UBND thành phố Hà Nội đang lấy ý kiến người dân về dự thảo Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để đầu tư xây dựng 7 dự án đường sắt quan trọng của Thủ đô.
Theo dự thảo, khi Nhà nước thu hồi đất phục vụ các dự án này, ngoài giá bồi thường về đất được áp dụng tối đa bằng 2 lần mức quy định, người bị thu hồi đất ở được ưu tiên bố trí tạm cư theo quy định của thành phố.
Người dân bị thu hồi đất ở cũng được ưu tiên bố trí tạm cư. Với đất nông nghiệp và đất công, địa phương có thể triển khai kiểm đếm, lập hồ sơ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ngay khi phương án hướng tuyến tỷ lệ 1/2.000 được chấp thuận, song song với quá trình hoàn thiện hồ sơ tỷ lệ 1/500.
Đối với đất ở và đất phi nông nghiệp, chính quyền địa phương được tổ chức vận động, kiểm đếm và lập phương án bồi thường trong quá trình hoàn thiện hướng tuyến. Cách làm này nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị mặt bằng - một trong những khâu thường kéo dài tại các dự án hạ tầng lớn.
Nhà thầu chiến lược có trách nhiệm phối hợp với chính quyền địa phương và cơ quan chức năng vận động, thuyết phục hộ gia đình, tổ chức trong phạm vi dự án tự nguyện bàn giao mặt bằng song song với quá trình kiểm đếm, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
7 dự án dự kiến áp dụng cơ chế này gồm hai tuyến đường sắt quốc gia và 5 tuyến đường sắt đô thị. Hai dự án đường sắt quốc gia gồm cải dịch tuyến đường sắt Hà Nội - TP HCM hiện hữu, đoạn Phú Xuyên - Ngọc Hồi; tuyến đường sắt vành đai phía Đông, đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn.
Năm dự án đường sắt đô thị gồm tuyến số 1 (Thượng Phúc - Khu công nghiệp đường sắt - Ngọc Hồi - Ga Hà Nội - Yên Viên - Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - sân bay Nội Bài); tuyến số 2 (sân bay Nội Bài - Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo - Thượng Đình - Sân vận động VinFast - Trống Đồng); tuyến số 8 (Hòa Lạc - Sơn Đồng - Mai Dịch - Vành đai 3 - Lĩnh Nam - Thuận An - sân bay Gia Bình); tuyến số 10 (Võ Chí Công - Vành đai 2,5 - Vĩnh Tuy - Đông Anh); tuyến số 14 (cầu Thăng Long - Hồng Hà - Gia Lâm - Nghĩa Trụ).
Ngoài cơ chế giải phóng mặt bằng, Hà Nội dự kiến áp dụng nhiều chính sách đặc thù về lựa chọn nhà thầu, thủ tục đầu tư, huy động vốn, thử nghiệm công nghệ và chuyển giao công nghệ nhằm rút ngắn thời gian thực hiện các dự án.
Nhà thầu được lựa chọn theo hình thức chỉ định thầu rút gọn, phải tham gia xuyên suốt quá trình thực hiện dự án, có phương án tiếp nhận, chuyển giao công nghệ và cam kết giảm giá tối thiểu 15% đối với dự án đường sắt địa phương, 10% với dự án đường sắt quốc gia.
Một số hạng mục khảo sát, thiết kế và thi công cũng có thể được phép thử nghiệm có kiểm soát trước khi toàn bộ dự án được phê duyệt. Nhà thầu phải tự chịu chi phí và rủi ro nếu phần việc thực hiện trước không phù hợp với dự án sau khi được phê duyệt.
Theo dự thảo, 5 tuyến đường sắt đô thị đã khởi công tháng 6, dự kiến cơ bản hoàn thành năm 2030. Hai dự án đường sắt quốc gia khởi công dịp Quốc khánh 2/9, dự kiến hoàn thành năm 2027.