Bộ Xây dựng mới đây đã ban hành quyết định điều chỉnh chủ đầu tư Dự án đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam, theo đó giao Ban Quản lý dự án Thăng Long đảm nhiệm vai trò chủ đầu tư lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, thay thế Ban Quản lý dự án Đường sắt như phương án phân công trước đó. Quyết định này đánh dấu bước chuyển quan trọng trong công tác chuẩn bị đầu tư một trong những dự án hạ tầng lớn nhất từ trước đến nay của Việt Nam.
CHUYỂN GIAO “GHẾ NÓNG” SIÊU DỰ ÁN
Theo quyết định của Bộ Xây dựng, Ban Quản lý dự án Thăng Long chịu trách nhiệm lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, đồng thời chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng, tiến độ và giá thành của dự án. Cùng với đó, đơn vị này có trách nhiệm chủ động phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan để tiếp nhận toàn bộ kết quả nghiên cứu đã triển khai trước đây, bảo đảm tận dụng tối đa nguồn dữ liệu, tránh trùng lặp, lãng phí thời gian và nguồn lực.
Bộ Xây dựng nhấn mạnh yêu cầu quá trình chuyển giao phải được thực hiện liên tục, thông suốt, không làm gián đoạn công tác chuẩn bị đầu tư. Toàn bộ hồ sơ, tài liệu, số liệu tài chính và các kết quả nghiên cứu đã được Ban Quản lý dự án Đường sắt thực hiện trước đó sẽ được rà soát, bàn giao đầy đủ cho Ban Quản lý dự án Thăng Long tiếp tục triển khai.
Ở chiều ngược lại, Ban Quản lý dự án Đường sắt vẫn được giao các nhiệm vụ trọng tâm khác trong lĩnh vực đường sắt, bao gồm lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi các tuyến Hà Nội - Đồng Đăng, Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái và tuyến đường sắt vành đai phía Đông Hà Nội đoạn Ngọc Hồi - Lạc Đạo. Việc điều chỉnh phân công được cho là nhằm giảm tải áp lực công việc, đồng thời tập trung nguồn lực cho các dự án đường sắt theo chức năng chuyên sâu của đơn vị này.
Các địa phương nơi dự án đi qua cũng đã được thông báo chính thức về việc thay đổi đầu mối chủ đầu tư lập Báo cáo nghiên cứu khả thi. Bộ Xây dựng đồng thời đề nghị các tỉnh, thành phố và các đơn vị liên quan điều chỉnh thành phần Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng và tổ giúp việc, chuyển từ đại diện Ban Quản lý dự án Đường sắt sang đại diện Ban Quản lý dự án Thăng Long để bảo đảm thống nhất trong phối hợp triển khai.
Việc giao Ban Quản lý dự án Thăng Long, đơn vị nhiều năm gắn với các dự án cao tốc, cầu lớn và hạ tầng giao thông đường bộ đảm nhiệm vai trò chủ đầu tư lập Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam được xem là một bước đi đáng chú ý.
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 1,7 triệu tỷ đồng, tương đương 67 tỷ USD. Tuyến đường sắt dài 1.541 km, điểm đầu tại ga Ngọc Hồi (Hà Nội), điểm cuối tại ga Thủ Thiêm (TP.HCM), đi qua 20 tỉnh, thành phố (sau sắp xếp đơn vị hành chính còn 15 địa phương).
Theo quy hoạch, tuyến được thiết kế đường đôi khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế 350 km/h, gồm 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa. Dự án được chia thành nhiều giai đoạn đầu tư, với kế hoạch ưu tiên khởi công một số đoạn trong giai đoạn 2026 – 2028.
Tuy nhiên, đến nay, dự án vẫn chưa chốt hình thức đầu tư, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu khả thi với các kịch bản tài chính, mô hình đầu tư và lựa chọn công nghệ phù hợp.
Đầu tháng 1/2026, Bộ Xây dựng đã thành lập Ban Chỉ đạo triển khai Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, gồm 18 thành viên, do Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh làm Trưởng ban, cùng các tổ chuyên môn và tổ chuyên gia phục vụ công tác nghiên cứu, chuẩn bị và triển khai.
