Trong danh sách các doanh nghiệp dự kiến được Thanh tra Chính phủ tiến hành thanh tra trong năm 2026 theo Quyết định 1176/QĐ-TTCP, sự xuất hiện của Tổng công ty cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex, mã chứng khoán: VCG) nhanh chóng thu hút sự chú ý của thị trường. Không chỉ bởi quy mô doanh nghiệp, mà còn bởi mức độ hiện diện dày đặc của Vinaconex tại dự án hạ tầng lớn nhất Việt Nam hiện nay, Cảng hàng không quốc tế Long Thành.
“DẤU CHÂN” DÀY ĐẶC TẠI LONG THÀNH
Nếu nhìn từ dữ liệu hoạt động xây lắp, Vinaconex không phải là cái tên xuất hiện ngẫu nhiên tại Long Thành. Trong giai đoạn 2014-2026, doanh nghiệp đã tham gia 147 gói thầu xây dựng, trúng 97 gói với tổng giá trị hơn 140.700 tỷ đồng. Riêng hai năm 2024-2025, số lượng gói thầu Vinaconex tham dự tăng mạnh, phản ánh rõ chiến lược dịch chuyển trọng tâm sang các dự án hạ tầng sử dụng vốn ngân sách, nơi yêu cầu cao về năng lực tổng thầu, kinh nghiệm và khả năng kiểm soát rủi ro thi công.
Tại Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, Vinaconex hiện diện ở hầu như toàn bộ các cấu phần quan trọng nhất của dự án. Từ những hạng mục nền móng ban đầu như san nền, thoát nước, đến các hạng mục có yêu cầu kỹ thuật đặc biệt cao như đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ tàu bay, và đỉnh cao là nhà ga hành khách -“trái tim” của toàn bộ sân bay.
Dấu ấn của Vinaconex xuất hiện ngay từ giai đoạn đầu với gói thầu số 3.4, trị giá hơn 4.400 tỷ đồng, liên quan tới san nền và hệ thống thoát nước - hạng mục có tính nền tảng, quyết định khả năng triển khai đồng loạt các công trình phía trên. Đây là giai đoạn đòi hỏi năng lực tổ chức thi công quy mô lớn trong điều kiện địa chất phức tạp, tiến độ gấp và yêu cầu tuyệt đối về an toàn, môi trường. Việc Vinaconex góp mặt ngay từ “lớp móng” của dự án đã đặt doanh nghiệp vào vị trí theo sát toàn bộ vòng đời xây dựng sân bay.
Bước sang giai đoạn cao điểm, vai trò của Vinaconex trở nên rõ nét hơn khi doanh nghiệp tham gia liên danh VIETUR trúng gói thầu 5.10, gói thầu lớn nhất của dự án Long Thành, trị giá hơn 35.800 tỷ đồng, thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị nhà ga hành khách. Đây là gói thầu hội tụ các nhà thầu hàng đầu trong nước và quốc tế, do ICTAS, tập đoàn xây dựng top đầu Thổ Nhĩ Kỳ đứng đầu liên danh. Trong cấu trúc này, Vinaconex là thành viên góp mặt và trực tiếp đảm nhận nhiều hạng mục kết cấu và thi công phức tạp tại khu vực trung tâm và cánh phía Đông của nhà ga.
Thực tế thi công cho thấy Vinaconex đã để lại những dấu mốc mang tính biểu tượng tại nhà ga Long Thành. Doanh nghiệp là đơn vị đầu tiên thực hiện cất nóc mái nhà ga, hoàn thành công tác thi công kết cấu bê tông cốt thép trong điều kiện yêu cầu kỹ thuật và an toàn ở mức cao nhất. Vinaconex cũng đảm nhận lắp dựng toàn bộ kết cấu thép mái khu cánh phía Đông và một phần khu trung tâm, bao gồm hệ mái hoa sen, một trong những hạng mục phức tạp nhất của toàn bộ dự án, đòi hỏi kiểm soát xuyên suốt từ thiết kế chi tiết, gia công tại nhà máy đến lắp dựng tại hiện trường.
Song song với nhà ga, Vinaconex tiếp tục giữ vai trò quan trọng tại các gói thầu hạ tầng hàng không then chốt. Doanh nghiệp có mặt trong liên danh trúng gói 4.6 và 4.7, liên quan trực tiếp tới đường cất hạ cánh, đường lăn và sân đỗ tàu bay, những cấu phần quyết định năng lực khai thác của sân bay. Đáng chú ý, ở các gói thầu này, liên danh có sự tham gia của Vinaconex đều là những nhà thầu duy nhất vượt qua vòng đánh giá kỹ thuật, phản ánh yêu cầu khắt khe và mức độ chọn lọc cao từ phía chủ đầu tư.
