xây dựng hệ sinh thái tài chính số toàn diện tại Việt Nam, dựa trên nền tảng blockchain và điện toán đám mây.
Chứng khoán VIX cũng cho thấy quyết tâm lớn khi góp vốn thành lập Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa VIX (VIXEX), đồng thời ký kết hợp tác với FPT để chuẩn bị hạ tầng công nghệ. Song song với đó, doanh nghiệp này lên kế hoạch phát hành gần 919 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, trong đó dự kiến dành khoảng 1.000 tỷ đồng để tiếp tục góp vốn và mở rộng hoạt động của VIXEX.
Ở khối ngân hàng, MB được xem là đơn vị tiên phong khi hợp tác kỹ thuật với Dunamu - công ty vận hành Upbit, sàn giao dịch tiền điện tử lớn nhất Hàn Quốc. Thỏa thuận này không chỉ mở đường cho MB thành lập sàn giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam, mà còn hướng tới việc phối hợp xây dựng hành lang pháp lý, quy trình vận hành và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư theo chuẩn mực quốc tế.
Hệ sinh thái Techcombank cũng nhanh chóng nhập cuộc với việc thành lập CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX), có vốn điều lệ lên tới hàng trăm tỷ đồng. Đáng chú ý, nền tảng TCBS hiện đã tích hợp mục “tài sản mã hóa”, cho phép nhà đầu tư theo dõi diễn biến của hơn 100 đồng tiền điện tử phổ biến như Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH), XRP, BNB, DOGE…
VPBank cũng khẳng định đã chuẩn bị đầy đủ nguồn lực, từ hạ tầng công nghệ đến nhân sự, để có thể triển khai ngay khi được cơ quan quản lý cấp phép thí điểm.
“BỘ LỌC” PHÁP LÝ KẮT KHE
Một trụ cột quan trọng trong thiết kế thí điểm thị trường tài sản mã hóa là hệ thống điều kiện cấp phép đối với tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (VASP). Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, doanh nghiệp muốn được cấp phép tổ chức thị trường giao dịch phải là doanh nghiệp Việt Nam, được thành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp; vốn điều lệ góp bằng đồng Việt Nam với mức tối thiểu 10.000 tỷ đồng.
Về cơ cấu cổ đông, tối thiểu 65% vốn điều lệ phải do các tổ chức góp vốn, trong đó trên 35% vốn đến từ ít nhất hai tổ chức thuộc các nhóm ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, công ty bảo hiểm hoặc doanh nghiệp công nghệ. Tổng tỷ lệ sở hữu nước ngoài không được vượt quá 49%, và mỗi tổ chức, cá nhân chỉ được góp vốn tại một tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa được cấp phép.
Bên cạnh yêu cầu về vốn và cổ đông, điều kiện về hạ tầng và nhân sự cũng được đặt ra ở mức rất cao. Hệ thống công nghệ thông tin của VASP phải đạt tiêu chuẩn an toàn cấp độ 4 trước khi vận hành, nhằm hạn chế rủi ro tấn công mạng, rò rỉ dữ liệu và sự cố hệ thống. Tổng giám đốc phải có tối thiểu 2 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng - chứng khoán, trong khi Giám đốc công nghệ phải có ít nhất 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ thông tin liên quan. Doanh nghiệp cũng phải bảo đảm đội ngũ nhân sự công nghệ và nghiệp vụ đạt chuẩn về chứng chỉ an toàn thông tin và hành nghề chứng khoán.
Ở góc độ kinh tế vĩ mô, thị trường tài sản số được đánh giá có tiềm năng nguồn thu rất lớn. Năm 2024, tổng giá trị giao dịch tài sản số tại Việt Nam ước đạt hơn 1.000 tỷ USD, bao gồm giao dịch tiền mã hóa, stablecoin và các sản phẩm phái sinh.
Theo Hiệp hội Blockchain Việt Nam, nếu áp dụng mức thuế thu nhập cá nhân 0,1% tương tự thị trường chứng khoán, ngân sách Nhà nước có thể thu về hơn 800 triệu USD mỗi năm. Bên cạnh đó, mức phí giao dịch phổ biến từ 0,01% đến 0,8% trên các nền tảng cũng tạo ra nguồn thu đáng kể, đồng thời giúp Nhà nước nâng cao khả năng giám sát, điều tiết thị trường và bảo vệ nhà đầu tư.
Việc Bộ Tài chính chính thức mở cửa tiếp nhận hồ sơ thí điểm vì vậy không chỉ là một bước tiến về mặt thể chế, mà còn được kỳ vọng sẽ mở ra một chương mới cho thị trường tài chính số Việt Nam, nơi đổi mới sáng tạo được đặt trong khuôn khổ quản lý chặt chẽ và bền vững.