Nhân dịp đầu Xuân Nhâm Dần 2022, TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính – ngân hàng, đã có chia sẻ với Thương Gia xung quanh chính sách tài khoá, tiền tệ hỗ trợ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội vừa được Quốc hội thông qua lên đến 350.000 tỷ đồng.
Thưa ông, vừa qua Quốc hội thông qua gói hỗ trợ kinh tế lên tới 350.000 tỷ đồng, dư luận cho rằng đây là một con số khá lớn trong bối cảnh hiện tại. Còn ông nghĩ sao về gói hỗ trợ này?
TS. Nguyễn Trí Hiếu: Đây là gói kích thích kinh tế cho cả quốc gia, nên về quy mô theo tôi gói này nhỏ. Thực tế, doanh nghiệp và người dân mong đợi gói hỗ trợ kinh tế phải lên đến 800.000 tỷ đồng (bằng 10% GDP). Hiện GDP của Việt Nam khoảng hơn 350 tỷ USD (10% của GDP 35 tỷ USD, quy đổi ra là trên 800.000 tỷ đồng). Trên thế giới, rất nhiều nước áp dụng gói hỗ trợ kinh tế 10% GDP. Mặc dù vậy, Việt Nam đưa ra gói kích thích kinh tế 350.000 tỷ “có còn hơn không”.
Với quy mô 350.000 tỷ đồng, nhiều ý kiến lo ngại không hấp thụ được, gây nên lạm phát, quan điểm của ông về vấn đề này?
TS. Nguyễn Trí Hiếu: Theo tôi, quy mô gói này chưa phải là lớn, bởi dải đều cho mọi ngành, mọi lĩnh vực và không phải tất cả sử dụng bằng tiền mặt nên quy mô này không nghĩa lý gì, như “muối bỏ bể”. Như vậy cho thấy, nền kinh tế vẫn hấp thụ được. Vấn đề thực tế là còn thiếu để hấp thụ.
Còn về lạm phát, chỉ khi một lượng tiền rất lớn đẩy vào lưu thông thì mới dễ gây lạm phát. Lấy ví dụ ở Mỹ, hiện Mỹ đang lạm phát 6%, đó là do Ngân hàng dự trữ liên bang Mỹ năm 2022 họ tăng lãi suất, siết chặt chính sách tiền tệ để chống lạm phát, tăng lãi suất 3 lần. Mỹ bỏ lượng tiền rất lớn vào lưu thông, quy mô lên tới hơn 5.000 tỷ USD chính vì thế gây ra lạm phát.
Ở Việt Nam, đẩy một gói kích thích vào nền kinh tế lưu thông, có thể gây nên lạm phát, tuy nhiên điều này không đáng ngại. Năm 2021 tỷ lệ lạm phát theo báo cáo của Tổng cục Thống kê chỉ 1,84%, trong khi đó mục tiêu đặt ra cho năm 2021 là 4%. Trong tình trạng này lạm phát không phải đáng sợ mà đáng sợ hơn là kinh tế trì trệ, sản xuất đình đốn. Số doanh nghiệp quay lại hoạt động thấp hơn số giải thể.
Nếu nguồn cung ứng của Việt Nam mà đứt gẫy, nhu cầu của người dân lớn, nguồn tiền hạn chế, khi đó nền kinh tế vừa trì trệ, vừa lạm phát, điều này lo ngại hơn.
Tuy nhiên, trở lại vấn đề dư luận lo ngại nền kinh tế không hấp thụ được gói kích thích kinh tế, thì năm 2021, nhiều địa phương đã không giải ngân được vốn đầu tư công, tốc độ giải ngân chỉ đạt 40%, nhiều địa phương và bộ ngành đã phải trả lại vốn đầu tư công cho nhà nước, trong số đó, chỉ Bộ Giao thông Vận tải có tỷ lệ giải ngân cao nhất, lên đến hơn 70%.
Trong chính sách tài khoá, tiền tệ hỗ trợ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội, ông thấy đâu là một trong những nội dung được đặt trọng tâm?
TS. Nguyễn Trí Hiếu: Một điểm đáng lưu ý lần này, Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội chi 350.000 tỷ đồng không chỉ cho đầu tư công, thuế, ngân hàng… mà còn chú trọng chi phí chính sách đầu tư phát triển lên tới 176.000 tỷ đồng. Tôi đánh giá cao nội dung này.
Trong đó, về y tế, bố trí tối đa 14.000 tỷ đồng để đầu tư xây mới, cải tạo, nâng cấp, hiện đại hóa hệ thống y tế cơ sở, y tế dự phòng, trung tâm kiểm soát bệnh tật cấp vùng, nâng cao năng lực phòng, chống dịch bệnh của viện và bệnh viện cấp trung ương gắn với đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong lĩnh vực y tế…
Về an sinh xã hội, lao động, việc làm, cấp cho Ngân hàng Chính sách Xã hội tối đa 5.000 tỷ đồng, bao gồm cấp bù lãi suất và phí quản lý 2.000 tỷ đồng để thực hiện chính sách cho vay ưu đãi thuộc Chương trình; hỗ trợ lãi suất tối đa 3.000 tỷ đồng cho đối tượng vay vốn theo các chương trình tín dụng chính sách có lãi suất cho vay hiện hành trên 6%/năm.
Ngoài ra, đầu tư xây mới, cải tạo, nâng cấp, mở rộng và hiện đại hóa các cơ sở trợ giúp xã hội, đào tạo, dạy nghề, giải quyết việc làm tối đa 3.150 tỷ đồng…
Trong khi ngân sách của Việt Nam đang bội chi, theo ông có nên vay ODA để cho đầu tư phát triển? Ông dự báo như thế nào về kinh tế Việt Nam năm 2022?
TS. Nguyễn Trí Hiếu: Ngân sách của quốc gia gần như năm nào cũng bội chi. Việc bội chi có lẽ phải chấp nhận không thể cân đối được khi nguồn thu bị ảnh hưởng, đặc biệt chi cho an sinh xã hội. Mức bội chi 300.000 tỷ đồng năm 2021 không phải là lớn. Chắc chắn Việt Nam vẫn cần đi vay, nhưng đây không thể nào là “miếng pho mai miễn phí”. Do đó, cần phải thận trọng trong vấn đề này.
Để kinh tế năm 2022 phục hồi nhanh, theo tôi gói 350.000 tỷ đồng phải được giải ngân sớm, thủ tục phải gọn nhẹ, cần giúp người lao động, doanh nghiệp. Đầu mối giao cho cơ quan hành chính từ Trung ương đến địa phương họ giải ngân. Nếu theo quy trình, thủ tục hành chính rườm rà khiến giải ngân chậm chạp, người dân và doanh nghiệp sẽ không kịp thời tiếp cận được.
Đây là lúc không phải làm từ từ, vì dịch bệnh tác động đến kinh tế trầm trọng, nếu cứ trì trệ cuối năm GDP không thể đạt được chỉ tiêu 6% - 6,5%. Công tác giải ngân phải bắt đầu được thực hiện ngay sau khi được phê duyệt và trong 1-2 quý tới, ít nhất 50% gói hỗ trợ được giải ngân.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
