Liều thuốc hạ nhiệt nợ xấu

Sau thời gian dài ưu tiên tăng trưởng tín dụng, ngành ngân hàng đang bước vào giai đoạn mà chất lượng tài sản trở thành ưu tiên hàng đầu.

NỢ XẤU BẤT ĐỘNG SẢN TIẾP TỤC LÀ NỖI LO CỦA NGÀNH NGÂN HÀNG

Theo báo cáo chuyên đề ngành ngân hàng “Vững bước đi lên” của VNDirect, lợi nhuận trước thuế toàn ngành năm 2026 được kỳ vọng tăng khoảng 18%, đi cùng tăng trưởng tín dụng khoảng 17%. Dù vậy, mức tăng trưởng tín dụng này đã thấp hơn nền cao của năm 2025, phản ánh xu hướng điều hành thận trọng hơn.

Trong bối cảnh đó, nhóm ngân hàng tư nhân quy mô lớn vẫn được dự báo tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt lợi nhuận toàn ngành.

Những ngân hàng có lợi thế về hạn mức tín dụng như HDBank hay VPBank đang đặt kế hoạch tăng trưởng lợi nhuận thuộc nhóm cao nhất ngành. Với nhiều nhà băng, “room” tín dụng không chỉ là chỉ tiêu tăng trưởng ngắn hạn mà còn là công cụ mở rộng thị phần trong vài năm tới.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là những ngân hàng đặt kế hoạch tăng trưởng mạnh nhất hiện nay phần lớn đều có điểm chung: chất lượng tài sản tốt và áp lực dự phòng thấp hơn mặt bằng chung. ACB hay Vietcombank là hai ví dụ tiêu biểu.

Ngược lại, nhóm ngân hàng có tỷ trọng cho vay bất động sản lớn như TPBank, SHB, Techcombank hay các nhà băng đang trong quá trình tái cơ cấu như Sacombank, Eximbank lại xây dựng kế hoạch thận trọng hơn đáng kể.

Theo VNDirect, điều này phản ánh định hướng ưu tiên kiểm soát chất lượng tài sản và quản trị rủi ro trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động.

Ngoài ra, báo cáo cũng cho thấy kiểm soát chất lượng tài sản sẽ là trọng tâm của ngành ngân hàng trong năm 2026 nhằm giảm áp lực chi phí dự phòng.

Dù tỷ lệ hình thành nợ xấu có dấu hiệu gia tăng trở lại trong quý 1/2026, VNDirect cho rằng rủi ro chất lượng tài sản vẫn hiện hữu, đặc biệt tại nhóm ngân hàng quy mô vừa và nhỏ như PGBank, Bac A Bank, Saigonbank hay VietBank khi tỷ lệ nợ xấu tăng mạnh.

Tuy nhiên, công ty chứng khoán này đánh giá việc siết tiêu chuẩn tín dụng với các dự án bất động sản rủi ro cao, cùng nỗ lực tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho các dự án khó khăn và hoàn thiện khung pháp lý xử lý nợ xấu sẽ hỗ trợ hệ thống ngân hàng kiểm soát tốt hơn áp lực nợ xấu trong thời gian tới.

Theo VNDirect, Luật hóa Nghị quyết 42 cùng các văn bản hướng dẫn dưới luật nếu được triển khai đồng bộ sẽ góp phần tăng quyền thu giữ và xử lý tài sản bảo đảm, qua đó rút ngắn thời gian thu hồi nợ và cải thiện hiệu quả xử lý nợ xấu.

Nhóm ngân hàng quy mô lớn gồm các ngân hàng quốc doanh và ngân hàng tư nhân đầu ngành như ACB, Vietcombank hay VietinBank được đánh giá tiếp tục duy trì chất lượng tài sản tốt hơn mặt bằng chung, từ đó kiểm soát chi phí tín dụng hiệu quả hơn so với nhóm ngân hàng quy mô vừa và nhỏ.

Trong khi đó, các ngân hàng đang trong quá trình tái cơ cấu như Eximbank và Sacombank có thể phải tăng mạnh chi phí dự phòng để xử lý tài sản tồn đọng và làm sạch bảng cân đối kế toán nhằm chuẩn bị cho giai đoạn tăng trưởng mới.

