Báo cáo cập nhật kết quả kinh doanh ngành ngân hàng quý 2/2026 của TCBS Research cho thấy sự chênh lệch đáng kể giữa tốc độ giải ngân tín dụng và khả năng thu hút tiền gửi.
Tính chung 6 tháng đầu năm, tín dụng toàn hệ thống tăng 9%, trong đó riêng quý 2, các ngân hàng giải ngân thêm khoảng 811.000 tỷ đồng, cao gấp 1,7 lần mức tăng của quý trước. Trong khi đó, tiền gửi khách hàng chỉ tăng 5,5% so với đầu năm, đưa tổng số dư lên khoảng 13,4 triệu tỷ đồng.
Khoảng cách 3,5 điểm phần trăm giữa tăng trưởng tiền gửi và tín dụng đang tạo áp lực lên thanh khoản. Theo TCBS Research, có tới 20/26 ngân hàng ghi nhận tốc độ tăng tiền gửi thấp hơn mức tăng dư nợ. Đáng chú ý, dù vẫn là nguồn vốn chủ lực, tiền gửi khách hàng đã giảm tỷ trọng trong tổng nguồn vốn từ 64,6% xuống 59,8% trong 6 quý gần nhất.
Không chỉ suy giảm về tốc độ tăng trưởng, chất lượng nguồn vốn huy động cũng đối mặt với thách thức khi tiền gửi không kỳ hạn chưa phục hồi. Tỷ lệ CASA toàn ngành trong quý 2 đi ngang ở mức 20,2%, thấp hơn mức 21,7% cuối năm 2025. Trong số các ngân hàng được thống kê, có tới 22 nhà băng ghi nhận CASA sụt giảm.
TRÁI PHIẾU TRỞ THÀNH KÊNH BỔ SUNG VỐN QUAN TRỌNG
Trong bối cảnh nhu cầu huy động vốn gia tăng, các ngân hàng đang đẩy mạnh phát hành trái phiếu. Theo thống kê, lãi suất trái phiếu ngân hàng tăng từ khoảng 8%/năm vào cuối tháng 6 lên 9%/năm trong tháng 7 và đạt khoảng 10%/năm trong tháng 8.
Dữ liệu từ Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội cho thấy, trong tuần cuối tháng 7/2026, Sacombank đã phát hành 3 lô trái phiếu với tổng giá trị 3.650 tỷ đồng. Các lô trái phiếu đều có kỳ hạn 6 năm, lãi suất cố định 10%/năm, nằm trong kế hoạch phát hành trái phiếu riêng lẻ trị giá 20.000 tỷ đồng của ngân hàng.
HDBank cũng vừa công bố phương án phát hành trái phiếu ra công chúng, sử dụng vốn và trả nợ. Tổng mệnh giá dự kiến phát hành tối đa 20.000 tỷ đồng, tương đương 200 triệu trái phiếu, mệnh giá 100.000 đồng/trái phiếu. Đây là loại trái phiếu không chuyển đổi, không kèm chứng quyền, không có tài sản bảo đảm và thuộc nhóm nợ thứ cấp, đáp ứng điều kiện tính vào vốn cấp 2.
HDBank dự kiến chia kế hoạch phát hành thành 3 đợt, triển khai từ cuối năm 2026 đến năm 2027, với kỳ hạn trái phiếu 7 hoặc 8 năm. Đợt đầu tiên có quy mô 10.000 tỷ đồng, gồm 2 lô, mỗi lô 5.000 tỷ đồng, dự kiến thực hiện trong quý 4/2026 đến quý 1/2027.
Đợt thứ hai có tổng giá trị 6.000 tỷ đồng, dự kiến phát hành trong quý 2 và quý 3/2027. Đợt cuối cùng gồm 2 lô, mỗi lô 2.000 tỷ đồng, triển khai trong quý 3 và quý 4/2027.
Các lô trái phiếu áp dụng lãi suất thả nổi, được xác định bằng lãi suất tham chiếu cộng biên độ tối đa 3,3%/năm. Lãi suất tham chiếu dựa trên mức bình quân lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng của 4 ngân hàng gồm VietinBank, BIDV, Vietcombank và Agribank. Với giả định lãi suất trái phiếu ở mức 9,2%/năm, HDBank ước tính tổng gốc và lãi phải trả trong 8 năm là 33.800 tỷ đồng.
Nguồn trả nợ dự kiến đến từ các khoản thanh toán gốc và lãi của khách hàng đối với các khoản cho vay được giải ngân bằng nguồn vốn huy động từ trái phiếu. Với dư nợ đầu kỳ 20.000 tỷ đồng và lãi suất cho vay đầu ra tối thiểu 11%/năm, HDBank ước tính tổng số tiền phải thu trong 8 năm đạt 36.500 tỷ đồng, cao hơn nghĩa vụ thanh toán trái phiếu.
Trong trường hợp nguồn thu này không đủ, ngân hàng dự kiến sử dụng các nguồn vốn huy động khác, nguồn vốn tự tích lũy, lợi nhuận hoạt động và các nguồn lực tài chính khác để thanh toán hoặc mua lại trái phiếu trước hạn.
Nhiều ngân hàng khác cũng tích cực huy động vốn qua kênh trái phiếu. MB vừa hoàn tất phát hành 10 lô trái phiếu, thu về gần 6.000 tỷ đồng, với lãi suất từ 8,3-8,4%/năm.
