Philippines đang đứng trước cơ hội thu hút được khoản đầu tư lớn nhất vào ngành công nghiệp ô tô trong nhiều thập kỷ, khi hai nhà sản xuất xe điện nổi bật của châu Á cân nhắc mở rộng hoạt động sản xuất tại nước này.
Tập đoàn Vingroup dự kiến đầu tư 500 triệu USD để xây dựng một tổ hợp sản xuất ở phía nam Manila. Trong khi đó, Mitsubishi đang cân nhắc rót 7 tỷ peso (374,5 triệu USD) để lắp ráp xe hybrid tại nhà máy hiện có của hãng trong khu vực.
Hai đề xuất này là dấu hiệu rõ ràng nhất từ trước đến nay cho thấy Chiến lược Ưu đãi Xe điện (Evis) của Philippines có thể bắt đầu thu hút được dòng vốn đầu tư sản xuất mà nước này đã nỗ lực tìm kiếm trong nhiều năm. Theo chương trình Evis, các nhà sản xuất có thể nhận được hỗ trợ tài chính lên tới 60 tỷ peso nhằm khuyến khích hoạt động lắp ráp xe điện, sản xuất xe điện và các linh kiện quan trọng ngay tại Philippines.
Sau cuộc gặp với đại diện Vingroup trong tháng này, Bộ trưởng Thương mại Philippines Cristina A. Roque cho biết tập đoàn đang khảo sát các khu kinh tế tại tỉnh Batangas. Đây là trung tâm công nghiệp nằm cách Manila khoảng 90 km về phía nam, có lợi thế về khả năng tiếp cận cảng biển để nhập khẩu linh kiện và phục vụ hoạt động xuất khẩu trong tương lai.
Tổ hợp được đề xuất có diện tích 300 ha, với công suất ban đầu dự kiến đạt 200.000 xe điện bốn bánh mỗi năm, phục vụ cả thị trường trong nước và xuất khẩu. Dự án dự kiến khởi công trong quý 1/2027 và hoàn thành trong vòng 12 - 18 tháng.
Mitsubishi, thương hiệu ô tô lớn thứ hai tại Philippines với 16,3% thị phần (sau Toyota với 49,3%), cũng đang cân nhắc nâng cấp, mở rộng nhà máy tại Santa Rosa, tỉnh Laguna. Đây là một trung tâm sản xuất quan trọng của nước này, nằm cách Manila 40 km về phía nam. Ông Ritsu Imaeda, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc điều hành Mitsubishi Motors Philippines, cho biết kế hoạch đầu tư vẫn có thể thay đổi. Công ty đang hướng đến chương trình Evis, nhưng đồng thời cân nhắc một cơ chế ưu đãi khác dành cho các nhà sản xuất xe sử dụng động cơ đốt trong.
Mặc dù Evis được thiết kế nhằm thu hút các hãng xe tham gia lắp ráp trong nước, sản xuất linh kiện và cuối cùng là xây dựng chuỗi cung ứng phục vụ xuất khẩu, tiến độ ban hành hướng dẫn triển khai chậm đang gây cản trở.
Các nhà phân tích tại AB Capital Securities cho rằng những hướng dẫn cuối cùng của chương trình, cùng đề xuất gia hạn chính sách miễn thuế nhập khẩu xe điện đến sau năm 2028, sẽ là những yếu tố then chốt thúc đẩy các quyết định đầu tư này.
NHU CẦU EV BÙNG NỔ NHƯNG NĂNG LỰC SẢN XUẤT CÒN HẠN CHẾ
Theo Phòng Thương mại các nhà sản xuất ô tô Philippines (Campi), tổng doanh số ô tô tại nước này trong 9 tháng đầu năm 2026 giảm 10,2% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 307.060 chiếc. Nhưng doanh số xe điện chạy pin, xe hybrid và xe hybrid sạc ngoài (plug-in hybrid) lại tăng vọt 163% trong cùng kỳ, đạt 54.372 chiếc, đưa tỷ trọng của các dòng xe này lên 17,7% tổng thị trường.
Sự trái chiều này phản ánh tình trạng thị trường đang chịu sức ép từ giá nhiên liệu đắt đỏ, chi phí vay vốn cao và đồng nội tệ mất giá.
BMI, bộ phận nghiên cứu của Fitch Solutions, nhận định giá nhiên liệu bán lẻ tăng cao đang làm suy yếu nhu cầu ô tô nói chung, nhưng đồng thời giúp các dòng xe sử dụng hệ truyền động điện trở nên hấp dẫn hơn về mặt giá trị so với xe truyền thống.
