Khi các sân bay Trung Đông đồng loạt đóng cửa do tình hình chiến sự nhanh chóng lan rộng khắp khu vực, bầu trời trên một vùng rộng lớn của Tây Á gần như rơi vào im lặng, trong lúc khói bốc lên từ Dubai cho tới Doha.
Chỉ cần một thao tác kiểm tra nhanh trên hệ thống theo dõi chuyến bay FlightAware cũng đủ cho thấy xung quanh Sân bay Quốc tế Imam Khomeini gần như không có hoạt động nào. Iran biến mất khỏi bản đồ hàng không. Các sân bay tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Israel cũng “tắt đèn” trong ngày 28/2, khiến hàng nghìn hành khách mắc kẹt và gây gián đoạn nghiêm trọng đối với một số trung tâm trung chuyển nhộn nhịp nhất thế giới.
Bất kể kết quả của cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran ra sao, ngành du lịch sẽ cần thời gian để phục hồi sau cú sốc này. Không có một lối thoát nhanh chóng nào khỏi ván cờ đầy rủi ro hiện tại.
Vậy, tất cả những diễn biến hiện nay đã, đang và sẽ tác động ra sao đến ngành du lịch?
Trước hết, tuyến bay đường dài giữa Vương quốc Anh và Australia đang rơi vào tình trạng xáo trộn nghiêm trọng. Các luồng hành khách buộc phải tìm đường vòng, nhiều khả năng qua Hồng Kông, Bangkok hoặc Singapore - những điểm trung chuyển vận hành trơn tru và đã tiếp nhận một phần lưu lượng này. Không loại trừ khả năng Mumbai hoặc New Delhi cũng sẽ tham gia cuộc đua, trong bối cảnh Air India tìm cách tái khẳng định vị thế.
Trong ngắn hạn, Cathay Pacific, Thai Airways International và Singapore Airlines sẽ hưởng lợi từ sự chuyển hướng này. Tuy nhiên, hành khách có thể phải trả mức giá vé cao hơn. Dù vậy, sự cạnh tranh giữa các trung tâm trung chuyển lớn có thể giúp giá vé hạ nhiệt về sau.
Xu hướng thay đổi hành trình cũng đi kèm các gói ưu đãi quá cảnh và tour tham quan thành phố. Hồng Kông và Singapore vốn luôn tích cực khai thác mô hình này, trong khi Bangkok, điểm đến vốn đã quá tải, khả năng cao sẽ tiếp tục nằm trong danh sách ưu tiên của nhiều du khách. Ngược lại, các điểm đến Trung Đông, vốn mất tới hàng chục năm để xây dựng hình ảnh an toàn và hấp dẫn, sẽ phải nỗ lực hết sức nhằm khôi phục thương hiệu bị tổn hại.
Ở thời điểm hiện tại, tâm lý do dự đối với các chuyến bay đường dài là điều dễ hiểu. Chiến tranh luôn khiến nguy cơ leo thang gia tăng. Ký ức có thể phai nhạt nhưng những “bóng ma” của các thảm kịch hàng không vẫn còn đó, từ vụ Iran Air 655 bị bắn hạ năm 1988 trên Vịnh Ba Tư, Korean Air Lines 007 năm 1983, Siberia Airlines 1812 năm 2001, cho đến Malaysia Airlines MH17 năm 2014.
Tương tự như làn sóng quay lưng với Mỹ sau khi các rào cản nhập cư bị siết chặt, nhiều du khách có thể ưu tiên thị trường nội địa, đặc biệt tại Trung Quốc, Ấn Độ và châu Âu.
Một phần dòng khách quốc tế khác có thể chuyển hướng khỏi Mỹ để tìm đến Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Bắc, Hồng Kông, Thái Lan và các điểm đến khác tại Đông Nam Á.
Tại nhiều quốc gia châu Á, bất ổn chính trị quốc tế và các rào cản đi lại đã đẩy mạnh xu hướng du lịch trong nước. Tâm lý “tự khám phá” này có thể tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cho ngành du lịch nội địa, cải thiện công suất phòng khách sạn và nâng cao nhận thức về điểm đến địa phương.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu diễn biến khó lường do căng thẳng thuế quan, người tiêu dùng trở nên thận trọng và nhạy cảm hơn với giá cả. Tiết kiệm trở thành ưu tiên. Tuy nhiên, giữa bức tranh tưởng chừng như đầy hỗn loạn đó, cơ hội vẫn xuất hiện khi các hãng hàng không và khách sạn tìm cách điều chỉnh chiến lược để thích nghi với thực tế thị trường thay đổi.
Tính bất định có thể mang lại lợi thế thương lượng lớn hơn cho du khách, những người sẵn sàng săn tìm các ưu đãi ngắn hạn. Ghế máy bay và phòng khách sạn là những sản phẩm không thể lưu kho. Các khách sạn, vốn chịu áp lực cạnh tranh giá mạnh mẽ từ các nền tảng trung gian, Google và mạng xã hội, có thể chủ động linh hoạt hơn với các mức giá phù hợp.
Du lịch đôi khi nhận được trải nghiệm đáng giá nhất trong bối cảnh gián đoạn, thay vì khi mọi thứ vận hành trơn tru. Và chính trong giai đoạn biến động này, một cuộc “cách mạng du lịch” thực sự có thể hình thành.
