Chế độ ăn uống có ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ khó chịu và khả năng hồi phục của dạ dày. Khi dạ dày đang nhạy cảm, một số thực phẩm quen thuộc có thể vô tình làm cơn đau trở nên nặng hơn, gây đầy bụng, ợ nóng hoặc trào ngược. Dưới đây là những nhóm thực phẩm và đồ uống nên hạn chế để giúp dạ dày được nghỉ ngơi và phục hồi tốt hơn.
1. Sữa và các thực phẩm từ sữa
Khi bị đau dạ dày, nên hạn chế sữa và các sản phẩm từ sữa trong vài ngày, hoặc có thể lựa chọn sữa không chứa lactose. Do hàm lượng lactose cao, những thực phẩm như sữa và phô mai thường khó tiêu hóa, đặc biệt là với những người thiếu men lactase (enzyme cần thiết để phân giải lactose). Ước tính có khoảng 70% dân số thế giới gặp tình trạng thiếu hụt enzyme này.
Ngoài ra, virus gây bệnh đường tiêu hóa có thể làm giảm tạm thời lượng lactase trong cơ thể, ngay cả khi trước đó việc tiêu hóa lactose không gặp vấn đề. Tình trạng khó chịu khi dùng sữa và các chế phẩm từ sữa có thể kéo dài đến khoảng một tháng sau khi cơ thể hồi phục hoàn toàn.
2. Đồ uống có ga
Khi dạ dày đang khó chịu, nên ưu tiên nước lọc hoặc các loại nước điện giải ít đường thay cho nước ngọt có ga.
Đồ uống có ga dễ tạo ra lượng khí dư thừa trong dạ dày, gây ợ hơi, đầy bụng và chướng bụng, từ đó làm tình trạng đau dạ dày trở nên trầm trọng hơn.
Bên cạnh đó, nhiều loại đồ uống có ga còn có tính axit cao có thể làm rối loạn môi trường axit của đường tiêu hóa, dẫn đến tiêu hóa kém, ợ nóng và trào ngược axit.
3. Socola và caffeine
Socola và các thực phẩm chứa caffeine cũng có thể gây khó chịu cho dạ dày. Ở những người không dung nạp lactose, socola có chứa sữa dễ gây đầy hơi, chướng bụng và tiêu chảy. Đồng thời, caffeine trong socola có thể làm tăng độ axit của dạ dày, dẫn đến đau dạ dày hoặc ợ nóng.
Không chỉ vậy, caffeine và cacao còn có khả năng làm giãn cơ thắt thực quản dưới, bộ phận có vai trò ngăn thức ăn và axit dạ dày trào ngược lên thực quản. Dù nhiều người vẫn có thể ăn socola với lượng vừa phải mà không gặp vấn đề nhưng khi dạ dày đang yếu, tốt nhất nên hạn chế để tránh làm tình trạng khó chịu nặng hơn.
4. Thực phẩm nhiều chất béo
Thực phẩm chứa nhiều chất béo thường khó tiêu hóa và dễ gây cảm giác nặng nề cho dạ dày. Chất béo có thể làm tăng tình trạng chướng bụng do kích thích cơ thể sản sinh nhiều hormone đường ruột cholecystokinin (CCK). Hormone này ảnh hưởng đến cảm giác no và làm chậm quá trình thức ăn di chuyển ra khỏi dạ dày.
Khi đang bị đầy hơi, việc tiêu thụ thực phẩm nhiều chất béo càng dễ khiến cảm giác chướng bụng và no kéo dài hơn. Sự gia tăng nồng độ CCK trong giai đoạn này cũng có thể làm tình trạng buồn nôn trở nên rõ rệt và khó chịu hơn.
5. Gia vị cay
Gia vị cay và các món ăn nêm nếm đậm thường không phù hợp khi dạ dày đang nhạy cảm. Trong chế độ ăn nhạt, thực phẩm quá cay có thể làm các triệu chứng khó chịu trở nên nghiêm trọng hơn. Một thành phần trong ớt là capsaicin có khả năng gây kích ứng đường tiêu hóa, đặc biệt ở những người bị khó tiêu.
Mặc dù đồ ăn cay không phải là nguyên nhân trực tiếp gây loét dạ dày nhưng chúng có thể làm kích ứng và khiến các vết loét sẵn có trở nên đau rát và khó chịu hơn.
6. Rượu bia
Rượu bia là một trong những yếu tố dễ làm tổn thương dạ dày và nên tránh khi đang gặp các vấn đề tiêu hóa. Chúng có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, làm tăng cảm giác đau rát, buồn nôn và khó chịu.
Không chỉ vậy, rượu bia còn có tác dụng lợi tiểu, khiến cơ thể đi tiểu nhiều hơn và dễ rơi vào tình trạng mất nước. Khi cơ thể thiếu nước, quá trình hồi phục của dạ dày sẽ chậm lại, đồng thời các triệu chứng như mệt mỏi và khó chịu cũng có thể trở nên rõ rệt hơn.
7. Thực phẩm siêu chế biến
Thực phẩm siêu chế biến thường chứa nhiều phụ gia, chất béo, lactose và đường, những thành phần có thể làm dạ dày bị kích thích và khiến cơn đau trở nên nghiêm trọng hơn. Các loại thực phẩm này cũng dễ gây khó tiêu, đầy bụng và làm tăng cảm giác khó chịu ở đường tiêu hóa.
Việc loại bỏ hoàn toàn thực phẩm chế biến khỏi chế độ ăn uống hàng ngày có thể không dễ thực hiện. Tuy nhiên, trong giai đoạn dạ dày đang yếu, nên cố gắng ưu tiên các thực phẩm nguyên chất hoặc chỉ qua chế biến tối thiểu để giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa và hỗ trợ quá trình hồi phục.
8. Thực phẩm có tính axit
Thực phẩm có tính axit cao như trái cây họ cam quýt, sốt cà chua hay ớt có thể kích thích dạ dày và làm tăng nguy cơ trào ngược axit. Không chỉ các món ăn, ngay cả những loại nước ép trái cây như nước cam hoặc nước dứa cũng chứa nhiều axit, dễ gây cảm giác nóng rát, ợ chua và khó chịu ở dạ dày.
Thay vào đó, nên lựa chọn những loại trái cây có tác dụng bù nước và hàm lượng axit thấp hơn để nhẹ nhàng hơn với hệ tiêu hóa. Các loại trái cây như dưa hấu, dưa lưới hoặc dưa gang thường dễ ăn, giúp làm dịu dạ dày và hạn chế kích ứng.
