Căng thẳng tại Trung Đông đang trở thành biến số mới của thị trường tiền tệ toàn cầu, khi những diễn biến quân sự giữa Mỹ và Iran bất ngờ leo thang vào cuối tháng 2 đã kích hoạt làn sóng tìm kiếm tài sản trú ẩn. Đồng USD vì thế quay đầu tăng giá sau nhiều tháng suy yếu, kéo theo những tác động đáng kể lên tỷ giá trong nước.
Báo cáo Thị trường tiền tệ tháng 2/2026 của Công ty Chứng khoán MB (MBS) cho thấy chỉ số DXY – thước đo sức mạnh của đồng USD so với rổ tiền tệ chủ chốt – tăng 0,6% trong tháng, đánh dấu tháng tăng đầu tiên kể từ tháng 10/2025. Khởi đầu quanh 97 điểm, đồng bạc xanh chủ yếu dao động trong vùng 96–97 điểm trước khi tăng lên 97,6 điểm vào cuối kỳ.
Động lực ban đầu đến từ các dữ liệu kinh tế Mỹ tích cực: chỉ số giá sản xuất (PPI) tháng 1 tăng 2,9%, cao hơn mục tiêu 2%, trong khi thị trường lao động ghi nhận thêm 130.000 việc làm – mức tăng mạnh nhất trong 13 tháng – kéo tỷ lệ thất nghiệp xuống 4,3%. Những tín hiệu này củng cố quan điểm rằng lạm phát vẫn dai dẳng và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chưa có nhiều dư địa để sớm nới lỏng chính sách.
Biên bản cuộc họp tháng 1 của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) cho thấy một số quan chức sẵn sàng cân nhắc tăng lãi suất nếu lạm phát không hạ nhiệt như kỳ vọng.
Tuy nhiên, cú hích mạnh hơn với USD lại đến từ yếu tố địa chính trị. Việc xung đột Mỹ – Iran bùng phát sau chuỗi đàm phán hạt nhân thất bại đã khiến tâm lý thận trọng lan rộng, dòng tiền phòng thủ quay trở lại với đồng bạc xanh.
Theo ông Heng Koon How, Trưởng bộ phận Chiến lược thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB Singapore, đà tăng của USD hiện chủ yếu mang tính ngắn hạn và phản ánh sự suy giảm khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư.
Tác động của căng thẳng Trung Đông không chỉ dừng ở thị trường ngoại hối mà còn lan sang giá dầu – biến số có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lạm phát Mỹ. Nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao, áp lực giá cả có thể gia tăng trở lại, buộc Fed phải kéo dài thời gian duy trì lãi suất cao, thậm chí không loại trừ khả năng điều chỉnh tăng nếu lạm phát tiến sát ngưỡng 4%.
Một chỉ báo được giới đầu tư theo dõi sát là giá xăng tại Mỹ, đặc biệt nhạy cảm trong bối cảnh nước này bước vào kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Khi lợi suất USD neo cao, sức hấp dẫn của đồng tiền này được củng cố, qua đó tạo áp lực lên các đồng tiền của thị trường mới nổi, trong đó có VND.
Diễn biến trong tháng 2 cho thấy tỷ giá USD/VND đã có phản ứng nhất định. Tỷ giá liên ngân hàng tăng 0,4% so với tháng trước, lên 26.058 VND/USD, dù vẫn thấp hơn 0,8% so với đầu năm.
Tỷ giá trên thị trường tự do tăng 0,85%, lên 26.700 VND/USD, trong khi tỷ giá trung tâm do Ngân hàng Nhà nước công bố giảm nhẹ 0,1% so với tháng trước. Những biến động này phản ánh tác động tức thì từ thị trường quốc tế, song mặt bằng chung vẫn trong tầm kiểm soát.
Ở góc nhìn trung hạn, MBS cho rằng USD có thể suy yếu trở lại khi sự phân hóa chính sách tiền tệ giữa các nền kinh tế ngày càng rõ nét, với dự báo chỉ số DXY có thể lùi về quanh 95 điểm từ giữa năm 2026.
