Nắng nóng lên tới 40°C không chỉ khiến cơ thể kiệt sức mà còn có thể gây tổn thương thận cấp nếu tình trạng mất nước kéo dài. Một trường hợp vừa được điều trị tại Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai là lời cảnh báo về nguy cơ này, đặc biệt đối với những người thường xuyên làm việc ngoài trời.
Cụ thể, nam bệnh nhân 56 tuổi làm nghề thợ xây đã nhập viện trong tình trạng mệt lả sau nhiều ngày làm việc dưới thời tiết nắng nóng, nhiệt độ ngoài trời có lúc lên tới 40°C. Công việc nặng khiến cơ thể mất nhiều nước qua mồ hôi, trong khi người bệnh chỉ uống nước theo thói quen, thường đợi khát mới uống.
Kết quả xét nghiệm cho thấy creatinin máu tăng lên 565 µmol/L, trong khi mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) chỉ còn 9 mL/phút/1,73 m2. Các bác sĩ xác định người bệnh bị tổn thương thận cấp trước thận (pre-renal AKI) do tình trạng thiếu dịch nghiêm trọng.
Người bệnh được bù dịch và kiểm soát điện giải kịp thời. Sau hai ngày, chức năng thận cải thiện rõ rệt, người bệnh tránh được nguy cơ phải lọc máu cấp cứu.
Theo ThS.BS Công Minh, Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai, thận nhận khoảng 20 - 25% lưu lượng máu từ tim. Khi cơ thể mất nhiều nước do nắng nóng mà không được bù đủ, thể tích máu tuần hoàn giảm, lượng máu đến thận cũng giảm, khiến khả năng lọc của thận suy giảm.
Nếu tình trạng thiếu máu nuôi kéo dài, tổn thương chức năng ban đầu có thể tiến triển thành tổn thương thực thể tại các ống thận, khiến quá trình hồi phục khó khăn hơn.
Theo các bác sĩ, không nên chờ đến khi khát mới uống nước, đặc biệt khi phải làm việc hoặc vận động trong môi trường nóng. Nên chủ động uống từng lượng nhỏ, thường xuyên trong ngày và tăng lượng dịch phù hợp với mức độ mất nước.
Với người lao động nặng, ra nhiều mồ hôi, việc bổ sung điện giải cũng cần được lưu ý. Có thể sử dụng Oresol pha đúng hướng dẫn trên bao bì, nước khoáng hoặc các loại đồ uống phù hợp để bù nước, điện giải. Không nên uống quá nhiều nước lọc trong thời gian ngắn, bởi điều này có thể làm rối loạn cân bằng điện giải.
Bên cạnh đó, màu sắc nước tiểu cũng là một dấu hiệu có thể giúp nhận biết tình trạng thiếu nước. Nước tiểu vàng nhạt thường cho thấy cơ thể được cung cấp đủ nước, nước tiểu vàng sẫm, cô đặc có thể là dấu hiệu cần tăng cường bù dịch.
Khi xuất hiện hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn, chuột rút hoặc mệt lả trong lúc làm việc dưới trời nóng, cần ngừng lao động, di chuyển đến nơi thoáng mát, làm mát cơ thể và bổ sung nước phù hợp. Nếu triệu chứng nặng hoặc không cải thiện, cần đến cơ sở y tế.
Các bác sĩ đặc biệt lưu ý người bệnh suy tim, suy thận mạn hoặc đang chạy thận nhân tạo không nên tự áp dụng khuyến cáo uống thật nhiều nước khi trời nóng. Khả năng đào thải nước ở những người này bị hạn chế, uống quá mức có thể gây quá tải tuần hoàn, phù phổi, tăng huyết áp hoặc làm nặng suy tim.
Nhóm người bệnh này cần tuân thủ lượng dịch vào - ra theo chỉ định của bác sĩ. Khi phải ra ngoài trời nóng, nên ưu tiên các biện pháp làm mát như mặc quần áo thoáng, tránh hoạt động ngoài trời vào thời điểm nắng nóng gay gắt và không tự ý tăng lượng nước uống.
