Những tuần đầu năm 2026 chứng kiến một bức tranh tài chính nhiều chuyển động. Lãi suất liên ngân hàng tăng sốc rồi hạ nhiệt nhanh chóng, lợi suất trái phiếu nhích lên, tỷ giá giằng co trong biên độ hẹp, vàng biến động mạnh nhất kể từ khủng hoảng 2008. Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư đứng trước nhiều lựa chọn nhưng cũng không ít rủi ro cần cân nhắc.
Theo báo cáo của VPBankS, lãi suất liên ngân hàng trong tháng 1 và những ngày đầu tháng 2 tăng mạnh ở các kỳ hạn ngắn khi nhu cầu thanh khoản của hệ thống ngân hàng gia tăng trước kỳ nghỉ Tết.
Lãi suất qua đêm có thời điểm lên 5,09% vào ngày 31/1, tăng hơn 332 điểm cơ bản so với đầu năm, sau đó vọt lên đỉnh 16,39% vào ngày 3/2 trước khi nhanh chóng điều chỉnh về 8,6% chỉ hai ngày sau đó. Biên độ tăng lớn nhưng nhịp điều chỉnh cũng rất nhanh.
VPBankS nhận định biến động này chủ yếu mang tính thời điểm. “Căng thẳng thanh khoản tập trung ở các kỳ hạn ngắn và được giải tỏa nhanh, cho thấy đây không phải là sự thắt chặt mang tính cấu trúc của hệ thống mà chỉ là áp lực ngắn hạn theo mùa vụ”, báo cáo nêu rõ.
Song song với đó, mặt bằng lãi suất tiền gửi tiếp tục tăng trên toàn hệ thống ngân hàng, dù tốc độ đã chậm lại so với tháng cuối năm 2025. Tính từ đầu năm đến ngày 6/2, nhóm ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước điều chỉnh tăng khoảng 3–5 điểm cơ bản; các ngân hàng tư nhân lớn tăng 1–12 điểm cơ bản; còn nhóm ngân hàng tư nhân nhỏ tăng mạnh hơn, khoảng 7–15 điểm cơ bản.
Trong bối cảnh lãi suất ngắn hạn tăng nhanh nhất và dư địa tăng thêm vẫn còn, VPBankS khuyến nghị người gửi tiền nên ưu tiên kỳ hạn ngắn để vừa tận dụng mức sinh lời tốt hơn, vừa duy trì sự linh hoạt khi thị trường còn nhiều biến động.
Diễn biến trên thị trường tiền tệ nhanh chóng phản ánh sang thị trường trái phiếu. Trong tháng 1/2026, Kho bạc Nhà nước gọi thầu 55.000 tỷ đồng trái phiếu Chính phủ – giảm so với tháng trước nhưng tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, giá trị trúng thầu chỉ đạt hơn 24.400 tỷ đồng, cho thấy sự thận trọng của nhà đầu tư trước xu hướng lợi suất đi lên.
Lợi suất trúng thầu tiếp tục tăng ở tất cả các kỳ hạn: kỳ hạn 5 năm lên 3,3%/năm, kỳ hạn 10 năm đạt 4,0% và kỳ hạn 15 năm lên 4,1% – cao hơn đáng kể so với đợt phát hành gần nhất vào cuối năm 2025. Trên thị trường thứ cấp, giao dịch outright và repo đều tăng mạnh cả so với tháng trước và cùng kỳ, đặc biệt nhóm kỳ hạn 5–10 năm vẫn là tâm điểm.
Theo đánh giá của VPBankS, trong bối cảnh lợi suất còn khả năng tăng tiếp, việc duy trì tỷ trọng cao hơn ở các kỳ hạn ngắn và trung bình sẽ giúp nhà đầu tư hạn chế rủi ro biến động giá và giữ được tính linh hoạt cho danh mục.
Trái ngược với sự sôi động của trái phiếu Chính phủ, thị trường trái phiếu doanh nghiệp bước vào giai đoạn trầm lắng mang tính mùa vụ. Tháng 1 chỉ ghi nhận hơn 5.100 tỷ đồng phát hành, giảm mạnh so với mức trên 104.000 tỷ đồng của tháng 12/2025. Yếu tố nghỉ Tết khiến cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư có xu hướng trì hoãn quyết định giao dịch.
Trong số ít đợt phát hành, nhóm ngân hàng chiếm tỷ trọng lớn nhất, nổi bật là lô 2.222 tỷ đồng của VietinBank. VPBankS cho rằng trái phiếu doanh nghiệp vẫn là kênh phù hợp với nhà đầu tư tìm kiếm lợi suất cao hơn gửi tiết kiệm và mong muốn đa dạng hóa danh mục.
Tuy nhiên, mức sinh lời cao hơn luôn đi kèm yêu cầu thẩm định kỹ rủi ro tín dụng. Trái phiếu ngân hàng được xem là nhóm an toàn nhất với coupon quanh 6–7%/năm, trong khi nhóm bất động sản có thể đạt 10–12%/năm nhưng đòi hỏi đánh giá kỹ năng lực tài chính và tài sản bảo đảm.