VinFast là một trong những doanh nghiệp hưởng lợi rõ nét nhất từ xu hướng này. Đơn vị VinFast tại Philippines bán được 5.417 xe trong 9 tháng đầu năm nay, so với chỉ 115 chiếc trong cả năm 2025, và kỳ vọng doanh số sẽ vượt 8.000 chiếc trong năm nay. Dữ liệu của Campi cho thấy VinFast là thương hiệu xe điện chạy pin bán chạy nhất Philippines trong giai đoạn này, chiếm 33,8% thị phần của phân khúc.
Tesla đứng thứ hai với 3.460 chiếc, tiếp theo là thương hiệu Omoda & Jaecoo của Trung Quốc với 2.443 chiếc. BYD không phải thành viên Campi nên không được tính trong thống kê của hiệp hội này. Dù vậy, theo số liệu mới nhất hiện có, hãng đã bán được 5.844 xe điện chạy pin tại Philippines trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 8/2026.
Tốc độ tăng trưởng nhanh của thị trường Philippines diễn ra trên nền quy mô còn nhỏ, khiến nước này vẫn tụt lại phía sau phần lớn các quốc gia trong khu vực. Philippines và Malaysia là hai thị trường có tỷ lệ sử dụng xe điện thấp nhất trong nhóm 6 nền kinh tế lớn của ASEAN (Asean-6).
BMI dự báo nhu cầu xe điện sẽ tiếp tục tăng. Theo đó, doanh số xe điện tại Philippines được dự báo tăng 11,2% so với năm trước, đạt 32.776 chiếc trong năm 2026 và tăng lên 91.730 chiếc vào năm 2030.
ĐÁNH GIÁ VỀ TIỀM NĂNG TRONG DÀI HẠN
Sự bùng nổ của thị trường xe điện một lần nữa đặt ra câu hỏi lâu nay rằng liệu Philippines có thể biến một thị trường tiêu dùng đang tăng trưởng nhanh thành cơ sở sản xuất đủ sức cạnh tranh hay không?
Philippines vẫn là một mắt xích nhỏ trong ngành sản xuất ô tô khu vực. Năm 2025, Thái Lan và Indonesia mỗi nước sản xuất hơn 1 triệu xe hạng nhẹ mỗi năm, trong khi sản lượng của Philippines chỉ đạt khoảng 102.000 chiếc. Khoảng cách này phản ánh tình trạng phụ thuộc vào nhập khẩu đã kéo dài nhiều thập kỷ của Philippines. Cụ thể, các mẫu xe và linh kiện đều được nhập khẩu, trong khi xe điện chạy pin và những phụ tùng liên quan lại được miễn thuế nhập khẩu theo chính sách có hiệu lực đến năm 2028. Chính sách này giúp giảm giá bán cho người tiêu dùng, nhưng đồng thời giúp giảm áp lực trước mắt buộc các doanh nghiệp phải sản xuất trong nước.
Toyota Motor Philippines từng nhận định rằng chỉ riêng các ưu đãi tài chính sẽ không đủ để tạo ra một chuỗi cung ứng xe điện có sức cạnh tranh. Doanh nghiệp nhấn mạnh, các nhà cung cấp trong nước phải có khả năng cung ứng linh kiện chất lượng với chi phí hợp lý thì các hãng ô tô mới có thể chuyển sang sử dụng nguồn cung nội địa.
Thị trường hậu mãi có thể là một điểm khởi đầu để Philippines tham gia sâu hơn vào ngành công nghiệp này. Công ty nghiên cứu thị trường toàn cầu Imarc Group dự báo quy mô thị trường hậu mãi xe điện tại Philippines sẽ tăng từ 332,9 triệu USD năm 2025 lên 1,65 tỷ USD vào năm 2034, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép hàng năm gần 19%. Động lực đến từ việc gia hạn chính sách miễn thuế nhập khẩu và mở rộng sản xuất phụ tùng thay thế trong nước.
Bà Kirti Sharma, chuyên gia phân tích của Imarc, cho biết các mối quan hệ hợp tác giữa nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) và các doanh nghiệp sản xuất linh kiện của Philippines đang góp phần giảm chi phí và rút ngắn thời gian giao hàng, đặc biệt đối với pin, bộ chuyển đổi sạc và phụ kiện nội thất xe. Dù vậy, các yếu tố kinh tế vĩ mô đang làm gia tăng thêm rủi ro.
Ngày 22/10, Ngân hàng Trung ương Philippines tăng lãi suất giao dịch mua lại đảo ngược (reverse repurchase rate) thêm 50 điểm cơ bản, lên 5,5%. Đây là lần tăng thứ tư liên tiếp và cũng là mức tăng lớn hơn dự kiến, trong bối cảnh cơ quan này tìm cách kiềm chế áp lực lạm phát.
Đồng peso cũng giảm xuống mức thấp kỷ lục, gần 64 peso đổi 1 USD, khiến chi phí nhập khẩu ô tô và linh kiện tăng lên, ngay cả khi giá nhiên liệu cao đang củng cố lý do để người tiêu dùng chuyển sang sử dụng xe điện.
