Kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9 là dịp nhiều gia đình lên kế hoạch du lịch, nghỉ dưỡng, từ những chuyến đi biển, khám phá vùng núi đến các hoạt động ngoài trời.
Tuy nhiên, thay đổi môi trường, thời tiết, chế độ ăn uống hay việc tiếp xúc với những tác nhân mới có thể khiến cơ thể phát sinh các vấn đề sức khỏe bất ngờ.
ĐI BIỂN HAY LÊN NÚI ĐỀU PHẢI CẨN TRỌNG
TS.BS Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, với nhiều gia đình, thưởng thức hải sản là một phần không thể thiếu trong mỗi chuyến du lịch biển. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm thực phẩm có thể gây ra nhiều phản ứng bất lợi, từ dị ứng đến ngộ độc histamin.
Bên cạnh những trường hợp đã có tiền sử dị ứng với tôm, cua, mực, bề bề..., một số người chưa từng ghi nhận dị ứng vẫn có thể xuất hiện các triệu chứng tương tự phản ứng dị ứng sau khi ăn cá biển.
Nguyên nhân có thể liên quan đến việc một số loại cá, đặc biệt là cá ngừ, cá thu và các loài cá có hàm lượng histidin cao, không được bảo quản ở nhiệt độ phù hợp. Khi đó, vi khuẩn có thể phân hủy histidin trong thịt cá thành histamin.
Nếu ăn phải thực phẩm chứa hàm lượng histamin cao, cơ thể có thể xuất hiện các triệu chứng như đỏ bừng mặt, ngứa, nổi mề đay, đau đầu, buồn nôn, nôn, đau bụng, thậm chí tụt huyết áp trong những trường hợp nặng.
Vì vậy, khi du lịch biển, cần ưu tiên lựa chọn những cơ sở ăn uống bảo đảm vệ sinh, chú ý đến nguồn gốc và điều kiện bảo quản hải sản, đồng thời không sử dụng những thực phẩm có dấu hiệu bất thường.
Không chỉ thực phẩm, thời tiết nắng nóng và sự thay đổi nhiệt độ đột ngột cũng có thể làm xuất hiện các phản ứng trên da ở một số người, đặc biệt là những người có cơ địa nhạy cảm.
Hạn chế phơi nắng trong thời gian dài, chủ động bảo vệ da và tránh thay đổi nhiệt độ quá đột ngột là những biện pháp cần thiết để giảm nguy cơ xuất hiện các triệu chứng bất thường.
Trong khi đó, những chuyến trekking, leo núi, cắm trại hay tham quan các khu vực rừng núi lại tiềm ẩn nhiều tác nhân dị ứng khác. Du khách có thể tiếp xúc với phấn hoa, cỏ dại, lông sâu róm hoặc bị côn trùng đốt trong quá trình di chuyển và vui chơi ngoài trời.
Đáng lưu ý, phản ứng do côn trùng đốt ban đầu có thể chỉ biểu hiện tại vị trí bị đốt nhưng cũng có khả năng nhanh chóng tiến triển thành phản ứng dị ứng toàn thân.
“Có trường hợp sau khi bị côn trùng đốt chỉ nghĩ là ngứa thông thường. Tuy nhiên, nếu sau đó xuất hiện nổi mề đay toàn thân, sưng môi, sưng mặt, nghẹn họng hoặc khó thở thì cần nghĩ đến phản ứng dị ứng nặng, thậm chí phản vệ”, TS.BS Nguyễn Hữu Trường cảnh báo.
Cùng với đó là không khí lạnh, sự thay đổi về nhiệt độ, độ ẩm hoặc các dị nguyên trong môi trường cũng có thể khởi phát hoặc làm nặng thêm các triệu chứng ở người mắc hen phế quản.
Những người có bệnh nền cần đặc biệt lưu ý, chủ động chuẩn bị đầy đủ thuốc điều trị và các vật dụng cần thiết trước khi lên đường để hạn chế nguy cơ phát sinh vấn đề sức khỏe trong chuyến đi.
NHỮNG THỨ KHÔNG NÊN THIẾU TRONG TÚI Y TẾ DU LỊCH
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM, việc chuẩn bị một túi y tế du lịch với những vật dụng cần thiết sẽ giúp chủ động xử trí ban đầu trong một số tình huống thường gặp và biết khi nào cần tìm đến cơ sở y tế.
Cụ thể, thay đổi thời tiết, môi trường hoặc tham gia các hoạt động kéo dài có thể khiến cơ thể mệt mỏi, đau đầu hoặc sốt. Vì vậy, có thể chuẩn bị thuốc hạ sốt, giảm đau thông dụng như Paracetamol với dạng bào chế và liều dùng phù hợp cho từng đối tượng.
Gel lạnh hoặc miếng dán làm mát có thể được sử dụng để tạo cảm giác dễ chịu hơn, nhưng không thay thế thuốc hạ sốt trong những trường hợp có chỉ định dùng thuốc.
Khi sử dụng thuốc, cần tuân thủ đúng liều lượng và khoảng cách giữa các lần dùng. Đặc biệt, không nên sử dụng đồng thời nhiều loại thuốc có chứa Paracetamol để tránh nguy cơ quá liều. Nếu tình trạng sốt cao kéo dài hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.
