Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với hồ sơ dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi). Đáng chú ý, Bộ đề xuất bổ sung cơ chế khuyến khích các tổ chức tín dụng mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, trên cơ sở đa dạng hóa các hình thức bảo đảm tiền vay.
Cụ thể, ngoài tài sản hữu hình như bất động sản, doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể dùng tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, tài sản số, tài sản ảo… để làm cơ sở tiếp cận tín dụng.
Các tổ chức tín dụng cũng được khuyến khích cho vay dựa trên xếp hạng tín nhiệm, dòng tiền hoặc phương án kinh doanh thay vì phụ thuộc quá lớn vào tài sản thế chấp truyền thống.
Theo Bộ Tài chính, chính sách này nhằm khơi thông nguồn lực cho khu vực kinh tế tư nhân, ưu tiên cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, startup công nghệ tại Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị.
Song song với tín dụng, dự thảo luật cũng đề xuất loạt chính sách hỗ trợ liên quan đến thuế và chi kế toán, đầu tư hạ tầng, chuyển đổi từ hộ kinh doanh, kinh doanh bền vững, khởi nghiệp sáng tạo, ưu đãi trong mua sắm công…
Được biết, doanh nghiệp nhỏ và vừa là các công ty có số lao động bình quân năm không quá 300 người và tổng doanh thu dưới 400 tỷ đồng. Theo Bộ Tài chính, khu vực này hiện chiếm hơn 98% doanh nghiệp trong nền kinh tế, nhưng chỉ tiếp cận khoảng 19 - 20% tổng dư nợ tín dụng.
Thực tế, theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, đến cuối tháng 4, dư nợ nền kinh tế đạt trên 19,4 triệu tỷ đồng, tăng hơn 18% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, tín dụng cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa chỉ đạt gần 3,8 triệu tỷ đồng.
Con số này chiếm khoảng 20% tổng dư nợ, nhưng nếu so với vai trò đóng góp vào GDP và số lượng áp đảo của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế, tỷ trọng này vẫn chưa tương xứng với nhu cầu thực tế.
Nguyên nhân chủ yếu do các tổ chức tín dụng thường yêu cầu tài sản bảo đảm truyền thống là bất động sản. Trong khi đó, nhiều startup công nghệ lại sở hữu giá trị lớn nằm ở phần mềm, dữ liệu khách hàng, thuật toán, thương hiệu hoặc tài sản số nhưng chưa được công nhận rộng rãi trong hoạt động tín dụng.
Bộ Tài chính dẫn kinh nghiệm quốc tế cho biết hầu hết các quốc gia lớn đều coi khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa là "xương sống" của nền kinh tế. Nhóm này chiếm khoảng 97 - 99% tổng số doanh nghiệp và được xác định là động lực tăng trưởng, đổi mới sáng tạo tại nhiều nước trên thế giới.
Một số nước như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Malaysia xây dựng luật khung về hỗ trợ để làm cơ sở triển khai loạt chính sách hỗ trợ tài chính, giảm thuế. Trong khi đó, Mỹ và EU xây dựng các đạo luật chi tiết với các cơ chế hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp nhỏ.
Dự kiến, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) sẽ được trình tại kỳ họp Quốc hội vào tháng 10. Nếu được thông qua, luật sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.