Tờ trình nêu rõ thực hiện Nghị quyết số 44 của Quốc hội, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 18, trong đó, UBND các tỉnh có dự án tổ chức thẩm định hồ sơ chuyển mục đích sử dụng rừng thuộc địa phận quản lý của địa phương và gửi Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để tổ chức thẩm định theo quy định.
Từ đó, tổng hợp nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng, đất rừng sản xuất, đất rừng trồng lúa nước từ hai vụ trở lên, đất trồng lúa nước còn lại, đánh giá so với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt để báo cáo Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức thẩm định.
Căn cứ ý kiến các bộ và địa phương liên quan, ngày 15/4/2022, Bộ Tài Nguyên và Môi trường đã có báo cáo về kết quả thẩm định chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng, đất rừng và đất trồng lúa nước từ 2 vụ trở lên của dự án công trình đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025.
Theo đó, phạm vi nghiên cứu của dự án dự kiến có chuyển mục đích sử dụng rừng giai đoạn 2021 - 2025 và thời kỳ 2021 - 2030 gồm 7 tỉnh là Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên và Khánh Hòa.
Diện tích rừng đề nghị chuyển mục đích sử dụng là hơn 1.054 ha, gồm: gần 112ha rừng phòng hộ; 4,45 ha rừng đặc dụng; gần 803 ha rừng sản xuất; hơn 135ha rừng ngoài quy hoạch 3 loại rừng (có nguồn gốc rừng phòng hộ gần 15ha, từ rừng đặc dụng 0,22ha, từ rừng sản xuất hơn 120ha).
Về việc chuyển mục đích sử dụng đất, trên cơ sở báo cáo của các địa phương có dự án đi qua, diện tích đề nghị chuyển đổi là hơn 1.721ha đất trồng lúa, gồm đất trồng lúa nước từ 2 vụ trở lệ là hơn 1.537ha; đất trồng lúa còn lại là hơn 184 ha.
Đất rừng dự kiến chiếm dụng là gần 1.864ha, gồm: đất rừng phòng hộ hơn 138ha; đất rừng đặc dụng 4,61ha; đất rừng sản xuất hơn 1.721ha.
So với sơ bộ diện tích chiếm dụng nêu tại Nghị quyết số 44/2022 của Quốc hội, diện tích đất lâm nghiệp đề nghị chuyển đổi tăng gần 318 ha (đất rừng phòng hộ tăng 28,10ha, đất rừng sản xuất là hơn 285ha và đất rừng đặc dụng tăng 4,61ha).
Theo Chính phủ, nguyên nhân có sự thay đổi trên là do trong bước nghiên cứu tiền khả thi dự án được tính toán trên cơ sở hướng tuyến bước nghiên cứu tiền khả thi. Hiện nay, số liệu đề xuất chuyển đổi mục đích sử dụng đất đã được UBND các tỉnh đo đạc, thống kê, tổng hợp trên cơ sở hướng tuyến nên độ chính xác cao hơn.
Để có cơ sở quyết định dự án đầu tư và triển khai các bước tiếp theo, Chính phủ kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định chủ trương chuyển đổi mục đích sử dụng rừng, đất rừng và đất trồng lúa nước hai vụ trở lên. Giao Chính phủ chỉ đạo ủy ban nhân dân các tỉnh có dự án khẩn trương hoàn thiện hồ sơ lập, phê duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện làm căn cứ thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; Triển khai thực hiện chuyển mục đích sử dụng rừng theo quy định pháp luật.
Dự kiến, sáng 11/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ xem xét, quyết định chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng, đất rừng và đất trồng lúa từ hai vụ trở lên của dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025.