Đối với kênh tỷ giá, trên thị trường ngoại hối, chỉ số DXY biến động khá mạnh trong tháng 1 khi tăng lên 99,4 nhờ nhu cầu trú ẩn an toàn, sau đó giảm về 96,2 do dữ liệu kinh tế Mỹ kém tích cực và kỳ vọng Fed nới lỏng chính sách, rồi phục hồi lên 97,6 vào đầu tháng 2.
Tại Việt Nam, tỷ giá USD/VND giảm trong tháng 1 và tăng trở lại đầu tháng 2. Tỷ giá chính thức chỉ nhích nhẹ, trong khi thị trường tự do tăng mạnh do yếu tố mùa vụ cận Tết, phản ánh áp lực ngắn hạn mang tính cục bộ. Đến ngày 6/2, tỷ giá tại Vietcombank ở mức 25.730-26.140 VND/USD, còn thị trường tự do lên 27.250-27.320 VND/USD.
VPBankS dự báo trong năm 2026, USD/VND có thể dao động trong biên độ ±1% – một thay đổi đáng kể so với chuỗi mất giá liên tiếp của VND trong bốn năm trước đó. Theo báo cáo, việc tỷ giá tự do nhanh chóng quay trở lại sát mức bán ra của Ngân hàng Nhà nước là tín hiệu tích cực, củng cố cho kịch bản ổn định này.
Trên thị trường chứng khoán, đà giảm có dấu hiệu chậm lại khi lực bán hạ nhiệt trước kỳ nghỉ dài ngày, trong khi diễn biến tích cực từ thị trường quốc tế hỗ trợ tâm lý nhà đầu tư. VPBankS cho rằng VN-Index có thể hình thành đáy kỹ thuật quanh vùng 1.725 điểm, tương ứng đường trung bình MA100 ngày.
Sau khi kết quả kinh doanh quý 4/2025 đã được công bố đầy đủ, nhà đầu tư có thể tận dụng cơ hội dòng tiền chuyển hướng để tìm kiếm lợi nhuận ở các doanh nghiệp duy trì tăng trưởng tốt khi nhịp điều chỉnh đã giúp nhiều nhóm ngành về mức chiết khấu tốt.
Đối với chứng chỉ quỹ, tính đến cuối tháng 1, quỹ cổ phiếu tăng trung vị 5,36%, quỹ cân bằng tăng 3,5%, trong khi quỹ trái phiếu tăng 0,56% so với tháng trước. Theo VPBankS, quỹ cổ phiếu phù hợp với nhà đầu tư chấp nhận biến động để tìm kiếm tăng trưởng dài hạn; quỹ trái phiếu phù hợp với mục tiêu an toàn và thu nhập ổn định; còn quỹ cân bằng là lựa chọn trung hòa cho khẩu vị rủi ro vừa phải.
Một trong những điểm nóng nhất đầu năm là vàng, khi biên độ biến động 30 ngày vượt 44% – mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008. Giá vàng được dự báo tiếp tục giằng co quanh vùng 5.000 USD/ounce khi thị trường cần thêm thời gian hấp thụ lượng mua ở vùng giá cao trước khi hình thành nền giá mới.
VPBankS cho rằng nhà đầu tư ngắn hạn có thể tận dụng các nhịp hồi kỹ thuật khi vàng kiểm định vùng hỗ trợ 4.950–4.975 USD/ounce, trong khi nhà đầu tư trung hạn vẫn ưu tiên nắm giữ và cân nhắc gia tăng vị thế ở vùng 4.750–4.800 USD/ounce.
Ở chiều ngược lại, thị trường bất động sản chịu áp lực khi lãi suất cho vay mua nhà tăng rõ rệt trong hai tháng đầu năm, có thể ảnh hưởng đến nhu cầu ngắn hạn. Tuy nhiên, các nỗ lực tháo gỡ pháp lý đất đai, đẩy mạnh đầu tư công và phát triển hạ tầng liên vùng vẫn mở ra dư địa trung – dài hạn.
Theo khuyến nghị từ VPBankS, nhà đầu tư nên ưu tiên dự án có pháp lý minh bạch, vị trí hưởng lợi hạ tầng và chính sách bán hàng linh hoạt. Người mua ở cần lựa chọn sản phẩm phù hợp năng lực tài chính và tận dụng các gói tín dụng ưu đãi chuyên biệt từ ngân hàng.
Tổng thể, thị trường đầu năm 2026 không thiếu cơ hội, nhưng cũng không còn dễ dãi. Lãi suất nhích lên, lợi suất tăng, vàng biến động mạnh – tất cả cho thấy giai đoạn “tiền rẻ” đã qua. Trong bối cảnh đó, phân bổ hợp lý, giữ thanh khoản và chọn đúng điểm vào sẽ quan trọng hơn việc chạy theo những nhịp tăng ngắn hạn.
