Chỉ vài tháng trước, thị trường kim loại quý còn được bao trùm bởi một trạng thái gần như hưng phấn cực độ. Trong các hội nhóm đầu tư, từ quán cà phê tới mạng xã hội, câu chuyện “vàng bạc lại lập đỉnh” xuất hiện dày đặc. Người ta bàn về vàng và bạc không chỉ như tài sản trú ẩn, mà như một cỗ máy sinh lời gần như không thể thua.
CÚ TRƯỢT DÀI KHIẾN NHÀ ĐẦU TƯ CHOÁNG VÁNG
Sau giai đoạn tăng nóng đầu năm 2026, thị trường giờ đang bước vào cú điều chỉnh mạnh hiếm thấy, kéo theo tâm lý nhà đầu tư đảo chiều chóng mặt.
Theo tổng hợp của người viết, đầu tháng 1/2026, vàng miếng SJC được giao dịch quanh vùng 152 triệu đồng/lượng chiều mua vào. Chỉ trong chưa đầy hai tháng, giá tăng dựng đứng. Cuối tháng 1, vàng SJC vọt lên 169–172 triệu đồng/lượng, tức tăng hơn 19 triệu đồng/lượng chỉ sau khoảng một tháng.
Đến đầu tháng 3, cơn sốt tiếp tục bị đẩy lên mức cực điểm khi giá vàng có lúc được niêm yết tới 184–187 triệu đồng/lượng. Nếu so với đầu năm, mức tăng đã vượt 22%.
Đầu tháng 4, thị trường bước vào giai đoạn mà giới đầu tư gọi bằng một cái tên đầy cảm xúc: “sóng thần vàng”. Giá tăng theo từng phiên với biên độ hàng triệu đồng mỗi ngày. Tâm lý FOMO lan rộng khi nhiều người tin rằng vàng đang bước vào chu kỳ tăng mới kéo dài nhiều năm.
Nhưng chính lúc niềm tin lên cao nhất, thị trường lại quay đầu dữ dội nhất.
Ngày 9/4, vàng SJC bất ngờ giảm tới 3,5 triệu đồng/lượng chỉ trong một phiên, kéo giá lùi sâu về quanh 168,5–171,5 triệu đồng/lượng. Chỉ trong tuần từ 19–26/4, thị trường tiếp tục mất thêm khoảng 3,2 triệu đồng/lượng.
Đến ngày 20/5, giá vàng SJC chỉ còn quanh 162 triệu đồng/lượng. Nếu so với vùng đỉnh gần 187 triệu đồng/lượng trước đó, thị trường đã “bốc hơi” khoảng 24 triệu đồng/lượng, tương đương mức giảm hơn 13%.
Điều đáng nói không chỉ là mức giảm, mà là tốc độ đảo chiều quá nhanh của thị trường. Không ít nhà đầu tư mua ở vùng giá cao hiện đã chịu khoản lỗ ngắn hạn hàng triệu đồng mỗi lượng vàng.
Theo tính toán, chỉ trong nửa tháng từ cuối tháng 4 tới ngày 20/5, người mua vàng miếng SJC đã lỗ khoảng 6,8 triệu đồng/lượng. Với vàng nhẫn 9999, mức lỗ phổ biến dao động từ 5,5–6,8 triệu đồng/lượng tùy doanh nghiệp.
Nếu vàng khiến thị trường chú ý bởi những cú giảm mạnh, bạc thậm chí còn biến động dữ dội hơn. Đầu năm nay, giá bạc thế giới từng tăng bùng nổ lên khoảng 121 USD/ounce. Tuy nhiên đến nay, giá bạc chỉ còn quanh 74 USD/ounce, tương đương mức giảm gần 38%.
Tại Việt Nam, bạc thỏi loại 1kg hồi giữa tháng 1 được giao dịch quanh 93 triệu đồng/kg. Nhưng đến ngày 20/5, mức giá chỉ còn khoảng 76 triệu đồng/kg, tức giảm khoảng 17 triệu đồng/kg, tương đương gần 19%.
Trong nhiều năm, giới đầu tư vốn quen với logic rằng mỗi khi kinh tế toàn cầu bất ổn, dòng tiền sẽ tìm đến vàng như “hầm trú ẩn” an toàn. Tuy nhiên, diễn biến năm nay cho thấy thị trường đang phản ứng theo cách phức tạp hơn rất nhiều.
Tâm điểm rủi ro hiện nằm ở eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng chiến lược bậc nhất thế giới. Lo ngại gián đoạn nguồn cung dầu mỏ đã đẩy giá năng lượng leo thang mạnh. Dầu Brent hiện quanh 112 USD/thùng, còn WTI vượt 102 USD/thùng, tăng khoảng 17% chỉ trong một tháng.
