Dù cơ quan quản lý liên tục yêu cầu giảm chi phí vốn để hỗ trợ nền kinh tế, mặt bằng lãi suất huy động vẫn xuất hiện những tín hiệu tăng trở lại.
Trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động, Ngân hàng Nhà nước đã phát đi cảnh báo về nguy cơ cạnh tranh lãi suất không lành mạnh và yêu cầu các tổ chức tín dụng siết chặt việc thực hiện chủ trương giảm lãi suất.
LÃI SUẤT HUY ĐỘNG XUẤT HIỆN TÍN HIỆU TĂNG TRỞ LẠI
Thị trường tiền gửi những ngày đầu tháng 6/2026 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý khi một số ngân hàng bất ngờ điều chỉnh tăng lãi suất huy động, đặc biệt ở nhóm kỳ hạn trung và dài hạn.
Nổi bật nhất là ACB khi điều chỉnh tăng mạnh lãi suất tiết kiệm trực tuyến trên diện rộng. Theo biểu lãi suất mới, các kỳ hạn từ 1-3 tháng được nâng lên mức trần 4,75%/năm. Trong khi đó, lãi suất các kỳ hạn từ 6-12 tháng tăng trở lại vùng 7,1-7,3%/năm.
Đáng chú ý, kỳ hạn 12 tháng được điều chỉnh tăng mạnh nhất tới 1,6 điểm phần trăm, lên mức 7,3%/năm - hiện là mức lãi suất cao nhất trong biểu niêm yết của ngân hàng này.
Trước ACB, một số nhà băng khác như VCBNeo, TPBank và BIDV cũng đã có động thái tăng lãi suất huy động. Trong đó, VCBNeo đưa lãi suất trực tuyến các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên trở lại mốc 7%/năm.
Diễn biến này cho thấy áp lực huy động vốn đang gia tăng tại một số ngân hàng trong bối cảnh nhu cầu tín dụng được kỳ vọng phục hồi mạnh hơn trong những tháng cuối năm.
Tuy nhiên, xu hướng tăng lãi suất chưa diễn ra đồng loạt trên toàn hệ thống. Ngày 9/6, BIDV bất ngờ điều chỉnh giảm lãi suất sau hai lần tăng liên tiếp trước đó. LPBank hiện là ngân hàng duy nhất giảm lãi suất huy động trong tháng 6 với mức điều chỉnh từ 0,1-0,2 điểm phần trăm ở nhiều kỳ hạn.
Khảo sát thị trường cho thấy mặt bằng lãi suất vẫn có sự phân hóa khá rõ giữa các nhóm ngân hàng.
Nhóm Big4 gồm Vietcombank, VietinBank, BIDV và Agribank tiếp tục duy trì lãi suất tối đa quanh ngưỡng 6%/năm đối với các kỳ hạn dài. Trong khi đó, nhiều ngân hàng thương mại cổ phần đang niêm yết lãi suất từ 7%/năm trở lên cho các kỳ hạn từ 6-24 tháng.
Hiện SaigonBank dẫn đầu thị trường về mức lãi suất niêm yết thông thường với 7,9%/năm cho kỳ hạn 13 tháng. Cake by VPBank áp dụng mức 7,4%/năm đối với các kỳ hạn dài, trong khi MBV, PGBank, Sacombank và VIB cùng niêm yết quanh mức 7%/năm.
Ở nhóm lãi suất đặc biệt dành cho khách hàng có số dư tiền gửi lớn, PVcomBank tiếp tục dẫn đầu với mức 10%/năm cho kỳ hạn 12-13 tháng đối với khoản tiền gửi từ 2.000 tỷ đồng trở lên.
MSB áp dụng lãi suất 9%/năm cho khách hàng gửi từ 500 tỷ đồng. Trong khi đó, Vikki Bank và HDBank duy trì các chương trình lãi suất đặc biệt dao động từ 7,2-7,9%/năm.
Theo các chuyên gia, áp lực tăng lãi suất thời gian gần đây phản ánh nhu cầu huy động vốn trung và dài hạn của các ngân hàng trong bối cảnh tín dụng được kỳ vọng tăng tốc trở lại.
Tại một tọa đàm được tổ chức gần đây, ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, cho rằng áp lực lãi suất đang gia tăng khi tốc độ tăng trưởng tín dụng cao hơn đáng kể so với mức tăng cung tiền.
Theo vị chuyên gia, trong 5 tháng đầu năm, tín dụng tăng khoảng 5,72% trong khi tổng phương tiện thanh toán chỉ tăng khoảng 2,5-2,6%. Việc Ngân hàng Nhà nước duy trì chính sách kiểm soát cung tiền nhằm ổn định tỷ giá và lạm phát khiến thanh khoản hệ thống không còn dồi dào như giai đoạn trước.