Gần đây nhất, tại gói thầu 4.12 thi công đường cất cánh thứ hai và các hạng mục đồng bộ, Vinaconex tiếp tục được lựa chọn trong liên danh từng thực hiện thành công đường cất hạ cánh số một. Tính kế thừa về nhà thầu ở các hạng mục mang tính “xương sống” cho thấy sự tin cậy về năng lực tổ chức thi công, kiểm soát chất lượng và tiến độ của Vinaconex trong mắt chủ đầu tư ACV.
Nhìn tổng thể, Vinaconex đã hiện diện xuyên suốt hành trình hơn 1.800 ngày thi công tại Long Thành từ những ngày đầu “hóa” vùng đất đỏ thành đại công trường, đến giai đoạn hình thành rõ nét một “siêu sân bay” hiện đại. Doanh nghiệp góp mặt ở một hạng mục riêng lẻ, tham gia đồng bộ cả phần nền móng, hạ tầng hàng không và công trình kiến trúc biểu tượng. Điều này đưa Vinaconex vượt khỏi vai trò một nhà thầu thông thường, để tiệm cận vị thế nhà thầu trụ cột trong dự án hạ tầng lớn nhất lịch sử Việt Nam.
Trong bối cảnh Long Thành được định hướng trở thành trung tâm trung chuyển hàng không quốc tế của khu vực, với tổng mức đầu tư hơn 330.000 tỷ đồng và công suất thiết kế lên tới 100 triệu hành khách mỗi năm, vai trò của các nhà thầu nội địa có năng lực thực chất mang ý nghĩa chiến lược. Vinaconex, thông qua Long Thành, đã khẳng định vị thế trong ngành xây dựng, trở thành một mắt xích quan trọng trong câu chuyện làm chủ các công trình hạ tầng quy mô lớn của Việt Nam.
BIÊN LỢI NHUẬN CẢI THIỆN GIỮA “SÓNG” CHI PHÍ
Vinaconex thành lập năm 1988, nằm trong số những doanh nghiệp xây dựng lớn của Việt Nam. Vinaconex là một trong những nhà thầu chủ lực, tham gia thi công nhiều dự án cao tốc trọng điểm Quốc gia. Vinaconex đã trúng thầu hàng loạt công trình trọng điểm trên cả nước như Trung tâm Hội nghị Quốc gia; nhà ga hành khách T2 Cảng hàng không quốc tế Nội Bài; cầu Nhật Tân; cầu Bãi Cháy; Đại lộ Thăng Long…
Báo cáo tài chính hợp nhất quý 4/2025 của Vinaconex cho thấy một bức tranh kinh doanh có sự phân hóa rõ nét giữa hoạt động cốt lõi và các yếu tố chi phí, trong bối cảnh doanh nghiệp bước vào giai đoạn cao điểm thi công nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn. Doanh thu thuần trong quý đạt 4.652 tỷ đồng, giảm nhẹ gần 2% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh đặc thù ghi nhận doanh thu theo tiến độ của mảng xây lắp cũng như sự chững lại ngắn hạn của một số mảng ngoài xây dựng.
Điểm tích cực nổi bật trong quý 4 đến từ khả năng cải thiện hiệu quả hoạt động. Giá vốn được kiểm soát tốt giúp lợi nhuận gộp đạt 539 tỷ đồng, tăng hơn 4% so với cùng kỳ, qua đó đưa biên lợi nhuận gộp lên mức 11,5%, cao hơn đáng kể so với mức 10,9% của quý 4/2024. Trong bối cảnh giá nguyên vật liệu và chi phí nhân công vẫn neo cao, sự cải thiện này cho thấy Vinaconex đã chủ động tối ưu cơ cấu thi công, lựa chọn các gói thầu có biên lợi nhuận tốt hơn và kiểm soát chặt chi phí đầu vào.
Hoạt động tài chính tiếp tục đóng vai trò “đệm lợi nhuận” quan trọng trong quý cuối năm. Doanh thu tài chính đạt 281 tỷ đồng, tăng tới 68% so với cùng kỳ, trong khi chi phí tài chính giảm 8%, xuống dưới 100 tỷ đồng. Sự kết hợp giữa tăng thu và giảm chi giúp mảng tài chính đóng góp tích cực vào kết quả chung, đặc biệt trong bối cảnh Vinaconex gia tăng quy mô tiền gửi, cho vay ngắn hạn và tận dụng tốt nguồn vốn nhàn rỗi phát sinh sau các thương vụ thoái vốn.