Thông thường, căng thẳng địa chính trị sẽ hỗ trợ vàng. Nhưng lần này, giá năng lượng tăng mạnh lại kéo theo nỗi lo lạm phát quay trở lại. Điều đó khiến thị trường bắt đầu đặt cược vào khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì lãi suất cao lâu hơn dự kiến.
Và khi lãi suất duy trì ở mức cao, vàng, bạc – tài sản không tạo ra dòng tiền – bắt đầu chịu áp lực.
Nói cách khác, thị trường đang rơi vào trạng thái giằng co giữa hai nỗi sợ: bất ổn địa chính trị và chi phí vốn cao kéo dài. Trong bối cảnh đó, dòng tiền không còn lao thẳng vào vàng như giai đoạn trước, mà bắt đầu trở nên thận trọng hơn nhiều.
Đây cũng là lý do đợt điều chỉnh lần này không đơn thuần là nhịp giảm kỹ thuật, mà phản ánh sự thay đổi đáng kể trong kỳ vọng của nhà đầu tư toàn cầu.
DÒNG TIỀN CHƯA RỜI KIM LOẠI QUÝ
Nếu vàng vẫn chủ yếu mang tính trú ẩn, bạc lại đang được nhìn nhận theo một câu chuyện hoàn toàn khác. Nhiều chuyên gia cho rằng đợt giảm sâu hiện nay chưa hẳn là dấu chấm hết cho chu kỳ tăng của bạc, bởi kim loại này đang sở hữu một lợi thế mà vàng không có: vai trò nguyên liệu công nghiệp chiến lược.
Chia sẻ với báo chí, ông Nguyễn Hoàng Việt - Giám đốc chi nhánh Hà Nội, đại diện kinh doanh Công ty Kim loại quý Ancarat, cho biết điểm đặc biệt của bạc nằm ở “bản chất kép”, vừa là tài sản trú ẩn vừa là nguyên liệu công nghiệp chiến lược.
Khác với vàng chủ yếu đóng vai trò lưu trữ giá trị, khoảng 50% nhu cầu bạc toàn cầu đến từ lĩnh vực công nghiệp, đặc biệt trong các ngành pin mặt trời, xe điện, bán dẫn và hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo ông Việt, thị trường bạc toàn cầu hiện thiếu hụt nguồn cung năm thứ 5 liên tiếp, trong khi việc phát triển một mỏ bạc mới thường mất từ 7–10 năm. Điều này khiến khả năng mở rộng nguồn cung trong ngắn hạn rất hạn chế.
Đại diện Ancarat cũng cho rằng tỷ lệ vàng/bạc hiện vẫn cao hơn mức trung bình lịch sử, cho thấy bạc đang bị định giá thấp tương đối so với vàng. Khi thị trường quay lại trạng thái cân bằng dài hạn, bạc có thể có dư địa tăng mạnh hơn.
Ngoài ra, nhu cầu đầu tư bạc vật chất toàn cầu cũng đang gia tăng, với dự báo có thể tăng khoảng 20% trong năm 2026, đạt mức cao nhất 3 năm là 227 triệu ounce.
Về ngắn hạn, ông Việt dẫn lại quan điểm từ các tổ chức tài chính lớn như UBS, cho rằng sau giai đoạn biến động mạnh từ đỉnh gần đây, thị trường kim loại quý có thể tiếp tục điều chỉnh trong khoảng tháng 5 đến tháng 8/2026.
Trao đổi với Kitco, bà Jen Bawden, nhà sáng lập kiêm CEO Bawden Capital, nhận định bạc có thể hưởng lợi khi dòng tiền dần dịch chuyển khỏi nhóm cổ phiếu công nghệ đang được định giá quá cao để tìm đến các tài sản hữu hình.
Theo bà, giá năng lượng leo thang cũng khiến chi phí khai thác kim loại quý tăng lên, từ đó tạo lực đỡ cho giá bạc về dài hạn.
Tuy vậy, giới phân tích cũng lưu ý bạc là kênh đầu tư có biên độ biến động rất lớn. Sau giai đoạn tăng nóng đầu năm, thị trường đang bước vào nhịp điều chỉnh mạnh để cân bằng cung cầu. Nhà đầu tư cá nhân vì vậy cần thận trọng, ưu tiên nguồn vốn nhàn rỗi và hạn chế sử dụng đòn bẩy tài chính trong giai đoạn biến động hiện nay.
Ở một góc nhìn khác, ông Philip Streible- Chiến lược gia trưởng thị trường tại Blue Line Futures nhận định sự suy yếu của đồng USD đang trở thành yếu tố hỗ trợ quan trọng cho nhóm kim loại quý. Khi đồng bạc xanh giảm giá, vàng và bạc thường hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư quốc tế.