TPBank phát hành 2 lô trái phiếu riêng lẻ trong ngày 24/8, tổng giá trị 2.500 tỷ đồng. VPBank huy động 1.000 tỷ đồng qua trái phiếu kỳ hạn 3 năm, lãi suất cố định 8,6%/năm. Trong khi đó, OCB phát hành 3 đợt trái phiếu với tổng giá trị 3.000 tỷ đồng, lãi suất cao nhất lên tới 8,6%/năm.
BIDV cũng vừa phát hành thành công 2 lô trái phiếu, nâng tổng giá trị huy động qua kênh này từ đầu năm lên 6.675 tỷ đồng. Dù chưa công bố thông tin về trái chủ, mục đích phát hành và tài sản bảo đảm, dữ liệu trên HNX cho thấy các lô trái phiếu của BIDV có lãi suất cố định 8,2%/năm. Cùng nhóm ngân hàng quốc doanh, Vietcombank chào bán một lô trái phiếu với lãi suất cố định 7,9%/năm, cao hơn 3 điểm phần trăm so với lô phát hành cuối năm 2025.
CHỨNG CHỈ TIỀN GỬI VÀ VỐN NGOẠI CÙNG ĐƯỢC ĐẨY MẠNH
Bên cạnh trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi đang xuất hiện thường xuyên hơn trong các kế hoạch huy động vốn của ngân hàng. BVBank đã triển khai chứng chỉ tiền gửi trực tuyến trên ứng dụng ngân hàng, với số tiền tham gia tối thiểu từ 10 triệu đồng. Lãi suất áp dụng cho kỳ hạn 6-12 tháng lên tới 8,2%/năm, trong khi lãi suất tiết kiệm cùng kỳ hạn tại ngân hàng này dao động từ 6,7-6,9%/năm.
VPBank áp dụng mức lợi suất từ 1,5-2,5%/năm đối với chứng chỉ tiền gửi dành cho khách hàng mua từ 100 triệu đồng, với kỳ hạn dưới 30 ngày. Đối với kỳ hạn từ 30-183 ngày, lãi suất tăng lên 7,3-8%/năm. Riêng các kỳ hạn từ 184-389 ngày, mức lãi suất cao nhất được niêm yết lên tới 9%/năm.
Tại Vietcombank, chứng chỉ tiền gửi trực tuyến được phát hành trên nền tảng VCB Digibank, với mệnh giá từ 100.000 đồng/chứng chỉ. Lãi suất lần lượt là 7,5%/năm cho kỳ hạn 6 tháng, 7,7%/năm cho kỳ hạn 9 tháng và 7,9%/năm cho kỳ hạn 12 tháng.
Từ cuối tháng 8, một số ngân hàng đã cho phép khách hàng mua chứng chỉ tiền gửi trực tiếp trên ứng dụng, giúp sản phẩm này tiếp cận nhóm khách hàng cá nhân thuận tiện hơn.
Ngoài các kênh huy động trong nước, nhiều ngân hàng cũng đẩy mạnh tiếp cận nguồn vốn từ các định chế tài chính quốc tế. Xét về quy mô, VPBank đang dẫn đầu với khoản vay hợp vốn liên kết bền vững trị giá 1,44 tỷ USD, tương đương gần 38.000 tỷ đồng, được ký kết vào cuối tháng 6/2026 với sự tham gia của 15 định chế tài chính quốc tế. Khoản vay cao hơn mức 1,2 tỷ USD dự kiến thu xếp ban đầu và được định hướng cho các lĩnh vực xanh, xã hội.
Đứng sau VPBank là HDBank với khoản vay 721 triệu USD vào tháng 7/2026. Techcombank đang có kế hoạch huy động 1 tỷ USD, trong khi ACB tiếp cận thị trường quốc tế với khoản vay dự kiến 300 triệu USD.
Quy mô vốn ngoại có thể còn tăng khi nhiều ngân hàng như SeABank, Nam A Bank đang xúc tiến các khoản vay quốc tế. Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm nay, VIB cũng đặt mục tiêu huy động 1 tỷ USD từ thị trường quốc tế.
Một số ngân hàng còn lên kế hoạch phát hành trái phiếu quốc tế hoặc trái phiếu riêng lẻ cho nhà đầu tư nước ngoài. HDBank dự kiến phát hành tối đa 500 triệu USD trái phiếu quốc tế, trong khi Vietcombank cho biết đang xem xét phương án phát hành trái phiếu bằng USD.
Theo báo cáo mới đây của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, tổng giá trị các khoản vay hợp vốn quốc tế của các ngân hàng thương mại từ đầu năm đến nay đạt khoảng 3,4 tỷ USD, bao gồm những khoản đã ký kết và đang triển khai tại 4 ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân.
Giới phân tích nhận định, trong những tháng cuối năm 2026, nhu cầu vốn của doanh nghiệp có thể tiếp tục tăng khi bước vào mùa kinh doanh cao điểm, qua đó duy trì áp lực huy động vốn đối với hệ thống ngân hàng. Việc giảm sâu lãi suất tiền gửi vì thế sẽ là bài toán khó, khi các ngân hàng vừa phải hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, vừa bảo đảm thanh khoản và tuân thủ các tỷ lệ an toàn vốn.
Trong bối cảnh đó, đa dạng hóa nguồn vốn trung và dài hạn, từ trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi đến các khoản vay quốc tế, sẽ tiếp tục là hướng đi được các ngân hàng ưu tiên.
