Dữ liệu mới cho thấy nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng mạnh trong 3 tháng đầu năm. Có kết quả này là nhờ quốc gia tỷ dân đã tích cực xây dựng thêm nhà máy và xuất khẩu lượng hàng hóa khổng lồ để chống lại cuộc khủng hoảng bất động sản nghiêm trọng và tình trạng chi tiêu chậm chạp trong nước.
ĐẦU TƯ MẠNH CHO SẢN XUẤT
Để kích thích tăng trưởng, Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, đã chuyển sang một chiến thuật quen thuộc: Đầu tư mạnh vào lĩnh vực sản xuất, bao gồm cả việc xây dựng nhiều nhà máy mới đã giúp thúc đẩy doanh số bán tấm pin mặt trời, ô tô điện và các sản phẩm khác trên toàn thế giới.
Tuy nhiên, việc Trung Quốc đặt cược vào xuất khẩu đã khiến nhiều quốc gia và công ty nước ngoài lo lắng. Họ lo ngại rằng việc xuất khẩu hàng hóa Trung Quốc đang tràn ngập các nền kinh tế ở nơi khác có thể làm suy yếu ngành sản xuất của chính họ và dẫn đến tình trạng sa thải nhân viên.
Hôm thứ ba, Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cho biết nền kinh tế đã tăng trưởng 1,6% trong quý đầu tiên so với ba tháng trước đó. Khi dự kiến cho cả năm, dữ liệu quý đầu tiên cho thấy nền kinh tế Trung Quốc đang tăng trưởng với tốc độ hàng năm khoảng 6,6%.
Trung Quốc cần tăng trưởng mạnh mẽ để giảm tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên luôn ở mức cao và giúp các công ty cũng như hộ gia đình đối phó với mức nợ rất cao.
Trong năm nay, Trung Quốc đã đặt mục tiêu tăng trưởng khoảng 5%, mục tiêu mà nhiều nhà kinh tế coi là đầy tham vọng. Năm ngoái, nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng 5,2%.
Cục Thống kê Trung Quốc công bố hôm thứ ba rằng sản lượng trong ba tháng đầu năm nay cao hơn 5,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Con số này vượt dự báo của các nhà kinh tế về mức tăng từ 4,6 đến 4,8%.
Xuất khẩu mạnh mẽ vào đầu năm nay đã giúp nâng đỡ nền kinh tế Trung Quốc. Giá trị xuất khẩu tăng 7% tính theo đồng đôla trong tháng 1 và tháng 2 so với một năm trước đó và 10% khi tính bằng đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc. Nhưng đóng góp thực tế từ xuất khẩu cho nền kinh tế nước này còn lớn hơn đáng kể, do giá cả giảm đã che khuất toàn bộ lợi ích xuất khẩu của Trung Quốc.
Guo Tingting, Thứ trưởng Bộ Thương mại cho biết tại một cuộc họp báo vào tháng trước rằng khối lượng xuất khẩu thực tế đã tăng 20% trong tháng 1 và tháng 2 so với năm ngoái. Tuy nhiên, xuất khẩu có phần chững lại trong tháng 3.
Doanh số bán lẻ cũng tăng trong năm nay, nhưng với tốc độ vừa phải là 4,7% so với ba tháng đầu năm ngoái. Với việc xuất hiện các lễ hội đường phố và các hoạt động khác, chính phủ đã khuyến khích các gia đình chi tiêu nhiều hơn, ngay cả khi nhiều người ở Trung Quốc đã tăng cường tiết kiệm để bù đắp sự sụt giảm gần đây về giá trị căn hộ của họ.
Chi tiêu du lịch nội địa và doanh thu phòng vé đều tăng trong dịp Tết Nguyên đán tháng 2, dễ dàng vượt mức trước đại dịch Covid-19. Doanh số bán điện thoại thông minh cũng tăng khi người mua Trung Quốc ngày càng thích lựa chọn các thương hiệu địa phương.