Trước đó, Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng hoàn thành lựa chọn tư vấn quốc tế lập Báo cáo nghiên cứu khả thi trong tháng 1/2026, đồng thời báo cáo Chính phủ trước ngày 15/1/2026. Bộ cũng được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn trong nước và quốc tế, kinh nghiệm triển khai đường sắt cao tốc trên thế giới để lựa chọn công nghệ phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.
Việc điều chỉnh chủ đầu tư lần này không chỉ mang ý nghĩa tổ chức, phân công nhiệm vụ, mà còn được xem là bước “xếp lại đội hình” quan trọng nhằm đẩy nhanh quá trình chuẩn bị cho dự án hạ tầng có quy mô, tầm ảnh hưởng và độ phức tạp lớn bậc nhất trong lịch sử đầu tư công của Việt Nam.
“NGÔI SAO SÁNG” TRONG NGÀNH
Ban Quản lý dự án Thăng Long, đơn vị trực thuộc Bộ Xây dựng, đang ngày càng khẳng định vai trò là một trong những ban quản lý dự án hạ tầng giao thông chủ lực của Nhà nước, thông qua năng lực tổ chức thực hiện, kiểm soát tiến độ và hiệu quả giải ngân vốn đầu tư công. Việc liên tiếp được giao làm chủ đầu tư và quản lý nhiều dự án quy mô lớn trong những năm gần đây cho thấy mức độ tín nhiệm ngày càng cao của cơ quan quản lý nhà nước đối với đơn vị này.
Trong giai đoạn vừa qua, Ban Quản lý dự án Thăng Long được giao làm chủ đầu tư và quản lý hàng loạt dự án hạ tầng giao thông quan trọng, trải rộng trên nhiều lĩnh vực từ đường bộ cao tốc, vành đai đô thị đến hàng không. Có thể kể đến các dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2016 - 2025, đường Vành đai 3 Hà Nội, dự án cải tạo, nâng cấp cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ, cùng dự án nâng cấp, mở rộng Cảng hàng không quốc tế Nội Bài đang được triển khai. Danh mục dự án đa dạng, quy mô lớn và yêu cầu kỹ thuật cao đã đặt Ban Quản lý dự án Thăng Long trước áp lực không nhỏ, song cũng là cơ hội để đơn vị này chứng minh năng lực quản trị dự án toàn diện.
Trong nhiệm kỳ 2020 - 2025, công tác thực hiện nhiệm vụ chính trị của Ban Quản lý dự án Thăng Long ghi nhận nhiều kết quả nổi bật. Tổng giá trị giải ngân trong giai đoạn này đạt hơn 45.000 tỷ đồng, đưa Ban trở thành một trong những đơn vị có khối lượng giải ngân cao nhất của Bộ Xây dựng trong những năm gần đây. Đây là chỉ số quan trọng phản ánh năng lực điều hành dự án, khả năng phối hợp với các địa phương, nhà thầu cũng như hiệu quả trong tổ chức thực hiện kế hoạch vốn.
Từ năm 2020 đến nay, Ban đã hoàn thành và đưa vào khai thác 9 dự án và hạng mục sử dụng vốn dư, tất cả đều đảm bảo yêu cầu về tiến độ và chất lượng. Song song với đó, đơn vị đã hoàn thiện thủ tục hồ sơ để khởi công mới 8 dự án và thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư cho tổng cộng 18 dự án. Khối lượng công việc lớn, trải dài trên nhiều địa bàn, nhưng được tổ chức thực hiện theo quy trình chặt chẽ, tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về đầu tư xây dựng.
