Mụn hình thành do nhiều nguyên nhân khác nhau như di truyền, hormone, hệ vi sinh đường ruột, căng thẳng, ô nhiễm môi trường hay tác dụng của một số loại thuốc. Bên cạnh đó, thực phẩm nạp vào cơ thể cũng có thể góp phần tác động đến tình trạng da.
Dù vậy, khoa học hiện vẫn chưa có đủ bằng chứng chắc chắn để khẳng định loại thực phẩm nào thực sự có thể trị mụn hoàn toàn. Một số nghiên cứu cho thấy thực phẩm nhiều đường hoặc các sản phẩm từ sữa có thể khiến mụn trở nên nghiêm trọng hơn ở một số người, nhưng phản ứng của cơ thể với thức ăn là khác nhau ở mỗi cá nhân.
Việc điều chỉnh chế độ ăn không thể thay thế các phương pháp điều trị da liễu nhưng một thực đơn lành mạnh với nhiều thực phẩm nguyên chất, giàu chất xơ, chất chống oxy hóa và omega-3 có thể hỗ trợ làn da khỏe mạnh hơn, đồng thời giảm nguy cơ viêm gây mụn.
Dưới đây là một số thực phẩm được đánh giá là có lợi cho làn da nhờ chứa nhiều dưỡng chất giúp giảm viêm, cân bằng hệ vi sinh đường ruột và hỗ trợ kiểm soát bã nhờn. Đây có thể là những lựa chọn đáng cân nhắc cho người bị mụn để nuôi dưỡng làn da khỏe mạnh từ bên trong.
1. Cá hồi
Cá hồi được xem là một trong những thực phẩm có lợi cho làn da nhờ chứa nhiều axit béo lành mạnh, đặc biệt là omega-3. Các loại cá béo như cá hồi thường được khuyến khích vì omega-3 có khả năng giúp giảm viêm, một trong những yếu tố quan trọng góp phần hình thành mụn.
Omega-3 còn có thể giúp hạn chế tình trạng viêm xảy ra trong lỗ chân lông, từ đó giảm nguy cơ xuất hiện các dạng mụn như sẩn, mụn mủ và những biểu hiện viêm khác. Ngoài ra, dưỡng chất này cũng được ghi nhận có tác dụng làm giảm tổn thương do mụn viêm, vốn là dạng mụn khác với mụn hình thành do tắc nghẽn lỗ chân lông.
Bên cạnh cá hồi, omega-3 cũng có thể được bổ sung từ các nguồn thực phẩm khác như cá ngừ, cá thu, hạt chia và hạt lanh, giúp đa dạng hóa chế độ ăn và hỗ trợ sức khỏe làn da.
2. Sữa chua
Sữa chua là một thực phẩm lên men giàu lợi khuẩn probiotic, có lợi cho hệ vi sinh đường ruột. Việc bổ sung các thực phẩm chứa probiotic như sữa chua được cho là có thể giúp cải thiện tình trạng mụn, nhờ khả năng hỗ trợ làm giảm viêm toàn thân và stress oxy hóa trong cơ thể.
Các lợi khuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột, ảnh hưởng đến hệ miễn dịch và giúp bảo vệ cơ thể trước những tác động tiêu cực từ bệnh tật.
Hệ vi sinh đường ruột còn tham gia vào việc điều hòa tín hiệu liên quan đến da và hormone. Vì vậy khi hệ này mất cân bằng, những biểu hiện bất thường trên da, bao gồm mụn, có thể xuất hiện.
Ngoài sữa chua, các thực phẩm như kefir, kimchi hay bánh mì sourdough cũng chứa probiotic tự nhiên. Tuy nhiên, nhiều loại bánh mì công nghiệp đã qua xử lý thường không còn lợi khuẩn sống.
Một số sản phẩm như ngũ cốc ăn sáng hoặc thanh dinh dưỡng cũng có thể được bổ sung probiotic, thông tin này thường được ghi trên nhãn sản phẩm.
