Điểm nghẽn dữ liệu kéo sụt tiến trình đô thị thông minh

Thiếu dữ liệu khó xây dựng đô thị thông minh

Muốn phát triển đô thị thông minh thì phải dựa trên cơ sở dữ liệu, như cơ sở dữ liệu không gian đô thị, cơ sở dữ liệu hạ tầng kỹ thuật đô thị, cơ sở dữ liệu dân cư… ông Đinh Hoàng Long, Phó Trưởng phòng Dịch vụ số, Cục Chuyển đổi số quốc gia – Bộ Thông tin và Truyền thông nhận định.

Ông Long cho rằng, muốn triển khai đô thị thông minh thì phải gom các cơ sở dữ liệu này lại trong một kiến trúc tổng thể, bảo đảm tính thống nhất và đồng bộ trong tổ chức triển khai.

Tuy nhiên, ông Long cũng cho biết, qua theo dõi của Cục Chuyển đổi số quốc gia, phần lớn các địa phương hiện nay đang gặp phải khó khăn liên quan đến kết nối, chia sẻ dữ liệu ở tại địa phương và kết nối, chia sẽ dữ liệu giữa địa phương với các bộ, ngành Trung ương.

Đến nay mới chỉ khoảng 10% cơ quan nhà nước có cung cấp dữ liệu mở và mở dữ liệu, khiến cho việc tái sử dụng và khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu phục vụ cho đô thị thông minh còn thấp.

Một phần nguyên nhân bởi vì các địa phương tuy có triển khai đô thị thông minh, nhưng chưa có Kiến trúc ICT phát triển đô thị thông minh. Chỉ 20/50 địa phương triển khai đô thị thông minh đã ban hành Kiến trúc ICT phát triển đô thị thông minh, nhưng chất lượng các bản Kiến trúc ICT phát triển đô thị thông minh còn chưa được tốt, mới chỉ khái quát chung chung các thành phần ICT chứ chưa đi vào chi tiết cụ thể.

Khung kiến trúc ICT phát triển đô thị thông minh thể hiện vai trò trung tâm, làm cầu nối của ICT kết nối các thực thể tự nhiên vật lý (môi trường, sông ngòi, rừng núi,…) và hạ tầng cứng (điện, đường, trường, trạm,…) để cung cấp dịch vụ phục vụ quản lý và phát triển ĐTTM cho người dùng.

Bên cạnh thiếu khung kiến trúc ICT, các địa phương hiện nay đang rất thiếu các chuyên gia phân tích dữ liệu, mặc dù dữ liệu đã được mở nhưng dữ liệu chỉ có giá trị khi được khai thác, sử dụng.

Thậm chí, đội ngũ CNTT của địa phương làm công tác tham mưu triển khai ICT cho đô thị thông minh gần như chưa được đào tạo, bồi dưỡng một cách bài bản về đô thị thông minh, ông Long nói và đề nghị các địa phương nên tăng cường bồi dưỡng, nâng cao kiến thức của đội ngũ CNTT địa phương về đô thị thông minh.

Xây dựng đô thị thông minh là quá trình lâu dài

Đánh giá về tình hình xây dựng đô thị thông minh hiện nay, Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền Thông Nguyễn Huy Dũng cho biết, phát triển đô thị thông minh tại Việt Nam hiện nay là không phải là vấn đề mới, mà đã được triển khai và đã có những kết quả nhất định.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Thông tin và Truyền thông, các địa phương hiện nay vẫn đang chủ yếu tập trung vào phát triển và cung cấp các dịch vụ tiện ích đô thị thông minh chủ yếu gắn với chính quyền điện tử, chính quyền số.

Trong khi đó, phát triển đô thị thông minh cần chú trọng đến công tác quy hoạch và quản lý đô thị thông minh, quản lý đô thị để giải quyết căn cơ bài toán của đô thị như giao thông, năng lượng, môi trường... và mục tiêu hướng đến là nâng cao chất lượng cuộc sống và mức độ hài lòng của người dân trong đô thị.