Khi chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và các quốc gia khác thu hẹp, đồng tiền của các thị trường mới nổi, bao gồm Việt Nam, sẽ được hưởng lợi. Tuy nhiên, áp lực lên tỷ giá trong năm nay không chỉ đến từ bên ngoài.
Dù Việt Nam đạt thặng dư thương mại hơn 20 tỷ USD trong năm 2025, phần lớn đến từ khu vực FDI, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước vẫn thâm hụt gần 30 tỷ USD, cho thấy nhu cầu USD phục vụ nhập khẩu và mở rộng sản xuất còn lớn.
Bên cạnh đó, nhập khẩu được dự báo tăng đồng tốc với xuất khẩu trong năm 2026, đặc biệt là nhập khẩu từ Mỹ khi Việt Nam tiếp tục điều chỉnh cán cân thương mại song phương. Nếu giá vàng quốc tế vượt 5.000 USD/ounce trong bối cảnh bất ổn địa chính trị kéo dài, nhu cầu nhập khẩu vàng gia tăng cũng sẽ tạo thêm áp lực lên nguồn cung ngoại tệ.
Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc phân tích Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, chiến sự tại Trung Đông sẽ tạo áp lực lên kinh tế nói chung và tỷ giá hối đoái tại Việt Nam nói riêng.
Bởi chiến sự tác động ngay tức thì đến giá dầu và cũng kéo theo nhiều hàng hóa khác đi lên. Nếu lạm phát có xu hướng tăng thì khả năng cao là Fed sẽ phải điều chỉnh lại chính sách tiền tệ trong thời gian tới với khả năng là kéo dài thời gian giảm lãi suất.
Hay nói cách khác, lãi suất của Mỹ có thể tiếp tục neo ở mặt bằng cao nếu chiến sự tại khu vực Trung Đông kéo dài. Thậm chí cũng không loại trừ khả năng lạm phát ở Mỹ quay trở lại khoảng 4% thì Fed cũng có thể tăng lãi suất trở lại. Khi lãi suất của Mỹ neo cao thì sẽ tạo ra áp lực lớn cho tỷ giá USD/VND ở Việt Nam.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh hiện nay, các nhà đầu tư có khuynh hướng nắm giữ tài sản phòng thủ an toàn như vàng và USD. Điều này cũng tạo thêm áp lực lên tỷ giá hối đoái trong nước. Giá USD thế giới và trong nước tăng 2 ngày vừa qua đã phản ánh tâm lý của nhà đầu tư khi chiến sự bùng phát và leo thang.
Từ những phân tích đó, ông Nguyễn Thế Minh cho rằng áp lực lên tỷ giá hối đoái USD/VND của Việt Nam đang tăng trở lại nhưng mức độ tăng như thế nào sẽ phụ thuộc nhiều vào tình hình chiến sự tại Trung Đông. Nếu tình hình căng thẳng càng kéo dài thì áp lực này càng tăng.
Tuy nhiên, trong lịch sử gần đây, các đợt căng thẳng tại Trung Đông thường kéo dài không quá 1 tháng. Vì vậy ông cũng kỳ vọng lần này chiến sự cũng sẽ sớm hạ nhiệt. Trong bối cảnh hiện nay, khi áp lực lên tỷ giá hối đoái cao thì Việt Nam muốn giữ ổn định phải tăng lãi suất trong ngân hàng. Trường hợp duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế thì tỷ giá USD/VND sẽ đi lên.
Cân bằng các yếu tố trong và ngoài nước, MBS dự báo tỷ giá USD/VND năm 2026 có thể tăng khoảng 2,5–3%, song vẫn trong vùng ổn định tương đối.
Trong ngắn hạn, đồng USD đang hưởng lợi từ dòng tiền phòng thủ, nhưng xu hướng dài hạn vẫn phụ thuộc vào quỹ đạo lạm phát Mỹ và thông điệp chính sách của Fed. Với Việt Nam, áp lực đã quay trở lại, song chưa vượt khỏi khả năng kiểm soát và biến số then chốt vẫn nằm ở diễn biến địa chính trị cách xa nửa vòng trái đất.