3. Đậu gà
Đậu gà là một nguồn thực phẩm giàu kẽm, một khoáng chất có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ cải thiện tình trạng mụn. Bên cạnh đó, đậu gà còn có chỉ số đường huyết thấp, nghĩa là không gây ra sự tăng đường huyết đột ngột sau khi ăn.
Khi tiêu thụ các thực phẩm có chỉ số đường huyết cao như đồ ngọt, bánh mì trắng hay nước ngọt, cơ thể sẽ tăng tiết insulin. Hormone này có thể làm tăng androgen, làm kích thích tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn và thúc đẩy quá trình viêm trong cơ thể. Sự gia tăng dầu thừa và viêm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lỗ chân lông, góp phần hình thành mụn.
Ngoài đậu gà, nhiều thực phẩm khác cũng có chỉ số đường huyết thấp và tốt cho da như các loại đậu khác, bánh mì nguyên cám và một số loại trái cây giúp duy trì đường huyết ổn định hơn và hỗ trợ làn da khỏe mạnh.
4. Việt quất
Việt quất là loại quả giàu chất chống oxy hóa, đặc biệt là polyphenol cùng nhiều vitamin và khoáng chất, có tác dụng hỗ trợ giảm viêm và cải thiện hệ vi sinh đường ruột. Các chất chống oxy hóa trong việt quất giúp cơ thể chống lại stress oxy hóa, một yếu tố có liên quan đến tình trạng viêm và hình thành mụn.
Theo các chuyên gia, những loại trái cây và rau củ có màu sắc đa dạng thường được khuyến khích sử dụng vì cung cấp nhiều dưỡng chất như vitamin A, C và E, góp phần giảm viêm và bảo vệ làn da.
Không chỉ việt quất, các loại thực phẩm khác như cải xoăn, hành tây, dâu tây, rau bina, súp lơ, táo, nho hay cà chua cũng mang lại lợi ích tương tự, dù ở dạng tươi, đông lạnh hay sấy khô.
Việc tăng cường trái cây và rau củ trong chế độ ăn, đặc biệt theo mô hình ăn uống kiểu Địa Trung Hải, được cho là có thể hỗ trợ làn da khỏe mạnh hơn. Chế độ ăn này còn bao gồm các thực phẩm giàu omega-3, giúp tăng thêm hiệu quả trong việc cải thiện tình trạng mụn.
5. Hạnh nhân
Hạnh nhân là một trong những loại hạt giàu kẽm, một khoáng chất có vai trò quan trọng đối với sức khỏe làn da và tình trạng mụn.
Cùng với hạnh nhân, các loại hạt như hạt bí hay thực phẩm như đậu lăng cũng cung cấp lượng kẽm đáng kể. Kẽm được biết đến với đặc tính chống viêm và kháng khuẩn, góp phần hỗ trợ cải thiện các vấn đề về da.
Ngoài nguồn thực vật, kẽm còn có nhiều trong thịt, cá và các loại hải sản. Trong chế độ ăn thông thường, thịt bò cũng là một nguồn cung cấp kẽm phổ biến, chiếm tỷ lệ đáng kể trong khẩu phần của nhiều người.
Tuy nhiên, việc tiêu thụ nhiều thịt đỏ và các loại thịt nhiều mỡ cần được cân nhắc do có thể liên quan đến các nguy cơ sức khỏe như bệnh tim mạch và đột quỵ.
Trong trường hợp khó đáp ứng đủ nhu cầu kẽm từ thực phẩm, việc sử dụng thực phẩm bổ sung có thể được xem xét. Tuy vậy, cần có sự tư vấn từ chuyên gia y tế trước khi sử dụng vì kẽm dạng bổ sung có thể tương tác với một số loại thuốc như sắt, kháng sinh và các thuốc điều trị khác.