Giá cả giảm trên diện rộng, một hiện tượng có thể dẫn đến giảm phát, tiếp tục là một vấn đề, đặc biệt đối với xuất khẩu và ở cấp độ bán buôn. Các công ty Trung Quốc đang cạnh tranh để giảm giá xuất khẩu và giành thị phần lớn hơn trên thị trường toàn cầu, ngay cả khi điều này đồng nghĩa với việc phải gánh chịu tổn thất nặng nề.
Trong các cuộc họp cấp cao hồi đầu tháng này với các quan chức Trung Quốc, Bộ trưởng Tài chính Janet L. Yellen đã cảnh báo rằng hàng xuất khẩu Trung Quốc tràn ngập thị trường sẽ làm gián đoạn chuỗi cung ứng và đe dọa các ngành công nghiệp cũng như việc làm. Thủ tướng Olaf Scholz của Đức cũng bày tỏ mối quan ngại tương tự khi đến thăm Trung Quốc, mặc dù ông cũng cảnh báo chống lại chủ nghĩa bảo hộ ở châu Âu.
Trung Quốc đang tăng cường sản xuất và xuất khẩu để bù đắp sự sụt giảm sâu sắc về giá xây dựng nhà ở và căn hộ. Việc xây dựng nhà ở - và sản xuất thép, kính và các vật liệu khác cho nhà ở - là động lực tăng trưởng lớn nhất ở Trung Quốc trong nhiều năm.
Nhưng doanh số bán căn hộ mới đã giảm khá đều đặn kể từ đầu năm 2022. Hiện rất ít dự án xây dựng được khởi công, khi hàng chục chủ đầu tư vỡ nợ hoặc gần như vỡ nợ đang nỗ lực hoàn thiện những ngôi nhà mà họ đã hứa với người mua trước đó.
Các quan chức Trung Quốc đổ lỗi cho sự yếu kém của nền kinh tế Trung Quốc một phần là do lãi suất cao ở nước ngoài do Cục Dự trữ Liên bang đưa ra nhằm chống lạm phát ở Mỹ. Những mức lãi suất đó đã khiến các gia đình và công ty Trung Quốc trở nên hấp dẫn hơn trong việc chuyển tiền ra khỏi Trung Quốc, nơi có lãi suất thấp, sang nước ngoài có lãi suất cao hơn.
Liu Haoling, chủ tịch của China Investment Corporation – một quỹ đầu tư quốc gia của Trung Quốc cho biết: “Tác động tiêu cực của môi trường lãi suất cao đối với nền kinh tế vẫn tiếp tục”.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet L. Yellen đã cảnh báo rằng hàng xuất khẩu Trung Quốc tràn ngập thị trường sẽ làm gián đoạn chuỗi cung ứng và đe dọa các ngành công nghiệp cũng như việc làm.
Vị thế cường quốc sản xuất của Trung Quốc, được củng cố bởi nhiều năm chỉ đạo chính sách và hỗ trợ tài chính từ Bắc Kinh cho chính quyền và các công ty địa phương, đã khiến hàng hóa của nước này trở thành một trong những thứ rẻ nhất thế giới.
Chính phủ Mỹ tiết lộ vào tuần trước rằng giá trung bình nhập khẩu từ Trung Quốc đã giảm 2,6% trong tháng 3 so với một năm trước đó.
Trung Quốc đã yêu cầu các công ty đầu tư nhiều hơn vào nghiên cứu và phát triển với hy vọng làn sóng đổi mới sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế.
Đất nước này cũng đang yêu cầu các nhà máy theo đuổi mục tiêu tự động hóa nhiều hơn. Jin Zhuanglong, Bộ trưởng Bộ công nghiệp và công nghệ thông tin cho biết tại Diễn đàn Phát triển Trung Quốc: “Đến năm 2025, chúng ta sẽ hiện thực hóa một loại hình công nghiệp hóa mới”, đồng thời lưu ý rằng Trung Quốc đã sản xuất hơn 30% hàng hóa sản xuất của thế giới.