VNDirect cũng lưu ý một số yếu tố rủi ro cần tiếp tục theo dõi trong năm 2026, bao gồm biến động giá năng lượng, áp lực lạm phát trong nước và tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Trong bối cảnh lãi suất chưa có dấu hiệu giảm mạnh, chất lượng tài sản của hệ thống ngân hàng có thể tiếp tục chịu áp lực.

Đặc biệt, cho vay bất động sản vẫn được xem là nguồn rủi ro trọng yếu đối với nhiều ngân hàng khi mặt bằng lãi suất tăng mạnh từ cuối năm 2025 đến nay đã ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng, nhất là nhóm khách hàng có tỷ lệ đòn bẩy tài chính cao.

HY SINH LỢI NHUẬN ĐỂ DỰNG “BỘ ĐỆM” DỰ PHÒNG

Đồng quan điểm, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cho rằng rủi ro nợ xấu của hệ thống ngân hàng năm 2026 vẫn cần được theo dõi chặt chẽ, nhất là tại những ngân hàng có tỷ trọng cho vay kinh doanh bất động sản vượt 30% tổng dư nợ.

Trong bối cảnh đó, thay vì tiếp tục ưu tiên tăng trưởng lợi nhuận, nhiều ngân hàng bắt đầu chuyển sang chiến lược “phòng thủ”, chủ động tăng mạnh chi phí dự phòng để tạo thêm bộ đệm tài chính trước nguy cơ nợ xấu leo thang.

Tại ACB, Chủ tịch HĐQT Trần Hùng Huy cho biết ngân hàng đã đẩy mạnh trích lập dự phòng từ cuối năm 2025 khi nhận thấy tín dụng bất động sản tăng nhanh và thị trường xuất hiện thêm nhiều dấu hiệu rủi ro.

Theo ông Huy, việc tăng dự phòng khiến lợi nhuận bị ảnh hưởng trong ngắn hạn nhưng sẽ giúp ngân hàng có nền tảng tài chính ổn định hơn trong những năm tiếp theo.

“Đây là bước chuẩn bị để ACB bước vào giai đoạn 2026-2027 với tâm thế chủ động hơn, tập trung cho tăng trưởng và phát triển bền vững thay vì phải xử lý các tồn đọng cũ”, lãnh đạo ACB nhấn mạnh.

Xu hướng này cũng xuất hiện tại nhiều ngân hàng khác. Eximbank đã hạ đáng kể kỳ vọng lợi nhuận năm 2026, đồng thời ưu tiên tăng dự phòng và xử lý các khoản tồn đọng nhằm cải thiện chất lượng bảng cân đối kế toán. Riêng quý I/2026, chi phí dự phòng của Eximbank tăng lên 319 tỷ đồng, gấp 2,5 lần cùng kỳ, khiến lợi nhuận trước thuế giảm gần 60%.

Tương tự, LPBank ghi nhận chi phí dự phòng tăng gần gấp 4 lần, lên 774 tỷ đồng, trong khi SHB cũng tăng mạnh trích lập lên hơn 1.640 tỷ đồng, gần gấp đôi cùng kỳ năm trước.

Theo giới phân tích, làn sóng tăng dự phòng hiện nay không đơn thuần là phản ứng trước áp lực nợ xấu ngắn hạn mà phản ánh sự thay đổi trong tư duy điều hành của các ngân hàng. Sau giai đoạn tín dụng tăng mạnh, nhiều nhà băng đang chấp nhận giảm tốc lợi nhuận để đổi lấy khả năng chống chịu tốt hơn cho chu kỳ rủi ro mới.

Chứng khoán MBS cho rằng áp lực đảo nợ từ nhóm bất động sản và cho vay mua nhà có thể tiếp tục gia tăng trong năm 2026 khi lãi suất cho vay chưa có dấu hiệu giảm mạnh. Dù vậy, chất lượng tài sản được cải thiện trong năm 2025 sẽ giúp các ngân hàng chưa phải tăng quá mạnh trích lập đối với các khoản nợ mới trong ngắn hạn.

MBS dự báo tỷ lệ dự phòng toàn ngành sẽ tiếp tục duy trì quanh mức 1,5% nhằm giữ tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng 2%, trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu nhiều khả năng vẫn duy trì trên 80% trong năm nay.