"Về bản chất thì phát triển đô thị thông minh, chứng nhận việc chuyển đổi số trong phạm vi quy mô đô thị và lấy người dân làm trung tâm", Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng nói.

Thứ trưởng Nguyễn Huy Dũng nhìn nhận, xây dựng đô thị thông minh là một quá trình liên tục, lâu dài. Trong đó nguồn lực để triển khai cần phải được chuẩn bị cẩn thận, và đặc biệt là cần làm và cần có tư duy về đô thị thông minh ngay từ khâu quy hoạch phát triển đô thị.

"Phải coi đây là một nhiệm vụ mà chúng ta làm từ đầu khi Luật Quy hoạch phát triển đô thị, trong đó các cơ quan Trung ương tập trung và ban hành chính sách, tiêu chuẩn kết nối, tiêu chuẩn dữ liệu, còn việc triển khai tổ chức triển khai hiệu quả là trách nhiệm của các địa phương", ông Dũng nói.

Nói rõ hơn về quan điểm trên, ông Nguyễn Nhật Quang, Viện trưởng Viện Khoa học công nghệ Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam cho rằng, muốn xây dựng đô thị thông minh cần bám theo nguyên tắc tam quy. Thứ nhất là phải quy hoạch thông minh. Thứ hai, cần quy chế để những gì xây mới, nâng cấp, cải tạo... phải bao hàm sự thông minh hóa. Thứ ba là quy chuẩn để các thực thể thông minh liên kết với nhau.

Ông lấy ví dụ, hiện nay hầu hết lĩnh vực từ y tế, giáo dục cho đến giao thông đều đã thực hiện chuyển đổi số, nhưng các nền tảng này lại không "nói chuyện" với nhau, không trao đổi dữ liệu được cho nhau.

Đà Nẵng hiện nay được xem là địa phương phát triển đô thị thông minh tốt nhất và hiệu quả nhất. Ông Lê Quang Nam, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng đã nêu 7 kinh nghiệm phát triển đô thị thông minh:

Thứ nhất là quyết tâm chính trị, cam kết của lãnh đạo thành phố thông qua các chủ trương nghị quyết, chính sách vĩ mô; các kế hoạch cụ thể của từng cơ quan, địa phương.

Thứ hai là xác định mục tiêu hướng đến một hệ thống thông minh toàn diện với một chiến lược tổng thể về công nghệ bền vững mà mỗi một trụ cột phát triển sẽ hỗ trợ, thúc đẩy, tạo ra các sáng kiến và động lực phát triển mới cho nhau một cách tuần hoàn: Quản trị - Kinh tế - Giao thông – Môi trường – Đời sống – Công dân.

Thứ ba là, hiểu rõ thế mạnh, hạn chế của địa phương, từ đó xác định những vấn đề cần ưu tiên thực hiện phù hợp với nguồn lực nhằm đảm bảo khả năng và tiến độ đạt được mục tiêu đề ra.

Thứ tư là, ban hành Kiến trúc kỹ thuật Thành phố thông minh và triển khai đảm bảo tuân thủ theo Kiến trúc để có lộ trình đồng bộ, kế thừa, tương thích và hiệu quả.

Thứ năm là lựa chọn triển khai thí điểm trong phạm vi hẹp, đánh giá kết quả làm cơ sở triển khai nhân rộng, không làm dàn trải, quy mô lớn.

Thứ sáu là, một dự án Thành phố thông minh cần tính đến khía cạnh nhân văn, xã hội và môi trường và cần phải kết hợp đầy đủ các khía cạnh liên quan đến quản trị, cơ sở hạ tầng, con người và xã hội.

Thứ bảy là huy động hợp tác quốc tế và trong nước; triển khai phát triển đô thị thông minh gắn với phát triển sản phẩm Made in Việt Nam và phát triển kinh tế số của Thành phố.