Bên cạnh đó, xu hướng người dân gia tăng nắm giữ tiền mặt ngoài hệ thống ngân hàng, cùng việc doanh nghiệp giảm lượng tiền gửi không kỳ hạn (CASA), cũng tạo thêm áp lực lên hoạt động huy động vốn.
Trong bối cảnh tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) tại nhiều ngân hàng đã vượt ngưỡng 100%, dư địa giảm thêm của lãi suất huy động được đánh giá là không còn nhiều. Hiểu đơn giản, ngân hàng huy động được 10 đồng thì đang cho vay tới 11 đồng.
Thậm chí, nếu áp lực tỷ giá và lạm phát tiếp tục duy trì ở mức cao, lãi suất huy động vẫn có thể tăng thêm tại một số kỳ hạn.
Ngược lại, trong trường hợp giá vàng và giá dầu hạ nhiệt, giúp giảm áp lực tỷ giá, Ngân hàng Nhà nước sẽ có thêm dư địa để hỗ trợ mặt bằng lãi suất đi xuống.
NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC CẢNH BÁO CUỘC ĐUA LÃI SUẤT
Dữ liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy dòng tiền nhàn rỗi của người dân vẫn tiếp tục chảy mạnh vào hệ thống ngân hàng.
Tính đến cuối tháng 3/2026, tiền gửi dân cư đạt hơn 10,56 triệu tỷ đồng, tăng 2,19% so với cuối năm 2025 và thiết lập mức cao nhất từ trước đến nay.
Riêng trong quý 1, người dân đã gửi thêm khoảng 200.000 tỷ đồng vào hệ thống ngân hàng. So với cùng kỳ năm trước, lượng tiền gửi của khu vực dân cư tăng thêm hơn 3 triệu tỷ đồng.
Trong khi đó, tiền gửi của doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế lại có xu hướng đi xuống. Đến cuối tháng 3, quy mô tiền gửi của khu vực này chỉ còn hơn 6 triệu tỷ đồng, giảm 2,69% so với cuối năm trước. Diễn biến này phản ánh nhu cầu sử dụng vốn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và đầu tư đang gia tăng.
Tổng phương tiện thanh toán đến hết quý 1 đạt hơn 19,6 triệu tỷ đồng, tăng 0,98% so với cuối năm 2025.
Trong bối cảnh thị trường tiền tệ xuất hiện nhiều tín hiệu căng thẳng, Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 mới đây đã phát đi thông điệp yêu cầu các tổ chức tín dụng nghiêm túc thực hiện chủ trương giảm lãi suất huy động và cho vay.
Theo cơ quan quản lý, từ quý 4/2025 đến nay, thị trường tiền tệ xuất hiện nhiều diễn biến không thuận lợi. Thanh khoản hệ thống có thời điểm gặp khó khăn, mặt bằng lãi suất huy động và cho vay duy trì ở mức cao, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp và người dân.
Trước đó, tại Thông báo số 117/TB-NHNN ban hành sau cuộc họp ngày 9/4/2026, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các tổ chức tín dụng từ ngày 10/4 phải giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên so với mức niêm yết cuối tháng 3, đồng thời tiếp tục giảm lãi suất cho vay.
Tuy nhiên, qua công tác giám sát, cơ quan quản lý nhận thấy vẫn còn một số ngân hàng chưa thực hiện đầy đủ tinh thần chỉ đạo. Vì vậy, Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 yêu cầu các tổ chức tín dụng bảo đảm công khai, minh bạch trong việc niêm yết và áp dụng lãi suất; không để xảy ra tình trạng giảm lãi suất mang tính hình thức nhưng lãi suất thực tế áp dụng lại cao hơn mức công bố.
Cơ quan quản lý cũng yêu cầu các ngân hàng rà soát toàn bộ chương trình cộng lãi suất, chính sách ưu đãi và cơ chế lãi suất ngoại lệ nhằm tránh tạo ra cuộc đua huy động vốn thiếu lành mạnh trên thị trường.
Đồng thời, các ngân hàng phải tăng cường kiểm tra nội bộ, kiểm soát chặt việc áp dụng lãi suất thỏa thuận, phòng ngừa các hành vi gian lận hoặc lợi dụng cam kết lãi suất cao để lừa đảo khách hàng.
Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng chủ động cân đối nguồn vốn, bảo đảm thanh khoản, kiểm soát chặt rủi ro kỳ hạn giữa huy động và cho vay, đồng thời tiết giảm chi phí hoạt động để tạo dư địa giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ phục hồi sản xuất kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
