UBND tỉnh Đồng Nai vừa có văn bản gửi Ủy ban quốc gia UNESCO tại Việt Nam cho ý kiến về việc làm quốc lộ xuyên Khu dự trữ sinh quyển thế giới Đồng Nai.
Động thái được chính quyền tỉnh đưa ra sau khi nhận ý kiến từ Khu bảo tồn thiên nhiên văn hóa Đồng Nai (cơ quan quản lý, bảo vệ rừng khu vực dự kiến mở rộng quốc lộ và cầu nối Bình Phước) cùng Sở Giao thông Vận tải tỉnh.
Theo UBND tỉnh, việc xin ý kiến "thẩm định" của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO) nhằm tổng hợp, báo cáo Thủ tướng việc quy hoạch quốc lộ 13C (nâng cấp từ đường ĐT 753) và xây cầu Mã Đà. Trước đó, Bộ Giao thông Vận tải được giao chủ trì, làm việc với hai tỉnh - nơi có dự án đi qua, để báo cáo Thủ tướng xem xét, quyết định.
Khu bảo tồn thiên nhiên văn hóa Đồng Nai rộng trên 100.000 ha, cùng với Vườn quốc gia Cát Tiên, Ramsar Bàu Sấu, Khu bảo tồn vùng nước nội địa Trị An - Đồng Nai, đã được Ủy ban UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới năm 2011. Tuy nhiên, hệ sinh thái khu bảo tồn nguy cơ bị tác động khi Bình Phước đề xuất làm cầu, đường xuyên rừng kết nối giao thương khu vực.
Trong văn bản gửi UNESCO, chính quyền Đồng Nai nêu sự lo ngại tác động của tuyến đường đến việc bảo tồn rừng tại đây. Tỉnh dẫn chứng Luật Bảo vệ môi trường, Luật Lâm nghiệp quy định về việc can thiệp đến di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt là làm cầu, làm đường trong rừng.
Việc xây dựng cầu Mã Đà xuyên qua rừng của Khu bảo tồn Thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai và vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Đồng Nai sẽ đi ngược lại định hướng chung là hạn chế phương tiện và dân cư lưu thông xuyên qua rừng nhằm bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học được nghiêm ngặt, tránh tình trạng xâm hại đến tài nguyên rừng.
Cũng theo UBND tỉnh Đồng Nai, ngày 20/1 Ủy ban quốc gia Chương trình con người và sinh quyển Việt Nam (MABVN) đã có văn bản gửi UBND tỉnh Đồng Nai, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Ủy ban quốc gia UNESCO của Việt Nam, Văn phòng UNESCO tại Hà Nội.
Trong đó, MABVN đã kiến nghị không xây dựng cầu Mã Đà vì việc xây dựng đường, cầu và các hạng mục phụ trợ sẽ kéo theo việc hình thành tuyến đường dài hơn 40km đi xuyên qua vùng lõi của rừng đặc dụng sẽ gây ra những tác động nghiêm trọng tới vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Đồng Nai. Đây là các hoạt động vi phạm nghiêm trọng Chiến lược Seville của UNESCO/MAB (chương trình Con người và sinh quyển), đi ngược định hướng của Chiến lược MAB 2015-2025, kế hoạch Hành động Lima 2016-2025. Nếu tổ chức UNESCO can thiệp thì sẽ thu hồi danh hiệu Khu dự trữ sinh quyển thế giới.
Chính vì vậy, trong văn bản, UBND tỉnh Đồng Nai kính đề nghị Ủy ban quốc gia UNESCO của Việt Nam và Tổ chức UNESCO tại Việt Nam cho ý kiến về việc xây dựng cầu Mã Đà để kết nối và nâng cấp tuyến đường Bà Hào - sân bay Rang Rang (tỉnh Đồng Nai) với đường Đồng Xoài - Đồng Phú (tỉnh Bình Phước) thành quốc lộ 13C đi qua lõi của Khu dự trữ sinh quyển thể giới Đồng Nai.
Theo tính toán, cầu Mã Đà sẽ giúp kết nối các tỉnh Tây Nguyên và Bình Phước với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cảng Cái Mép - Thị Vải, rút ngắn 60 km so với đi đường hiện tại.
Cầu dự kiến rộng 11 m, dài 90 m, bắc qua sông cùng tên. Công trình này nằm trong dự án đầu tư nâng cấp, mở rộng đường ĐT753 có chiều dài 30 km, quy mô cấp III, tổng mức đầu tư là 655 tỷ đồng, sử dụng ngân sách địa phương; được UBND Bình Phước phê duyệt chủ trương đầu tư tháng 7/2021.
Theo quy hoạch mạng lưới thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng phê duyệt tháng 9/2021, đường ĐT753 sẽ nâng cấp thành quốc lộ 13C (đi từ TP Đồng Xoài, Bình Phước đến huyện Trảng Bom, Đồng Nai).
Đây không phải lần đầu tiên Đồng Nai lo ngại dự án trên ảnh hưởng khu dự trữ sinh quyển. Cách đây gần 10 năm, Bình Phước chưa thể triển khai công trình do tỉnh bạn không đồng thuận. Phía Đồng Nai sau đó cũng chặn đường và cấm phà qua lại khúc sông trên do e ngại tác động khu bảo tồn.