VẮNG VẺ
Hệ thống ngân hàng do nhà nước Trung Quốc kiểm soát đã và đang chuyển nhiều tiền hơn cho các công ty công nghiệp, giúp họ chi trả cho việc xây dựng rộng rãi các nhà máy mới. Đầu tư vào các dự án sản xuất đã tăng 9,4% trong hai tháng đầu năm nay so với một năm trước.
Nhưng nhiều hộ gia đình đang cắt giảm chi tiêu. “Các công ty Trung Quốc, trên nhiều lĩnh vực, hiện sản xuất nhiều hơn mức tiêu thụ trong nước có thể hấp thụ”, công ty tư vấn Rhodium Group cho biết trong một báo cáo vào cuối tháng 3.
Sự cảnh giác của người dân về chi tiêu là điều Li Zhenya nhìn thấy hàng ngày. Ông quản lý Izakaya Jiuben, một nhà hàng Nhật Bản ở một khu phố sầm uất tại Bắc Kinh - nơi từng là trụ sở của một số công ty công nghệ lớn nhất Trung Quốc.
Một vài năm trước, các công nhân xếp hàng bên ngoài nhà hàng, đổ ra khỏi các văn phòng gần đó để tiêu tiền trong những khoảng nghỉ ngắn giữa những ca làm việc dài. Nhưng những ngày này, nhiều chỗ ngồi của nhà hàng trống vào bữa trưa và bữa tối.
Ông Li tại Jiuben cho biết: “Mong muốn tiêu dùng của người dân hiện nay không còn cao nữa". Ông cho biết, nhà hàng này thu về doanh thu khoảng 2.156 USD/ngày, bằng khoảng một nửa doanh thu chỉ cách đây vài năm.
“Tôi đang lỗ khi điều hành nhà hàng”, anh nói.
Jiuben nằm trên tầng 4 của Trung tâm thương mại Pano City, nơi các nhà hàng quảng cáo đồ ăn Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc hoạt động cạnh những cửa hàng trống. Một số nơi trông như bị bỏ hoang: Đèn tắt nhưng một đống hộp đựng đồ ăn mang đi nằm cạnh quầy, đèn vẫn treo hoặc bàn ghế còn nguyên vẹn.
Tập trung quanh ba tòa nhà cong, giống như đá cuội do Zaha Hadid thiết kế, khu phố Wangjing từng là trung tâm hoạt động của những người lao động bận rộn nhất thủ đô Bắc Kinh. Các nhà hàng và cửa hàng được hưởng lợi từ sự hiện diện của các công ty như Alibaba, JD.com và Meituan.
Ông Li nói: “Trước đây đèn sáng khi màn đêm buông xuống, nhưng giờ đây ít nhất một nửa số đèn đã tắt.
Những sự quản lý chặt chẽ từ chính phủ bắt đầu từ năm 2020 đã buộc các công ty phải cắt giảm việc làm. Một số công ty khác thậm chí phải rời khỏi Wangjing. Các hạn chế của Covid-19 khiến khu vực lân cận bị đóng băng trong nhiều tuần liền khiến các doanh nghiệp nhỏ ở Wangjing khó phục hồi.
Kou Yueyuan, chủ tiệm bánh Smoon Bakery, nằm gần thành phố Pano cho biết: “Dịch bệnh khiến người tiêu dùng thận trọng hơn". Bà Kou nói: “Rõ ràng là khách hàng khá nhạy cảm về giá".
Bà Kou bắt đầu công việc kinh doanh của mình hơn 8 năm trước, bán các món nướng như bánh mì mướp đắng và bánh mochi. Giờ đây bà ít chú trọng hơn vào việc phát triển các loại bánh nướng mới với nhiều hương vị khác nhau. Thay vào đó, bà tập trung vào việc giữ chi phí ở mức thấp để tiệm bánh có thể đưa ra mức giá rẻ hơn.