Tuy nhiên, bức tranh lợi nhuận quý 4 không hoàn toàn “thuận chiều”. Áp lực chi phí gia tăng rõ rệt khi chi phí bán hàng tăng lên 13 tỷ đồng, còn chi phí quản lý doanh nghiệp tăng vọt 90%, đạt 240 tỷ đồng. Mức tăng mạnh của chi phí quản lý phản ánh thực tế Vinaconex đang vận hành đồng thời nhiều dự án lớn, đòi hỏi bộ máy quản trị, điều hành và kiểm soát nội bộ với quy mô và cường độ cao hơn. Bên cạnh đó, doanh nghiệp ghi nhận khoản lỗ khác 47 tỷ đồng, tiếp tục bào mòn lợi nhuận trong kỳ.
Với các yếu tố trái chiều đan xen, Vinaconex ghi nhận lợi nhuận trước thuế quý 4/2025 đạt 428 tỷ đồng, giảm nhẹ 3% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, nhờ tối ưu chi phí thuế và cơ cấu lợi nhuận, lợi nhuận sau thuế vẫn đạt 347 tỷ đồng, tăng nhẹ so với quý 4/2024. Con số này cho thấy khả năng giữ nhịp lợi nhuận ổn định trong một quý bản lề, khi doanh nghiệp vừa đẩy mạnh thi công, vừa chuẩn bị khép lại năm tài chính có nhiều biến động lớn.
Đặt kết quả quý 4 trong bức tranh cả năm, vai trò của quý cuối năm mang ý nghĩa “khóa sổ” cho một năm kinh doanh kỷ lục. Lũy kế năm 2025, Vinaconex ghi nhận doanh thu thuần hơn 16.000 tỷ đồng, tăng 25% so với năm 2024. Đặc biệt, lợi nhuận sau thuế đạt mức kỷ lục 4.130 tỷ đồng, tăng tới 237% và gấp 3,4 lần kế hoạch năm, vượt xa chỉ tiêu 1.200 tỷ đồng mà Đại hội đồng cổ đông đề ra.
Động lực quyết định tạo nên “cú nhảy vọt” lợi nhuận năm 2025 đến từ hoạt động tài chính, với doanh thu tài chính cả năm đạt 3.584 tỷ đồng, gấp gần 11 lần năm trước. Trong đó, riêng khoản lãi hơn 3.075 tỷ đồng từ việc thoái toàn bộ 51% vốn tại CTCP Đầu tư và Phát triển Du lịch Vinaconex chủ đầu tư dự án Cát Bà Amatina đã trở thành điểm nhấn lớn nhất, góp phần đưa lợi nhuận Vinaconex lên mức cao nhất trong lịch sử hoạt động.
Không chỉ ghi nhận lợi nhuận đột biến, cấu trúc tài chính của Vinaconex tại thời điểm cuối năm 2025 cũng cho thấy sự dịch chuyển đáng chú ý. Tổng tài sản đạt hơn 31.500 tỷ đồng, tăng 7% so với đầu năm; trong đó, tiền mặt, tương đương tiền và đầu tư tài chính ngắn hạn đạt 4.628 tỷ đồng, tăng 9%. Đáng chú ý, doanh nghiệp mở rộng mạnh hoạt động cho vay ngắn hạn với giá trị hơn 6.140 tỷ đồng, tất cả đều có tài sản đảm bảo hoặc bảo lãnh ngân hàng, giúp tổng lãi tiền gửi và cho vay trong năm đạt 503 tỷ đồng, gấp gần 2,6 lần năm 2024.
Ở chiều ngược lại, tổng nợ vay của Vinaconex cuối năm giảm 15%, còn 7.420 tỷ đồng, cho thấy doanh nghiệp đã chủ động cơ cấu lại nguồn vốn sau khi ghi nhận dòng tiền lớn từ hoạt động thoái vốn. Vốn chủ sở hữu theo đó tăng lên hơn 12.500 tỷ đồng, tạo nền tảng tài chính vững hơn cho giai đoạn đầu tư, thi công cao điểm tiếp theo.
Tổng hòa các yếu tố trên cho thấy, dù kết quả riêng quý 4/2025 không bứt phá mạnh về doanh thu, Vinaconex vẫn thể hiện khả năng duy trì lợi nhuận ổn định trong quý cuối năm và đóng vai trò bản lề cho một năm kinh doanh kỷ lục. Quan trọng hơn, những con số trong báo cáo tài chính quý 4/2025 phản ánh rõ chiến lược của doanh nghiệp: lấy xây lắp làm trụ cột dòng tiền dài hạn, trong khi tận dụng linh hoạt hoạt động tài chính để gia tăng sức bật lợi nhuận và củng cố nền tảng tài chính cho các đại dự án như Sân bay Long Thành.