Sáng 18/9, tại sự kiện “Viet Nam Becoming: A Celebration, Viet Nam into EM” do Công ty Cổ phần Chứng khoán SSI tổ chức, đại diện FTSE Russell, Vanguard, Morgan Stanley và Virtu cùng nhìn lại quá trình Việt Nam chuẩn bị cho việc chuyển nhóm thị trường, đồng thời đưa ra những kỳ vọng về giai đoạn tiếp theo.
Điểm chung trong các chia sẻ là nâng hạng không đơn thuần là thay đổi một nhãn phân loại. Đằng sau cột mốc này là nhiều năm cải cách về khung pháp lý, hạ tầng giao dịch, thanh toán, khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và mức độ minh bạch của thị trường.
Bà Fiona Bassett, Tổng Giám đốc FTSE Russell đánh giá, việc Việt Nam bước vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp trong các bộ chỉ số cổ phiếu toàn cầu của FTSE Russell từ tháng 9/2026 là một thành tựu quan trọng, phản ánh những tiến triển trong củng cố thị trường vốn và hội nhập với cộng đồng đầu tư quốc tế.
“Tôi đánh giá rất cao sự hợp tác của Việt Nam. Việt Nam là một mô hình kiểu mẫu để các thị trường khác có thể tham khảo”, bà Bassett nói.
Theo lãnh đạo FTSE Russell, quá trình nâng hạng gắn với một câu chuyện rộng hơn về vị thế ngày càng lớn của Việt Nam trên thị trường vốn toàn cầu. FTSE Russell sẽ tiếp tục hợp tác với Việt Nam khi thị trường bước sang giai đoạn phát triển tiếp theo.
CỘT MỐC ĐÁNG NHỚ CỦA DÒNG VỐN HÀNG TỶ USD
Nếu việc nâng hạng tạo ra một cánh cửa rộng hơn đối với dòng vốn quốc tế, câu hỏi tiếp theo là lượng vốn thực sự có thể đi qua cánh cửa đó.
Ông Duncan Burns, Giám đốc phụ trách Quản lý đầu tư và Cổ phiếu toàn cầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Vanguard cho biết, tổ chức này có thể đầu tư khoảng 2,5 tỷ USD, tương đương khoảng 65.000 tỷ đồng, vào Việt Nam trong những năm tới thay mặt cho các nhà đầu tư toàn cầu.
Với một tổ chức quản lý tài sản đại diện cho hơn 60 triệu nhà đầu tư trên toàn cầu, con số này đáng chú ý không chỉ ở quy mô mà còn ở cách dòng vốn được phân bổ. Vanguard theo đuổi chiến lược đa dạng hóa danh mục, kiểm soát chi phí và phát triển các sản phẩm đầu tư theo chỉ số, do đó việc Việt Nam bước vào phạm vi đầu tư rộng hơn của các danh mục toàn cầu có thể tạo thêm một kênh tiếp cận vốn quốc tế cho thị trường.
Tuy nhiên, ông Burns cũng nhấn mạnh nâng hạng không phải điểm kết thúc. Việt Nam vẫn cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế bù trừ, thanh toán tập trung và hạ tầng thị trường để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của nhà đầu tư quốc tế.
Ở góc độ chỉ số, ông Pankaj Mataney, Giám đốc phụ trách Kinh doanh nền tảng và Chiến lược chỉ số khu vực châu Á của Morgan Stanley cho rằng, quy mô dòng vốn không nên được nhìn như một con số cố định.
Theo ông, tỷ trọng hiện tại của Việt Nam trong chỉ số thị trường mới nổi vào khoảng 50 điểm cơ bản, tương đương 0,5%. Nhưng tỷ trọng này có thể thay đổi khi ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam niêm yết, vốn hóa thị trường tăng lên và quy mô các doanh nghiệp hiện hữu mở rộng.
Nói cách khác, tác động của nâng hạng không chỉ đến từ lượng tiền mới được phân bổ vào các cổ phiếu Việt Nam. Nếu vốn hóa thị trường tăng, số lượng doanh nghiệp đủ tiêu chuẩn tham gia các bộ chỉ số tăng và tỷ trọng Việt Nam được nâng lên, nhu cầu phân bổ vốn vào Việt Nam cũng có thể mở rộng theo.
“Đây không phải là một con số cố định”, ông Mataney nói khi đề cập tới dòng vốn khoảng 2,5 tỷ USD.
LÀM GÌ ĐỂ THANH KHOẢN 3-4 TỶ USD/NGÀY
Một trong những kỳ vọng đáng chú ý được đưa ra tại sự kiện là khả năng thanh khoản thị trường chứng khoán Việt Nam tăng mạnh trong thời gian tới.
Theo ông Mataney, trong giai đoạn 2023-2024, Việt Nam từng có giá trị giao dịch hàng ngày lớn nhất ASEAN, với mức cao nhất có thời điểm tiệm cận 2 tỷ USD. Gần đây, thanh khoản giảm khi dòng tiền tập trung nhiều hơn vào Hàn Quốc, Đài Loan và Nhật Bản, đặc biệt tại các nhóm cổ phiếu liên quan đến bộ nhớ và bán dẫn.
