Colin Angle từng thay đổi cả ngành robot tiêu dùng với robot hút bụi Roomba. iRobot khi ấy không chỉ tạo ra một chiếc máy hút bụi thành công, mà còn khiến mọi người bắt đầu nhìn robot như một phần tự nhiên trong ngôi nhà của mình.
Giờ đây, Angle tiếp tục theo đuổi một ý tưởng táo bạo khác là tạo ra một robot đồng hành có thể gắn bó với con người về mặt cảm xúc.
Startup mới của ông mang tên Familiar Machines & Magic vừa chính thức lộ diện sau thời gian dài hoạt động âm thầm. Công ty bước vào một lĩnh vực vốn đầy những sản phẩm gây tò mò rồi nhanh chóng bị quên lãng. Đó là các robot đồng hành từng thu hút sự chú ý ban đầu nhưng không thể tạo được kết nối cảm xúc đủ sâu với người dùng.
Theo Angle, mục tiêu của Familiar Machines & Magic là tạo ra những robot có thể đảm nhận công việc cảm xúc, hỗ trợ thói quen sinh hoạt, giảm cảm giác cô đơn và hiện diện trong đời sống hàng ngày theo cách mà điện thoại hay ứng dụng không thể làm được. Sản phẩm đầu tiên của công ty có tên Familiar, một từ trong văn hóa dân gian dùng để chỉ sinh vật đồng hành luôn ở bên và hỗ trợ chủ nhân.
Đây là thời điểm cực kỳ thú vị để làm robot, vì giờ chúng ta có bộ công cụ tốt hơn. Tôi rất vui khi vẫn còn hoạt động trong thời điểm mà đột nhiên tất cả những điều tôi mơ ước suốt 35 năm qua đều nằm trong tầm tay”, Colin Angle cho biết.
Nguyên mẫu đầu tiên của Familiar không mang hình dáng chó hay mèo như nhiều người có thể nghĩ. Thay vào đó, nó giống một sinh vật nhỏ pha trộn giữa gấu con và thú nhồi bông, được thiết kế để tạo cảm giác gần gũi nhưng không khiến người dùng kỳ vọng nó sẽ cư xử giống thú cưng thật.
Robot có bốn chân, kích thước cỡ một chú chó nhỏ và được phủ lớp lông mềm có cảm biến chạm. Angle cho biết phần vật liệu này ứng dụng nhiều công nghệ từ ngành giày thể thao cùng kỹ thuật đan 3D hiện đại, giúp hệ thống điện tử bên trong luôn mát và hoạt động ổn định. Familiar có tới 23 điểm chuyển động, cho phép nó đi lại linh hoạt trong nhà và chủ động tương tác với con người.
Các thông số kỹ thuật như thời lượng pin vẫn chưa được công bố. Robot được thiết kế để biểu đạt cảm xúc thông qua ánh mắt, khuôn mặt, tư thế và cách di chuyển. Đặc biệt, nó sử dụng AI xử lý trực tiếp trên thiết bị và có thể lặng lẽ đi theo người dùng từ phòng này sang phòng khác, giống như một người bạn đồng hành thực sự trong nhà.
THÚ CƯNG ROBOT
Phần lớn robot đồng hành từng xuất hiện trên thị trường đều gặp chung một vấn đề là chúng chỉ gây hứng thú trong thời gian ngắn rồi nhanh chóng trở nên nhàm chán vì khả năng tương tác hạn chế.
Một trong số ít ngoại lệ là Aibo, chú chó robot của Sony ra mắt năm 1999. Sản phẩm này từng bán được hơn 150.000 chiếc trước khi bị ngừng sản xuất vào năm 2006. Thậm chí tại Nhật Bản, một số chủ nhân còn tổ chức tang lễ cho những chú chó robot đã hỏng không thể sửa chữa, cho thấy mức độ gắn bó đặc biệt mà Aibo tạo ra.
Đến năm 2018, Sony tiếp tục hồi sinh Aibo với phiên bản mới thông minh hơn, có khả năng biểu lộ cảm xúc tự nhiên hơn và nhanh chóng bán được hơn 20.000 chiếc tại Nhật Bản.
Tuy vậy, Colin Angle cho rằng ông không muốn lặp lại ý tưởng về một chú chó robot. Theo ông, nếu cố tái tạo một con vật thật quá sát, người dùng sẽ luôn kỳ vọng robot có thể cư xử giống thú cưng ngoài đời, điều rất khó đáp ứng.
Vì thế, Familiar được tạo ra như một sinh vật đồng hành mang cảm giác thân thuộc và gần gũi, nhưng không bị ràng buộc bởi những tiêu chuẩn của chó hay mèo thật.
Điểm khác biệt lớn nhất của Familiar nằm ở cách nó hiện diện trong cuộc sống thường ngày. Con robot này không được tạo ra để nằm im trên bàn như một món đồ công nghệ, mà để sống cùng con người trong không gian sinh hoạt hàng ngày.
Nó có thể lặng lẽ đi theo con người vào bếp, ngồi đợi trước cửa hoặc chủ động thúc giục con người ra ngoài đi dạo khi nhận ra họ đang ì ra trên ghế sofa quá lâu.
Theo Angle, chính sự hiện diện vật lý ấy mới là yếu tố tạo nên kết nối cảm xúc thật sự. Ông dẫn nhiều nghiên cứu cho thấy màn hình và ứng dụng không thể giúp con người bớt cô đơn như chúng ta vẫn nghĩ.