Việc di chuyển bằng ô tô, tàu hỏa, tàu thủy hoặc máy bay có thể khiến một số người gặp phải tình trạng chóng mặt, buồn nôn và mệt mỏi do say tàu xe. Có thể chuẩn bị thuốc chống say phù hợp và sử dụng theo hướng dẫn trên nhãn hoặc theo tư vấn của nhân viên y tế, đặc biệt đối với trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người có bệnh lý nền.
Một số thuốc chống say có thể gây buồn ngủ, vì vậy cần thận trọng khi lái xe, vận hành máy móc hoặc thực hiện những công việc đòi hỏi sự tập trung. Ngoài việc sử dụng thuốc, có thể nghỉ ngơi, lựa chọn vị trí ngồi thoáng khí hoặc sử dụng những mùi hương dễ chịu như gừng, vỏ cam, chanh nếu phù hợp để giảm cảm giác buồn nôn.
Bên cạnh đó, thay đổi chế độ ăn uống, ăn nhiều thực phẩm dầu mỡ hoặc thử những món ăn mới có thể dẫn đến đầy bụng, khó tiêu, táo bón hoặc tiêu chảy. Tùy từng triệu chứng, có thể chuẩn bị một số sản phẩm hỗ trợ phù hợp và lưu ý các biện pháp chăm sóc cần thiết.
Với tình trạng ợ nóng, ợ chua, có thể sử dụng thuốc hỗ trợ giảm triệu chứng theo hướng dẫn phù hợp. Khi bị táo bón, cần uống đủ nước, tăng cường rau xanh, trái cây và các thực phẩm giàu chất xơ, đồng thời duy trì vận động.
Trong trường hợp tiêu chảy, việc bù nước và điện giải đóng vai trò quan trọng, đặc biệt khi đi ngoài nhiều lần. Dung dịch bù nước và điện giải có thể được chuẩn bị sẵn và sử dụng đúng theo hướng dẫn.
Nếu tiêu chảy kéo dài hoặc đi kèm sốt cao, đau bụng nhiều, phân có máu, nôn nhiều hay các dấu hiệu mất nước như khát nhiều, khô môi, tiểu ít, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.
Đối với người có tiền sử dị ứng, việc chuẩn bị sẵn thuốc theo hướng dẫn của nhân viên y tế là điều cần thiết, đặc biệt khi đi du lịch và thay đổi môi trường sinh hoạt hoặc chế độ ăn uống.
Cần ghi nhớ và chủ động tránh những loại thực phẩm, thuốc hoặc tác nhân từng gây dị ứng. Khi thử một loại thực phẩm mới, nên sử dụng với lượng nhỏ và từng loại riêng biệt để dễ xác định nguyên nhân nếu xuất hiện phản ứng bất thường. Việc hạn chế sử dụng quá nhiều món ăn lạ cùng lúc cũng giúp giảm nguy cơ khó xác định tác nhân gây dị ứng.
Nếu xuất hiện các dấu hiệu phản ứng dị ứng nặng như khó thở, khò khè, sưng môi, lưỡi hoặc họng, chóng mặt hay choáng váng, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu và xử trí kịp thời.
Người đang điều trị các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, hen suyễn hoặc các bệnh lý khác cần chuẩn bị đầy đủ thuốc theo đơn và hướng dẫn của bác sĩ trước khi khởi hành.
Nên mang đủ thuốc cho toàn bộ thời gian của chuyến đi và dự phòng thêm một lượng phù hợp trong trường hợp hành trình kéo dài hoặc phát sinh thay đổi ngoài dự kiến.
Trong suốt chuyến đi, không nên tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều điều trị. Đồng thời, cần duy trì chế độ ăn uống phù hợp với tình trạng sức khỏe, hạn chế muối, đường, chất béo và những thực phẩm hoặc sản phẩm không phù hợp với bệnh lý đang điều trị.
Thuốc cần được bảo quản đúng theo hướng dẫn. Việc mang theo đơn thuốc hoặc những thông tin cần thiết liên quan đến quá trình điều trị cũng giúp thuận tiện hơn khi cần tìm kiếm sự hỗ trợ y tế trong chuyến đi.
Trong quá trình vui chơi, tham quan, đặc biệt là khi tham gia các hoạt động ngoài trời, những vết trầy xước hoặc chấn thương nhẹ có thể xảy ra. Vì vậy, túi y tế du lịch nên có sẵn băng cá nhân, băng cuộn, gạc y tế, bông y tế cùng nước muối sinh lý hoặc dung dịch vệ sinh, sát khuẩn phù hợp. Một chiếc kéo và nhíp nhỏ cũng có thể hữu ích trong một số tình huống sơ cứu đơn giản.
Đối với những vết thương sâu, chảy máu nhiều, vết thương do động vật cắn hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng, không nên chỉ tự xử trí tại chỗ mà cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra và điều trị phù hợp.
Ngoài thuốc và các vật dụng sơ cứu, túi y tế du lịch có thể chuẩn bị thêm nhiệt kế điện tử, khẩu trang y tế, dung dịch vệ sinh tay, kem chống nắng cùng các sản phẩm chống muỗi và côn trùng phù hợp. Đây đều là những vật dụng nhỏ gọn nhưng có thể hữu ích trong nhiều tình huống thường gặp khi di chuyển hoặc lưu trú tại nơi mới.