Khi Starlink của SpaceX đã có hàng triệu thuê bao trên toàn cầu, Amazon đang tăng tốc xây dựng mạng lưới Leo với hàng nghìn vệ tinh. Cả hai cùng hiện diện tại Việt Nam, nhưng ở những nấc thang khác nhau. Đằng sau câu chuyện Internet vệ tinh là một cuộc dịch chuyển đáng chú ý của ngành công nghệ không gian: từ quỹ đạo thấp xuống mặt đất, từ dịch vụ kết nối đến sản xuất thiết bị và chuỗi cung ứng.
Ngày 23/9/2026 tại New York, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã trao Giấy phép thiết lập mạng viễn thông dùng riêng cho Công ty TNHH Amazon Kuiper Việt Nam, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Theo giấy phép, Amazon Kuiper Việt Nam được thiết lập mạng viễn thông dùng riêng sử dụng đường truyền vệ tinh để thử nghiệm, kiểm tra vận hành thiết bị đầu cuối khách hàng và đánh giá chất lượng sản phẩm được chế tạo tại Việt Nam. Mạng có phạm vi toàn quốc, kết nối hệ thống vệ tinh với hạ tầng mặt đất và phải tuân thủ các quy định về viễn thông, tần số, tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng dịch vụ, an toàn và an ninh thông tin.
TỪ HÀNG NGHÌN VỆ TINH TRÊN QUỸ ĐẠO ĐẾN NHỮNG THIẾT BỊ SẢN XUẤT TẠI VIỆT NAM
Amazon Kuiper, nay mang tên Amazon Leo, đang xây dựng một trong những hệ thống Internet vệ tinh LEO lớn nhất thế giới. Chòm vệ tinh thế hệ đầu tiên được cấp phép gồm 3.232 vệ tinh, hoạt động ở độ cao khoảng 590-630 km. Đến tháng 7/2026, Amazon cho biết đã hoàn thành 14 nhiệm vụ phóng, đưa 396 vệ tinh lên quỹ đạo. Hàng trăm vệ tinh khác đã được chuẩn bị cho các đợt phóng tiếp theo.
Để đưa mạng lưới này lên quy mô toàn cầu, Amazon đã xây dựng một chuỗi triển khai tương ứng: nhà máy sản xuất vệ tinh tại Mỹ, cơ sở xử lý vệ tinh ở Florida, hệ thống gateway mặt đất và mạng lưới phóng với nhiều nhà cung cấp tên lửa. Riêng kế hoạch năm thứ hai của chương trình đặt mục tiêu thực hiện hơn 20 nhiệm vụ phóng.
Quy mô của Leo vì thế không nằm ở vài trăm vệ tinh đã có trên quỹ đạo, mà ở năng lực được Amazon xây dựng để đưa hàng nghìn vệ tinh vào vận hành trong những năm tới. Amazon cũng đang mở rộng bài toán kết nối ra ngoài Internet cố định. Hãng đã ký thỏa thuận đưa Leo lên 500 máy bay Delta trong đợt triển khai đầu tiên từ năm 2028, đồng thời phát triển các dịch vụ cho khách hàng hàng hải, doanh nghiệp và chính phủ.
Tháng 4/2026, Amazon còn công bố thỏa thuận mua Globalstar, nhằm bổ sung năng lực cung cấp dịch vụ kết nối trực tiếp tới thiết bị di động (Direct-to-Device). Theo Amazon, hướng đi này cho phép các nhà mạng mở rộng dịch vụ thoại, tin nhắn và dữ liệu tới những khu vực nằm ngoài vùng phủ của mạng di động mặt đất.
Như vậy, vệ tinh chỉ là phần nổi của một hệ thống lớn hơn. Phía sau mỗi vệ tinh là sản xuất, phóng, trạm mặt đất, thiết bị đầu cuối, phổ tần và các đối tác viễn thông. Và một phần của chuỗi đó đang bắt đầu được đặt vào Việt Nam.
Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết Amazon Kuiper Việt Nam được thành lập từ năm 2024. Việc cấp giấy phép lần này tạo cơ sở để Amazon thử nghiệm thiết bị được sản xuất tại Việt Nam, đồng thời được cơ quan quản lý xác định là cơ sở để thúc đẩy ngành công nghệ cao và mở rộng chuỗi cung ứng.
