Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu liên tục đối mặt với lạm phát, biến động tăng trưởng và những bất ổn địa chính trị, một biến cố sức khỏe nghiêm trọng không còn đơn thuần là vấn đề y tế. Với cá nhân, gia đình, doanh nghiệp và cả các đơn vị bảo hiểm, bệnh tật có thể trở thành một cú sốc tài chính lớn nếu không được nhận diện và kiểm soát từ sớm.
Chăm sóc sức khỏe chủ động, đặc biệt là tầm soát các bệnh lý nghiêm trọng, đang dần được nhìn nhận dưới một góc độ mới: đầu tư cho sức khỏe cũng là một hình thức phòng vệ trước rủi ro tài chính.
Thay vì chỉ tìm đến bệnh viện khi cơ thể xuất hiện triệu chứng rõ ràng, ngày càng nhiều người quan tâm đến việc phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ. Đặc biệt với những bệnh lý có diễn tiến âm thầm như ung thư, tim mạch, đột quỵ hay các bệnh không lây nhiễm, thời điểm phát hiện có thể ảnh hưởng đáng kể đến phương án điều trị, thời gian phục hồi và chi phí y tế.
Khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn muộn, chi phí điều trị có thể lên tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng trong những trường hợp phức tạp. Khi đó, gánh nặng không chỉ đặt lên vai người bệnh mà còn lan sang gia đình, doanh nghiệp, quỹ phúc lợi và hệ thống bảo hiểm.
Ở góc độ kinh tế, bài toán vì vậy không chỉ là “chi bao nhiêu cho một lần tầm soát”, mà còn là “có thể giảm thiểu bao nhiêu rủi ro nếu phát hiện vấn đề sức khỏe sớm”.
Xu hướng này cũng đang được phản ánh trong ngành bảo hiểm. Phát hiện sớm giúp doanh nghiệp bảo hiểm có thêm cơ hội nâng cao chất lượng chăm sóc khách hàng, đồng thời góp phần hạn chế những khoản chi phí điều trị và bồi thường kéo dài khi bệnh đã tiến triển.
Tại nhiều thị trường, các doanh nghiệp bảo hiểm đã mở rộng quyền lợi liên quan đến khám sức khỏe định kỳ, tầm soát ung thư, tim mạch và các bệnh không lây nhiễm.
Theo một số báo cáo tại Mỹ, các công ty thuộc hệ thống BCBS đã chi khoảng 1,5 tỷ USD trong năm 2023 cho các dịch vụ chăm sóc dự phòng như khám sức khỏe, tầm soát và kiểm tra định kỳ. Khoảng 72% lượt khám dự phòng không phát sinh chi phí đồng chi trả do được bảo hiểm thanh toán toàn bộ.
Trong khi đó, UnitedHealthcare từng ghi nhận mức tiết kiệm trung bình khoảng 11% trong tổng chi phí bồi thường y tế dài hạn sau khi tăng quyền lợi khám sức khỏe định kỳ từ 9% lên 34%.
Những con số trên cho thấy y tế dự phòng không chỉ mang ý nghĩa nhân văn mà còn có thể tạo ra giá trị kinh tế. Từ đó, tầm soát sức khỏe chuyên sâu đang dần xuất hiện trong các chương trình bảo hiểm, phúc lợi doanh nghiệp và hoạt động chăm sóc khách hàng cao cấp.
Dù vậy, tầm soát công nghệ cao vẫn chưa phải dịch vụ dễ tiếp cận tại nhiều thị trường phát triển, chủ yếu do chi phí và công suất phục vụ.
Tại Mỹ, các chương trình kiểm tra sức khỏe chuyên sâu có thể có mức giá khoảng 2.500-5.000 USD mỗi lần. Tại Nhật Bản, một số gói Ningen Dock toàn diện có thể lên tới 4.000-10.000 USD, tùy phạm vi kiểm tra.
Chi phí cao không nhất thiết làm nhu cầu giảm. Ngược lại, tình trạng quá tải tại một số mô hình cho thấy nhu cầu đối với dịch vụ tầm soát chuyên sâu đang tăng nhanh.
Prenuvo, startup cung cấp dịch vụ MRI toàn thân tại Mỹ và Canada, có mức giá khoảng 2.500 USD cho một lần quét, song khách hàng tại một số thời điểm vẫn phải chờ nhiều tháng. Tương tự, Neko Health từng ghi nhận hơn 10.000 lượt tầm soát tại London và Stockholm, trong khi danh sách chờ toàn cầu lên tới hơn 100.000 người.
