Nước ngọt, trà ngọt hay đồ uống thể thao thường xuất hiện trong bữa ăn và những khoảng nghỉ trong ngày, đến mức nhiều người khó nhận ra mình đang sử dụng chúng thường xuyên.
Tuy nhiên, một nghiên cứu mới đang đặt ra câu hỏi đáng chú ý về thói quen này khi phát hiện người uống ít nhất một khẩu phần đồ uống có đường mỗi ngày có nguy cơ mắc ung thư dạ dày cao hơn so với người hiếm khi sử dụng.
TĂNG 2,45 LẦN NGUY CƠ UNG THƯ DẠ DÀY
Theo nghiên cứu, những người uống ít nhất một loại đồ uống có đường mỗi ngày có nguy cơ mắc ung thư dạ dày cao gấp 2,45 lần so với những người uống chưa đến một khẩu phần mỗi tháng. Ung thư dạ dày hay còn gọi là ung thư bao tử hiện là loại ung thư phổ biến thứ năm trên toàn thế giới.
Để đánh giá mối liên hệ giữa đồ uống có đường và nguy cơ ung thư dạ dày, các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu sức khỏe của hơn 112.000 người tham gia hai nghiên cứu quy mô lớn được bắt đầu vào năm 1976 và 1986. Những người này được theo dõi trong nhiều năm, đồng thời cung cấp thông tin về chế độ ăn uống và lối sống.
Nhóm đồ uống có đường trong nghiên cứu bao gồm nước ngọt có gas, nước trái cây pha chế, nước chanh và đồ uống thể thao. Kết quả cho thấy những người sử dụng ít nhất một khẩu phần mỗi ngày có nguy cơ mắc ung thư dạ dày cao hơn 2,45 lần so với nhóm uống chưa đến một khẩu phần mỗi tháng.
Theo Andrew T. Chan, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa và nhà dịch tễ học tại Viện Ung thư Mass General Brigham, đồng thời là tác giả chính của nghiên cứu, cho biết nếu mối liên hệ này tiếp tục được xác nhận qua các nghiên cứu trong tương lai, việc giảm đồ uống có đường có thể trở thành một biện pháp thiết thực giúp giảm nguy cơ mắc ung thư dạ dày.
Chan cho biết ung thư dạ dày thường được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, lúc các lựa chọn điều trị trở nên hạn chế. Vì vậy, kiểm soát các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi, trong đó có chế độ ăn uống, đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa căn bệnh này.
Đáng chú ý, nghiên cứu không phát hiện mối liên hệ tương tự giữa đồ uống được làm ngọt nhân tạo và nguy cơ ung thư dạ dày. Những người uống nhiều đồ uống có gas ít calo hoặc các loại đồ uống sử dụng chất tạo ngọt nhân tạo không có nguy cơ mắc ung thư dạ dày cao hơn.
Chan cho rằng một số cơ chế có thể giải thích mối liên hệ giữa đồ uống có đường và ung thư dạ dày có thể không xuất hiện ở đồ uống dùng chất tạo ngọt nhân tạo.
Chẳng hạn, fructose có thể tác động đến quá trình chuyển hóa, trong khi lượng calo cao từ đồ uống có đường có thể góp phần gây tăng cân. Những yếu tố này không nhất thiết xuất hiện ở các loại đồ uống không chứa lượng đường hoặc calo tương tự.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa đồ uống sử dụng chất tạo ngọt nhân tạo đã được chứng minh là hoàn toàn an toàn. Theo Chan, bằng chứng về mối liên hệ giữa chất tạo ngọt nhân tạo và nguy cơ ung thư nói chung vẫn đang được nghiên cứu với kết quả chưa hoàn toàn thống nhất. Vì vậy, phát hiện của nghiên cứu không nên được hiểu là mọi loại đồ uống có chất tạo ngọt nhân tạo đều không có bất kỳ nguy cơ sức khỏe nào.
Lý do chính xác khiến đồ uống có đường có thể làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày hiện vẫn chưa được xác định. Anton Bilchik, bác sĩ ung thư ngoại khoa và giám đốc Chương trình Tiêu hóa và Gan mật tại Viện Ung thư Providence Saint John’s ở Santa Monica, California, cho rằng mức độ gia tăng nguy cơ được ghi nhận trong nghiên cứu là đáng lo ngại.
Theo Bilchik, việc tiêu thụ nhiều đồ uống có đường cũng có liên quan đến tình trạng thừa cân và béo phì. Một khả năng được đặt ra là kháng insulin có thể đóng vai trò trong mối liên hệ này.
Một yếu tố khác đáng chú ý là tình trạng viêm. Bilchik cho rằng viêm là một trong những yếu tố quan trọng liên quan đến sự phát triển của nhiều loại ung thư, trong đó có ung thư dạ dày.
Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ liệu đồ uống có đường có trực tiếp làm gia tăng tình trạng viêm hay không và liệu sự gia tăng viêm này có dẫn đến ung thư dạ dày hay không. Do đó, vẫn cần thêm nghiên cứu để xác định cơ chế đằng sau mối liên hệ được quan sát.
NHỮNG CÁCH GIẢM THÓI QUEN UỐNG ĐỒ UỐNG CÓ ĐƯỜNG
Để giảm lượng đồ uống có đường, Meridan Zerner, chuyên gia dinh dưỡng và người sáng lập Meridan Zerner Nutrition tại Dallas, Texas, khuyến nghị bắt đầu bằng một thay đổi nhỏ mỗi ngày thay vì cố gắng loại bỏ hoàn toàn ngay lập tức.
Cụ thể, cách đơn giản nhất là thay thế một loại đồ uống có đường thường dùng, chẳng hạn thay nước ngọt hoặc trà ngọt vào buổi chiều bằng nước lọc, nước có gas hoặc trà đá không đường. Việc giảm dần lượng tiêu thụ có thể dễ thực hiện và duy trì hơn so với ngừng uống đột ngột.
Với trà ngọt, có thể bắt đầu bằng cách pha một nửa trà có đường và một nửa trà không đường, sau đó từ từ giảm lượng trà có đường. Với nước ngọt, có thể pha thêm nước có gas để giảm lượng nước ngọt sử dụng hoặc chuyển từ uống mỗi ngày sang chỉ uống vài ngày trong tuần.
Cũng cần lưu ý rằng đồ uống có đường không chỉ bao gồm nước ngọt. Tùy sản phẩm và thương hiệu, nước chanh, đồ uống dạng sinh tố và một số loại nước uống thể thao cũng có thể chứa lượng đường đáng kể. Vì vậy, nên sử dụng những loại đồ uống này ở mức hạn chế hoặc ưu tiên các sản phẩm ít đường, không đường.
Ngoài ra, đọc kỹ nhãn dinh dưỡng cũng là một cách giúp kiểm soát lượng đường nạp vào cơ thể. Bên cạnh việc xem khẩu phần, cần chú ý đến lượng đường bổ sung và các thành phần có tên như siro ngô hàm lượng fructose cao, siro mía, glucose, dextrose, sucrose, siro cây thùa và nước ép trái cây cô đặc. Sự xuất hiện của những thành phần này có thể cho thấy sản phẩm chứa một lượng đường đáng kể.