Cần lưu ý, đây mới là mạng viễn thông dùng riêng phục vụ thử nghiệm và đánh giá thiết bị, chưa phải giấy phép cung cấp dịch vụ Internet vệ tinh đại trà tại Việt Nam. Chính sự khác biệt này cho thấy Amazon đang ở một giai đoạn khác so với Starlink.
STARLINK ĐI TRƯỚC MỘT BƯỚC, VIỆT NAM TRỞ THÀNH ĐIỂM GIAO CỦA CUỘC ĐUA LEO
Nếu Amazon đang từng bước xây dựng hiện diện, Starlink của SpaceX đã có quy mô vận hành toàn cầu rất lớn. Theo tài liệu SpaceX công bố, tính đến ngày 31/3/2026, Starlink có khoảng 9.600 vệ tinh băng rộng và di động trên quỹ đạo, chiếm khoảng 75% số vệ tinh có khả năng cơ động đang hoạt động trên quỹ đạo. Mạng lưới này phục vụ khoảng 10,3 triệu thuê bao tại 164 quốc gia, vùng lãnh thổ và thị trường.
Con số này cho thấy khoảng cách đáng kể giữa Starlink và Amazon Leo ở thời điểm hiện tại. Amazon đang trong quá trình mở rộng chòm vệ tinh, trong khi Starlink đã bước vào giai đoạn khai thác thương mại ở quy mô hàng triệu thuê bao.
Tại Việt Nam, Starlink cũng đã được cấp phép triển khai dịch vụ. Ngày 13/2/2026, Công ty TNHH Starlink Services Việt Nam được cấp giấy phép sử dụng tần số và thiết bị vô tuyến điện. Giai đoạn đầu dự kiến có 4 trạm gateway và tối đa 600.000 thiết bị đầu cuối.
Theo cơ quan quản lý, Starlink được cấp hai giấy phép cung cấp dịch vụ viễn thông có hạ tầng mạng để triển khai thí điểm dịch vụ vệ tinh LEO, với tối đa 600.000 thuê bao trong giai đoạn thí điểm. Quy mô này tương đương khoảng 2,5% tổng số thuê bao băng rộng cố định tại Việt Nam.
Như vậy, cùng là những hệ thống vệ tinh LEO của các tập đoàn công nghệ Mỹ, nhưng Amazon và SpaceX đang bước vào Việt Nam bằng những cánh cửa khác nhau. Starlink hiện tập trung vào triển khai dịch vụ kết nối. Amazon, với giấy phép mới, đang có thêm một lớp hoạt động liên quan đến thử nghiệm thiết bị và sản phẩm được chế tạo tại Việt Nam.
Sự khác biệt ấy đáng chú ý trong bối cảnh Việt Nam đang thu hút ngày càng nhiều hoạt động sản xuất công nghệ cao. Bởi với ngành vệ tinh, giá trị không chỉ nằm ở việc cung cấp đường truyền. Một hệ sinh thái hoàn chỉnh còn bao gồm thiết kế, sản xuất thiết bị đầu cuối, kiểm thử, mạng mặt đất, tích hợp hệ thống và dịch vụ.
Ở quy mô toàn cầu, Amazon Leo và Starlink đều đang mở rộng theo hướng đó, dù tốc độ và mô hình khác nhau. Với Amazon, mạng lưới Gen1 gồm 3.232 vệ tinh mới là nền tảng ban đầu; với Starlink, SpaceX đang tiếp tục nâng cấp chòm vệ tinh và chuẩn bị triển khai thế hệ V3 có năng lực truyền tải lớn hơn.
Việc hai doanh nghiệp cùng hiện diện tại Việt Nam, một bên đã được cấp phép cung cấp dịch vụ thí điểm, bên còn lại vừa được cấp phép thiết lập mạng dùng riêng để thử nghiệm thiết bị, vì thế có thể được nhìn như một chỉ dấu về sự mở rộng của hạ tầng vệ tinh LEO vào thị trường Việt Nam.