Thực tế này phản ánh một nghịch lý: nhu cầu kiểm tra sức khỏe chất lượng cao ngày càng lớn, nhưng khả năng cung ứng vẫn chưa theo kịp tại nhiều quốc gia.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang bắt đầu hình thành những mô hình tầm soát công nghệ cao với lợi thế về khả năng tiếp cận, thời gian thực hiện và chi phí.
NURA là một ví dụ. Trực thuộc hệ thống NURA toàn cầu, mô hình này ứng dụng công nghệ AI của Fujifilm nhằm hỗ trợ bác sĩ trong quá trình phát hiện và đánh giá các dấu hiệu bất thường liên quan đến ung thư, đột quỵ và một số bệnh lý phổ biến.
Theo thông tin từ đơn vị cung cấp, một gói tầm soát tiêu chuẩn tại NURA có mức chi phí quy đổi từ khoảng 28.000 đồng/ngày. Nếu đặt trong bài toán quản trị rủi ro dài hạn, khoản chi này có thể được xem như một khoản đầu tư phòng vệ, đặc biệt với nhóm khách hàng đô thị, người làm việc cường độ cao, chủ doanh nghiệp và nhân sự quản lý.
Quy trình tầm soát được thiết kế để hoàn tất chỉ từ 120 phút, không yêu cầu nhịn ăn và hướng tới việc rút ngắn thời gian chờ đợi.
Theo Fujifilm, công nghệ CT liều thấp được sử dụng trong hệ thống có thể giảm tới 97% liều tia so với một số quy trình CT thông thường. Hệ thống AI hỗ trợ bác sĩ nhận diện các bất thường trên hình ảnh, trong một số trường hợp có thể hỗ trợ phát hiện những tổn thương có kích thước khoảng 1 mm.
Nền tảng AI của Fujifilm được đào tạo trên hơn 400 triệu dữ liệu hình ảnh y khoa toàn cầu, nhằm hỗ trợ đánh giá mức độ nghi ngờ của tổn thương và cung cấp thêm cơ sở tham khảo cho bác sĩ trong quá trình đưa ra kết luận. Công nghệ và phần mềm AI này đã được FDA chứng nhận về tính an toàn và hiệu quả.
Không chỉ khách hàng trong nước, mô hình tầm soát công nghệ cao tại Việt Nam cũng thu hút sự quan tâm của một số người nước ngoài đang sinh sống và làm việc tại đây. Điểm đáng chú ý được họ chia sẻ là khả năng tiếp cận nhanh dịch vụ kiểm tra chuyên sâu với mức chi phí được cho là dễ tiếp cận hơn so với tại một số thị trường phát triển.
Ông R.D. Bowen, 32 tuổi, người Anh, chia sẻ: “Một mô hình tầm soát tổng quát như NURA không dễ tìm thấy tại London. Hệ thống chăm sóc sức khỏe tại Anh thường ưu tiên xử lý khi người dân đã có vấn đề sức khỏe rõ ràng. Với công nghệ như vậy, gói khám của NURA chắc chắn sẽ là một khoản chi phí đáng kể nếu thực hiện ở nước tôi”.
Câu chuyện trên cho thấy giá trị của tầm soát không chỉ nằm ở việc phát hiện bệnh. Đó còn là khả năng giúp mỗi cá nhân chủ động hơn với một trong những rủi ro khó dự đoán nhất của cuộc sống: sức khỏe.
Trong bối cảnh chi phí y tế ngày càng trở thành một biến số quan trọng trong kế hoạch tài chính của hộ gia đình, doanh nghiệp và doanh nghiệp bảo hiểm, tầm soát sớm có thể được nhìn nhận như một khoản chi cho khả năng phòng vệ, thay vì một khoản tiêu dùng đơn thuần.
Với cá nhân, đó là cách chủ động giảm nguy cơ một biến cố y tế trở thành cú sốc tài chính. Với doanh nghiệp, đây có thể là một cấu phần trong chiến lược bảo vệ nguồn nhân lực và kiểm soát chi phí phúc lợi dài hạn. Với ngành bảo hiểm, y tế dự phòng mở ra hướng tiếp cận từ “chi trả khi rủi ro xảy ra” sang “đồng hành để giảm thiểu rủi ro”.
Còn với thị trường y tế Việt Nam, sự phát triển của các mô hình tầm soát công nghệ cao có thể mở ra một hướng đi đáng chú ý: chuyển trọng tâm từ điều trị bệnh sang quản trị sức khỏe chủ động, qua đó tạo thêm giá trị cho cả người dân, doanh nghiệp và hệ thống chăm sóc sức khỏe.
