Các tổ chức tài chính tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) với quyết tâm rõ rệt, song những rào cản liên quan đến an ninh mạng và hệ thống công nghệ kế thừa vẫn là thách thức lớn đối với việc triển khai trên quy mô rộng. Đây là kết luận chính từ nghiên cứu mới nhất của Finastra, tập đoàn hàng đầu toàn cầu trong lĩnh vực phần mềm dịch vụ tài chính, công bố ngày 10/2/2026 tại Hà Nội.
Theo nghiên cứu, tới 94% tổ chức tài chính tại Việt Nam dự kiến sẽ tăng đầu tư cho AI trong vòng 12 tháng tới. Con số này phản ánh mức độ ưu tiên cao của AI trong chiến lược phát triển dài hạn, bất chấp những hạn chế mang tính cấu trúc còn tồn tại. AI đang được các tổ chức kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá trong việc cải thiện tốc độ xử lý thanh toán và cho vay, tăng cường năng lực quản trị rủi ro, nâng cao chất lượng ra quyết định cũng như thúc đẩy năng suất của đội ngũ phát triển công nghệ.
Báo cáo Finastra Financial Services State of the Nation 2026 cho thấy, khoảng 7 trên 10 tổ chức tài chính tại Việt Nam đã chủ động triển khai AI vào hoạt động thực tế, tập trung chủ yếu ở các mảng dịch vụ và hỗ trợ khách hàng, marketing và truyền thông khách hàng, cũng như phát triển phần mềm và công nghệ thông tin. Điều này cho thấy ngành tài chính Việt Nam đang dần dịch chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang ứng dụng AI một cách thực chất, gắn với hoạt động kinh doanh cốt lõi.
Song song với AI, hiện đại hóa công nghệ và tăng cường an ninh đang nổi lên như những ưu tiên hàng đầu. Các tổ chức tài chính trong nước đang đẩy mạnh đầu tư vào nền tảng dữ liệu hiện đại, hệ thống giám sát mối đe dọa theo thời gian thực nhằm đối phó với rủi ro số ngày càng phức tạp, đáp ứng yêu cầu giám sát pháp lý chặt chẽ hơn và mức độ phụ thuộc ngày càng lớn vào công nghệ trong vận hành.
Dù vậy, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng bảo mật và quyền riêng tư dữ liệu, khả năng tích hợp AI với các hệ thống công nghệ cũ, cùng với chất lượng dữ liệu đầu vào vẫn là những rào cản lớn nhất cản trở việc mở rộng AI.
Trong bối cảnh trải nghiệm khách hàng ngày càng được cá nhân hóa, 42% tổ chức tài chính cho biết việc nâng cao chất lượng dịch vụ, đồng thời đảm bảo an toàn và quyền riêng tư cho dữ liệu cá nhân và doanh nghiệp, đã trở thành yêu cầu hàng đầu từ phía khách hàng. Điều này cho thấy niềm tin và an ninh đang trở thành yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của các tổ chức tài chính.
Đáng chú ý, bất chấp những thách thức hiện hữu, mức độ lạc quan của ngành vẫn duy trì ở mức rất cao. Có tới 99% người tham gia khảo sát bày tỏ sự lạc quan về các cơ hội phía trước ở cấp độ cá nhân, trong khi 96% tin tưởng vào triển vọng phát triển của chính tổ chức mình khi công nghệ và mô hình vận hành tiếp tục được đổi mới. Hiện đại hóa hệ thống vì thế được đưa lên vị trí ưu tiên hàng đầu, với 9 trên 10 tổ chức cho biết sẽ đầu tư mạnh vào lĩnh vực này trong 12 tháng tới nhằm phục vụ cho việc mở rộng AI, nâng cao khả năng chống chịu và mang lại trải nghiệm khách hàng vượt trội hơn.
Điện toán đám mây đang đóng vai trò nền tảng cho quá trình chuyển đổi này. Gần ba phần tư số tổ chức tham gia khảo sát cho biết phần lớn, thậm chí toàn bộ hệ thống phần mềm của họ đã được triển khai trên nền tảng đám mây. Điều này phản ánh vai trò của đám mây trong việc tối ưu chi phí, tăng khả năng mở rộng, đồng thời hỗ trợ cá nhân hóa dịch vụ, tuân thủ quy định và đổi mới nhanh hơn.
Nhận định về xu hướng này, ông Chris Walters, CEO của Finastra, cho rằng các quyết định công nghệ hiện nay đang nằm ở trung tâm của niềm tin, khả năng chống chịu và trải nghiệm khách hàng. Theo ông, các tổ chức tài chính tại Việt Nam đang thể hiện rõ cam kết trong việc mở rộng ứng dụng AI, song để thành công bền vững, họ cần đặc biệt chú trọng đến bảo mật, hiện đại hóa các hệ thống công nghệ kế thừa và xây dựng nền tảng công nghệ vững chắc, đáng tin cậy. Đây chính là những điều kiện tiên quyết để AI có thể tạo ra giá trị một cách an toàn và nhất quán.
Ông Chris Walters cũng nhấn mạnh mong muốn Finastra tiếp tục đồng hành cùng các tổ chức tài chính Việt Nam với vai trò đối tác chiến lược, hỗ trợ họ thích ứng với bối cảnh mới thông qua các giải pháp phần mềm hiện đại, an toàn và giàu tính đổi mới.
Nghiên cứu năm 2026 của Finastra được thực hiện với sự tham gia của 1.509 lãnh đạo và chuyên gia cấp cao tại các ngân hàng và tổ chức tài chính ở 11 thị trường lớn, bao gồm Pháp, Đức, Hồng Kông (Trung Quốc), Nhật Bản, Mexico, Ả Rập Xê Út, Singapore, UAE, Vương quốc Anh, Hoa Kỳ và Việt Nam. Tổng giá trị tài sản do các tổ chức này quản lý vượt 100 nghìn tỷ USD, tương đương khoảng một phần tư tổng tài sản tài chính toàn cầu, phản ánh mức độ đại diện và giá trị tham chiếu cao của nghiên cứu đối với xu hướng phát triển của ngành tài chính thế giới cũng như Việt Nam.