Riêng trong năm 2025, Ban Thăng Long để lại dấu ấn rõ nét khi hoàn thành vượt tiến độ nhiều dự án trọng điểm. Các đoạn cao tốc Bắc - Nam Bãi Vọt - Hàm Nghi và Hàm Nghi - Vũng Áng đã được thông xe, đưa vào khai thác từ ngày 28/4/2025, vượt tiến độ từ 3 đến 6 tháng. Dự án cầu Phong Châu mới trên Quốc lộ 32C, tỉnh Phú Thọ, được triển khai theo Lệnh xây dựng công trình khẩn cấp, cũng đã khánh thành và đưa vào sử dụng từ ngày 28/9/2025, sớm hơn kế hoạch khoảng 3 tháng. Tiến độ và chất lượng các công trình này được Chính phủ, Bộ Xây dựng và chính quyền địa phương đánh giá cao, đồng thời nhận được sự ghi nhận tích cực từ người dân khu vực hưởng lợi.
Bên cạnh đó, các dự án cao tốc Bắc - Nam đoạn Mai Sơn - Quốc lộ 45 và Phan Thiết - Dầu Giây do Ban làm chủ đầu tư đã được đưa vào khai thác, hiện đang được đẩy nhanh thủ tục quyết toán và hoàn thành trong tháng 12/2025. Với các dự án đang triển khai, Ban Quản lý dự án Thăng Long tiếp tục thể hiện sự chủ động trong công tác chuẩn bị đầu tư và tổ chức thực hiện. Dự án cao tốc Dầu Giây - Tân Phú theo phương thức PPP đã hoàn thành công tác lựa chọn nhà đầu tư và bàn giao cọc giải phóng mặt bằng cho địa phương, tạo tiền đề để triển khai các bước tiếp theo. Đối với dự án cầu Ninh Cường vượt sông Ninh Cơ trên Quốc lộ 37B, Ban đã hoàn thành việc lựa chọn và ký kết 10 trong tổng số 11 hợp đồng; gói thầu xây dựng cầu Ninh Cường đã được phê duyệt hồ sơ thiết kế kỹ thuật, dự toán và thư chấp thuận hồ sơ mời thầu của nhà tài trợ từ ngày 8/12/2025, hiện đang phát hành hồ sơ mời thầu để lựa chọn nhà thầu xây lắp, dự kiến khởi công trong quý 1/2026.
Không chỉ tập trung vào vai trò chủ đầu tư, trong năm 2025 Ban còn mở rộng hoạt động thông qua việc đàm phán và ký kết các hợp đồng tư vấn quản lý dự án cho nhiều công trình lớn như Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình (ĐT.285C).
Về công tác tài chính, trong năm 2025 Ban được giao kế hoạch vốn hơn 4.560 tỷ đồng. Tính đến ngày 19/12/2025, giá trị giải ngân đạt hơn 2.762 tỷ đồng, tương đương gần 61% kế hoạch; dự kiến đến hết ngày 31/1/2026, tỷ lệ giải ngân sẽ đạt trên 93% kế hoạch vốn được giao. Đây là kết quả cho thấy sự quyết liệt trong điều hành và khả năng bám sát tiến độ triển khai dự án của đơn vị.
Song song với việc mở rộng quy mô hoạt động, Ban Quản lý dự án Thăng Long cũng chú trọng công tác tổ chức bộ máy và phát triển nguồn nhân lực. Trong năm 2025, đơn vị đã rà soát, bố trí và phân công nhân sự theo đúng vị trí việc làm, phù hợp với năng lực và sở trường của từng cá nhân. Đời sống người lao động tiếp tục được cải thiện, với mức lương bình quân năm 2025 đạt khoảng 13 triệu đồng/người/tháng, tăng so với mức 12 triệu đồng/người/tháng của năm 2024.
Những kết quả đạt được trong thời gian qua cho thấy Ban Quản lý dự án Thăng Long không chỉ là một đơn vị thực thi nhiệm vụ đầu tư xây dựng, mà đang từng bước khẳng định năng lực quản trị dự án chuyên nghiệp, hiệu quả và bền vững. Đây cũng chính là nền tảng quan trọng để Ban tiếp tục được giao phó các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia trong giai đoạn tới, trong bối cảnh nhu cầu đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng của Việt Nam ngày càng lớn và đòi hỏi cao về chất lượng quản lý.
