Với giá trị nhập khẩu sầu riêng của Trung Quốc lập kỷ lục 7 tỷ USD vào năm 2024, cuộc cạnh tranh giành lấy thị trường tiêu dùng top đầu thế giới đang ngày càng gay gắt hơn khi Việt Nam và Malaysia đẩy mạnh nỗ lực trở thành nhà cung cấp chính thay thế Thái Lan.
Theo dữ liệu từ hải quan Trung Quốc, nước này đã nhập khẩu 15,6 tỷ kilogram sầu riêng vào năm 2024, tăng 9,4% so với cùng kỳ năm trước. Giá trị nhập khẩu leo 4,1% lên mức cao nhất mọi thời đại là 6,99 tỷ USD – mặc dù mức tăng này là khá chậm so với tốc độ bùng nổ 66% vào năm 2023 khi Việt Nam bắt đầu tham gia mạnh mẽ vào thị trường xuất khẩu sầu riêng.
Tính riêng trong tháng 12/2024, Trung Quốc đã nhập khẩu gần 160 triệu USD sầu riêng để phục vụ nguồn cung trong nước - tăng 12% so với cùng kỳ năm trước. Sầu riêng nhập khẩu từ Thái Lan trong tháng cuối năm 2024 tăng 7,6%, nhưng tổng giá trị lại giảm 12% trong cả năm, chỉ đạt 4 tỷ USD.
Trong khi đó, nhập khẩu sầu riêng từ Việt Nam – nhà cung cấp lớn thứ hai cho Trung Quốc – đã tăng 14,6% vào tháng 12/2024 và tăng 37,56% trong cả năm 2024, đạt giá trị 2,9 tỷ USD.
Còn đối với Malaysia, sau khi được phê duyệt nhập khẩu sầu riêng tươi vào tháng 6/2024 và xuất lô hàng đầu tiên vào tháng 8/2024, quốc gia này ghi nhận giá trị xuất khẩu 5,7 triệu USD trong 5 tháng cuối năm ngoái.
Trước đó, Trung Quốc bắt đầu chấp nhận sầu riêng tươi từ Philippines vào tháng 4/2023. Nhập khẩu từ nước này đạt 32,5 triệu USD vào năm ngoái, tăng 144,4% so với cùng kỳ năm trước.
Indonesia cũng đang vận động để được phép xuất khẩu sầu riêng tươi trực tiếp sang Trung Quốc, với hy vọng chiếm được một phần trong thị trường giàu tiềm năng mà các quan chức ước tính có thể đạt quy mô 7,88 tỷ USD, theo Đài Phát thanh Cộng hòa Indonesia đưa tin vào tháng trước.
Thái Lan vốn đã thống trị thị trường sầu riêng Trung Quốc từ lâu, chiếm 68% lượng nhập khẩu vào năm 2023. Tuy nhiên, thị phần của Thái Lan ở quốc gia tỷ dân đang giảm xuống còn 57% vào năm 2024 do các vấn đề về chất lượng, xuất phát từ việc lạm dụng các đồn điền công nghiệp, và sự suy giảm sản lượng sau đợt nắng nóng gay gắt. Hồi đầu tháng này, Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã yêu cầu Thái Lan và Việt Nam phải cung cấp báo cáo kiểm tra chất lượng các lô sầu riêng sau khi phát hiện có nồng độ cao chất nhuộm hóa học Basic Yellow 2 – một chất gây ung thư - trong một số sản phẩm trước đó, theo báo cáo từ Bangkok Insight.
Kể từ ngày 10/1, cơ quan chức năng Trung Quốc đã kiểm tra ngẫu nhiên các lô hàng sầu riêng tại tất cả các cửa khẩu biên giới. Tuần trước, một phương tiện truyền thông khác của Thái Lan, Vision Thai, báo cáo rằng hải quan Trung Quốc đã trả lại khoảng 100 container sầu riêng được vận chuyển đến nước này vào thời điểm trước ngày 10/1, gây thiệt hại 500 triệu baht (khoảng 14,6 triệu USD) cho các nhà sản xuất. Cho đến ngày 20/1, Thái Lan đã nối lại xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc sau lệnh cấm tạm thời đối với loại trái cây này.
Trên thị trường tỷ dân, sự yêu thích “cuồng nhiệt” của người Trung Quốc đối với sầu riêng đã thúc đẩy một làn sóng ý tưởng sáng tạo và phương thức kinh doanh độc đáo nhằm thoả mãn nhu cầu tiêu dùng tại thị trường tỷ dân. Một nhà hàng buffet ở Thâm Quyến đã thu hút lớn với thực đơn hơn 200 món ăn chế biến từ sầu riêng, trong khi đó, nhiều hệ thống siêu thị cao cấp còn quảng bá những quả sầu riêng chất lượng cao như một món quà cưới đặc biệt.
Mặc dù Trung Quốc đã bắt đầu trồng sầu riêng tại tỉnh đảo Hải Nam để đáp ứng nhu cầu – và giữ lại một phần doanh thu khổng lồ cho doanh nghiệp địa phương – nhưng sản lượng hiện vẫn còn hạn chế, vì cây sầu riêng cần tới vài năm để đạt độ trưởng thành hoàn toàn. Bên cạnh đó, cũng có những lo ngại về giá trị dinh dưỡng của sản phẩm nội địa, sau khi một nghiên cứu gần đây cho thấy sầu riêng Trung Quốc thiếu đi một chất chống oxy hóa quan trọng thường có trong sầu riêng Việt Nam, Thái Lan.