Trong khi đó, Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) cho rằng vàng đang dần trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phân bổ tài sản của nhiều định chế tài chính lớn.
Ông Shaokai Fan - Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của WGC đánh giá Đông Nam Á đang nổi lên như một “trụ cột” mới của thị trường vàng toàn cầu, trong bối cảnh nhu cầu trú ẩn vẫn duy trì ở mức cao.
Một trong những lực đỡ quan trọng nhất hiện nay đến từ các ngân hàng trung ương. Trong quý 1/2026, các ngân hàng trung ương toàn cầu đã mua ròng khoảng 244 tấn vàng – cao hơn mức trung bình 5 năm gần đây.
Điều này cho thấy ngay cả khi thị trường điều chỉnh mạnh trong ngắn hạn, các tổ chức lớn vẫn chưa từ bỏ vai trò chiến lược của kim loại quý trong dự trữ tài sản.
Tuy nhiên, khác với giai đoạn đầu năm khi thị trường gần như tăng một mạch, phần còn lại của năm 2026 được dự báo sẽ khó đoán hơn nhiều. Biên độ dao động lớn, dòng tiền đảo chiều nhanh và tác động từ chính sách tiền tệ toàn cầu sẽ khiến kim loại quý không còn là cuộc chơi dễ dàng của tâm lý đám đông.
THUA LỖ BẮT ĐẦU TỪ CẢM XÚC
Có một hình ảnh đang lặp lại rất nhiều trong các đợt điều chỉnh gần đây: nhà đầu tư liên tục mở điện thoại để kiểm tra giá vàng. Buổi sáng xem một lần. Giữa giờ làm mở ứng dụng thêm vài lượt. Tối tiếp tục đọc dự báo, xem bình luận trên mạng xã hội, hỏi bạn bè xem có nên bán hay mua thêm.
Khi thị trường biến động mạnh, nhu cầu tìm kiếm một “câu trả lời chắc chắn” thường tăng lên rất nhanh. Nhưng nghịch lý là càng biến động, thị trường lại càng không có câu trả lời rõ ràng. Điều khiến nhiều nhà đầu tư thua lỗ không hẳn nằm ở việc vàng giảm giá, mà ở tốc độ thay đổi cảm xúc của chính họ.
Một nhóm vừa thấy giá giảm vài phiên đã vội bán vì sợ thị trường còn lao dốc. Nhóm khác lại lập tức mua thêm chỉ vì tin rằng “giá này chắc chắn rẻ rồi”. Cả hai phản ứng đều có điểm chung: quyết định được đưa ra chủ yếu để giảm cảm giác lo lắng, thay vì xuất phát từ một kế hoạch đầu tư rõ ràng.
Thực tế, vàng chưa bao giờ là loại tài sản đi theo đường thẳng. Sau mỗi chu kỳ tăng mạnh thường sẽ xuất hiện những nhịp điều chỉnh sâu để thị trường tái cân bằng. Những người nắm giữ vàng lâu năm thường không cố phản ứng với từng nhịp tăng giảm ngắn hạn. Không phải vì họ dự đoán thị trường giỏi hơn, mà vì họ hiểu càng nóng ruột, quyết định càng dễ bị cảm xúc dẫn dắt.
Trong bối cảnh hiện nay, nhiều chuyên gia cho rằng chiến lược phù hợp hơn là giải ngân từng phần, ưu tiên vốn nhàn rỗi và giữ góc nhìn dài hạn thay vì liên tục “lướt sóng” theo biến động vài ngày.
Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu cho biết, vàng nên được xem là một tài sản phòng hộ dài hạn với thời gian nắm giữ từ 6 tháng đến 1 năm hoặc lâu hơn để bảo toàn giá trị tài sản trong trường hợp kinh tế bất ổn. Nếu coi vàng là công cụ sinh lời linh hoạt để mua đi bán lại theo kịch bản ngắn hạn thì rủi ro sẽ rất cao.
Khi nhà đầu tư hiểu sai điều này, họ dễ bị cuốn vào tâm lý đám đông, nâng kỳ vọng lợi nhuận quá mức và bỏ qua các rủi ro điều chỉnh lớn. Đầu tư vàng thực tế yêu cầu kỷ luật, kiến thức và khả năng quản trị rủi ro rất cao.
"Nhà đầu tư cần có một chiến lược phân bổ tài sản hợp lý. Không nên đặt tất cả nguồn vốn vào vàng mà cần kết hợp với các kênh khác như cổ phiếu, bất động sản hoặc tiền gửi tiết kiệm để giảm thiểu rủi ro", ông Hiếu nhấn mạnh.