Vì vậy, Familiar được cố tình thiết kế không có màn hình. Ở phiên bản hiện tại, robot cũng không trò chuyện như chatbot, không tranh luận chính trị hay trả lời câu hỏi kiến thức. Nó thậm chí còn không nói.
Thay vì giao tiếp bằng ngôn ngữ, Familiar biểu đạt qua chuyển động, hành vi và phản ứng theo ngữ cảnh. Nó có thể hào hứng chạy ra đón chủ sau giờ làm, lùi lại khi thấy chủ đang bận, nhẹ nhàng kéo chủ ra khỏi những giờ lướt điện thoại vô thức bằng cách gợi ý một cuộc đi dạo.
“Chúng tôi đang cố tạo ra một sinh vật nhỏ có trí thông minh vượt trên động vật, cực kỳ trung thành, luôn quan tâm đến tôi theo cách nó có thể. Nó là một familiar theo mọi nghĩa của từ này”, Angle chia sẻ.
ROBOT ĐỒNG HÀNH ƯU TIÊN EQ HƠN IQ
Điều Colin Angle theo đuổi không phải là tạo ra một cỗ máy quá thông minh, mà là một robot đủ tinh tế để tạo được kết nối cảm xúc với con người. Theo ông, tính cách của mỗi Familiar sẽ dần hình thành theo thời gian thông qua những tương tác hàng ngày với chủ nhân.
Đây cũng là thách thức lớn nhất của Familiar Machines & Magic. Liệu AI hiện nay đã đủ khả năng tạo ra sự gắn bó cảm xúc thật sự, thay vì chỉ là một món đồ công nghệ sớm bị bỏ quên trong góc nhà?
Khác với nhiều công ty AI đang chạy đua về khả năng suy luận hay đối thoại, Familiar Machines ưu tiên trí tuệ cảm xúc (EQ) hơn là IQ. Mục tiêu của họ không phải tạo ra một robot có thể nói về mọi chủ đề, mà là một sinh vật biết phản ứng đúng với hoàn cảnh và cảm xúc của con người.
Để làm được điều đó, hệ thống của Familiar kết hợp dữ liệu hình ảnh và âm thanh cùng một mô hình AI đa phương thức nhỏ gọn, cho phép robot nhận biết nét mặt, cử chỉ và giọng điệu của người dùng.
Từ những tín hiệu này, một bộ máy hành vi được huấn luyện bằng hàng nghìn tình huống giả lập sẽ quyết định robot nên phản ứng như thế nào dựa trên tính cách, ký ức và bối cảnh cụ thể.
Toàn bộ quá trình xử lý đều diễn ra trực tiếp trên thiết bị thay vì liên tục gửi dữ liệu lên đám mây. Cách tiếp cận này không chỉ giúp robot phản ứng nhanh hơn mà còn giảm bớt lo ngại về quyền riêng tư, điều đặc biệt quan trọng với một thiết bị luôn hiện diện trong không gian sống của con người.
Để tạo cảm giác chân thực về mặt cảm xúc, robot không nhất thiết phải đạt trí thông minh hoàn hảo. Điều quan trọng hơn là nó biết đọc bầu không khí, hiểu thói quen của chủ nhân và phát triển một tính cách đủ nhất quán để con người cảm thấy gắn bó. Nếu làm được điều đó, Familiar có thể thành công ở nơi nhiều robot đồng hành trước đây thất bại.
Tuy nhiên, Colin Angle cũng thừa nhận đây là bài toán cực kỳ khó. Ngay cả Roomba, một sản phẩm tưởng chừng đơn giản, cũng cần rất nhiều quyết định thiết kế tinh vi để khiến người dùng duy trì thói quen sử dụng lâu dài.
Với robot đồng hành, yêu cầu còn khắt khe hơn nhiều. Chúng không chỉ cạnh tranh với các thiết bị công nghệ khác, mà còn cạnh tranh trực tiếp với thú cưng thật, những sinh vật đã tiến hóa suốt hàng triệu năm để tạo kết nối cảm xúc với con người.
Angle thẳng thắn cho rằng lĩnh vực này có nhiều thất bại hơn thành công. Nhưng theo ông, lần đầu tiên con người đã có đủ công cụ AI, phần cứng và kinh nghiệm để thử làm điều mà chỉ vài tháng trước còn bị xem là bất khả thi.
Dẫu vậy, Familiar vẫn còn ở giai đoạn đầu. Sản phẩm đầu tiên dự kiến ra mắt vào năm 2027. Hiện giá bán chưa được công bố, nhưng nói chi phí sở hữu sẽ tương đương việc nuôi một chú chó.
Về lâu dài, Familiar không chỉ là một sản phẩm đơn lẻ mà là nền tảng cho thế hệ robot đồng hành trong tương lai. Angle tin rằng khi robot hình người dần xuất hiện trong gia đình, điều quan trọng nhất sẽ là khiến chúng trở nên quen thuộc và dễ gần, thay vì tạo cảm giác xa lạ hay đáng sợ.
Theo Angle, nếu Familiar thành công, quy mô kinh tế của nó thậm chí có thể vượt xa Roomba. Nhưng với ông, đó vẫn mới chỉ là bước khởi đầu cho một tương lai nơi robot không còn đơn thuần là công cụ, mà trở thành những người bạn đồng hành thực sự trong cuộc sống.