Từ góc nhìn của Morgan Stanley, việc Việt Nam được nâng hạng tạo thêm nền tảng để thu hút sự quan tâm của dòng vốn quốc tế trong môi trường cạnh tranh ngày càng cao của thị trường vốn châu Á.
Ông Mataney dự đoán, nếu các điều kiện hiện tại được duy trì, giá trị giao dịch có thể tăng từ khoảng 800 triệu USD/ngày hiện nay lên 3-4 tỷ USD/ngày trong khoảng một năm tới.
Đây là một dự báo đáng chú ý, nhưng cần nhìn đúng bản chất. Bởi lẽ, nâng hạng không tự động biến thành thanh khoản. Dòng vốn mới, số lượng doanh nghiệp niêm yết, quy mô vốn hóa, khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và chất lượng thực thi giao dịch mới là những yếu tố quyết định lượng giao dịch thực tế.
Một chỉ dấu khác được ông Phil Chavalier, đại diện Virtu, đưa ra là chi phí giao dịch.
Virtu cho biết đã thực hiện giao dịch đầu tiên tại Việt Nam cách đây vài tháng thông qua mô hình môi giới toàn cầu. Từ cơ sở dữ liệu bao phủ khoảng 75% trong số 100 nhà quản lý tài sản lớn nhất, Virtu ước tính chi phí giao dịch cổ phiếu Việt Nam bình quân khoảng 100 điểm cơ bản cách đây hai năm.
Trong 12-18 tháng qua, khối lượng giao dịch danh nghĩa của nhóm khách hàng được theo dõi đã tăng hơn 40%, trong khi chi phí giao dịch bình quân giảm từ khoảng 100 điểm cơ bản xuống 60 điểm cơ bản.
Với các nhà đầu tư tổ chức, đây là thay đổi có ý nghĩa thực tế. Một thị trường có quy mô lớn hơn nhưng chi phí giao dịch cao vẫn có thể làm giảm mức độ hấp dẫn của dòng vốn. Ngược lại, thanh khoản cao hơn, chi phí thấp hơn và khả năng thực hiện lệnh tốt hơn có thể tạo ra vòng lặp tích cực: dòng vốn tăng giúp thanh khoản tăng, thanh khoản tăng lại làm thị trường dễ tiếp cận hơn đối với dòng vốn mới.
“Thanh khoản tạo ra thanh khoản”, ông Phil nhận định.
BÀI KIỂM TRA MỚI
Từ góc độ vận hành, ông Young Lee, Giám đốc điều hành Morgan Stanley, cho rằng cột mốc nâng hạng là kết quả của quá trình phối hợp giữa cơ quan quản lý, các công ty chứng khoán, tổ chức lưu ký, nhà môi giới và các định chế tài chính quốc tế.
Một trong những vấn đề được thảo luận trong quá trình chuẩn bị là những rào cản đối với nhà đầu tư, bao gồm các mô hình giao dịch yêu cầu ký quỹ trước và không yêu cầu ký quỹ trước, cũng như khả năng kết nối giữa hệ thống môi giới trong nước với hệ thống môi giới toàn cầu.
Young Lee, Giám đốc Điều hành Morgan Stanley
Theo ông Lee, câu hỏi quan trọng không chỉ là Việt Nam đã thay đổi quy định như thế nào, mà còn là những thay đổi đó có vận hành được trong thực tế hay không.
Đây cũng là điểm đáng chú ý nhất của giai đoạn hậu nâng hạng. Khi lượng vốn quốc tế và số lượng nhà đầu tư tham gia tăng lên, những yêu cầu về tốc độ xử lý, thanh toán, quản trị rủi ro, khả năng thực hiện lệnh và tính minh bạch của thị trường cũng sẽ cao hơn.
Vì vậy, nếu giai đoạn trước là câu chuyện đưa Việt Nam vào nhóm thị trường mới nổi, thì giai đoạn sau sẽ là câu chuyện làm thế nào để thị trường Việt Nam thực sự hấp thụ được lượng vốn lớn hơn mà không làm giảm chất lượng vận hành.
Nhìn chung, các chia sẻ tại “Viet Nam Becoming” cho thấy kỳ vọng của các định chế quốc tế đang dịch chuyển theo hướng đó. FTSE Russell nhìn nhận Việt Nam như một trường hợp đáng tham khảo về quá trình cải cách; Vanguard đã đưa ra con số khoảng 2,5 tỷ USD cho khả năng đầu tư; Morgan Stanley đặt vấn đề về sự gia tăng tỷ trọng Việt Nam trong các bộ chỉ số và khả năng thanh khoản lên 3-4 tỷ USD/ngày; còn Virtu cho thấy chi phí giao dịch đang giảm cùng với sự gia tăng của hoạt động giao dịch tổ chức.
Những con số này chưa phải kết quả của một chu kỳ mới, mà là những chỉ dấu cho thấy giá trị của việc nâng hạng sẽ được quyết định sau ngày nâng hạng. Khi cánh cửa vốn quốc tế đã mở rộng hơn, quy mô dòng vốn đi qua cánh cửa đó sẽ phụ thuộc vào chính tốc độ lớn lên, khả năng vận hành và mức độ hấp thụ vốn của thị trường Việt Nam.
